Phần lớn người dân đều phản đối sự hiện diện của các khu căn cứ quân sự Mỹ trên đảo Okinawa. Ảnh: AFP

Tỉnh Okinawa với 60 hòn đảo là nơi tập trung phần lớn các cơ sở quân sự Mỹ tại Nhật Bản. Đây cũng là căn cứ quan trọng đối với liên minh an ninh giữa hai nước cũng như lực lượng Mỹ ở châu Á, đặc biệt trong bối cảnh các mối đe dọa hạt nhân từ CHDCNDTriều Tiên đang ngày một leo thang. Tuy nhiên, lãnh đạo địa phương Okinawa hiện đang nỗ lực thúc đẩy để biến khu vực này trở thành địa chỉ hấp dẫn về mặt thương mại đối với các doanh nghiệp.

Dựa trên cơ sở của Hiệp ước An ninh Mỹ - Nhật, được hai bên ký kết vào năm 1960, Okinawa trở thành nơi đồn trú của hơn 2/3 trong tổng số 50.000 binh lính Mỹ hiện diện tại Nhật Bản. Đối với Mỹ, quần đảo hướng ra Thái Bình Dương và gần Đài Loan này đóng vai trò hết sức quan trọng về mặt an ninh tại Đông Á bởi vị trí chiến lược để quan sát và kìm chế sự hiện diện của hải quân Trung Quốc trong khu vực.

Mặc dù đã trao trả quyền kiểm soát cho phía Nhật Bản vào năm 1972, nhưng Washington vẫn duy trì lực lượng quân đội trên 18% diện tích của hòn đảo chính. Số tiền phía Mỹ chi trả để thuê các dải đất ở miền Trung và Nam Okinawa (chiếm hơn 6% trong tổng thu nhập của tỉnh) được dùng để hỗ trợ các chủ đất địa phương và cho phép khu vực này nhận được các khoản trợ cấp lớn của chính phủ. Trong năm 2012, khoản trợ cấp cho tỉnh Okinawa đã hơn 2 tỉ USD và ước tính con số này trong năm 2013 đạt 3,1 tỉ USD.

Tuy nhiên, hơn 90% cư dân trên đảo lâu nay vẫn phản đối sự hiện diện của khu căn cứ quân sự Mỹ vì cho rằng nó là nguyên nhân gây nên vấn đề về tiếng ồn, ô nhiễm và tội phạm. Làn sóng phản đối bắt đầu nóng dần lên kể từ cuối tháng 11 khi các quan chức địa phương nỗ lực để tách nền kinh tế của Okinawa ra khỏi sự phụ thuộc vào quân đội.

Phát biểu tại Liên hoan phim Okinawa hồi cuối tháng 3, Chủ tịch Hiệp hội và Cục Du lịch Shigenobu Asato khẳng định: "Okinawa - với nền văn hóa độc đáo cùng môi trường tự nhiên xung quanh, muốn mở rộng ngành công nghiệp du lịch địa phương để hướng đến vai trò là trung tâm giáo dục và giải trí ở châu Á". Ngoài ra, ông Asato còn đặc biệt đề cập đến những hành động thiết thực cần phải có để thúc đẩy đầu tư vào hoạt động vui chơi giải trí và kinh doanh trên hòn đảo này.

Theo kế hoạch đó, thành phố Ginowan- nơi đặt khu căn cứ không quân Futenma gây tranh cãi được nhận định là một trong những địa điểm cần được cải thiện vấn đề về phát triển và thu nhập. Trong một số sự kiện gần đây, Thị trưởng thành phố Ginowan Atsushi Sakima đã tranh thủ trình bày dự án đầy tham vọng hợp tác cùng công ty giải trí hàng đầu Nhật Bản Yoshimoto Kogyo về việc xây dựng làng giải trí với hệ thống trường nghệ thuật và không gian sáng tạo thay thế cho các khu căn cứ quân sự. Trong nỗ lực mới nhất của chính phủ, các nhà lãnh đạo Nhật Bản đã có quyết định mang tính bước ngoặt khi cho công bố thời gian quân đội Mỹ hoàn trả phần đất đang sử dụng gần căn cứ không quân Kadena ở Okinawa cho chính quyền thành phố.

Mặc dù vậy, người đứng đầu các công trình nghiên cứu về Okinawa thuộc Viện Nghiên cứu Hòa bình và An ninh Miko Higa, cho rằng đề nghị của chính phủ về vấn đề trả lại đất tại căn cứ Kadena rất được quan tâm nhưng sẽ đối mặt với sự phản đối nếu có liên quan đến việc tái định cư. Bên cạnh đó, khát vọng của người dân Okinawa "về một hòn đảo phi quân sự" có thể còn phải đấu tranh với môi trường chính trị bất ổn khi chính quyền của Thủ tướng Nhât Bản Shinzo Abe đang đứng trước những thách thức từ Triều Tiên và vấn đề tranh chấp lãnh thổ ngày càng căng thẳng với Trung Quốc và Hàn Quốc.

"Vấn đề cốt lõi mà nền an ninh Nhật Bản đang đối diện là xây dựng lòng tin với Okinawa. Quá trình đó sẽ mất nhiều thời gian nhưng không nên liên kết với kế hoạch quốc phòng chỉ nhằm mục đích tăng cường quan hệ quân sự với Mỹ vốn đã là một gánh nặng lên Okinawa"- Miko Higa nói.

VI VI (Theo IPS)