Theo một báo cáo gần đây của Liên Hiệp Quốc, thế giới tạo ra 50 triệu tấn rác thải điện tử mỗi năm nhưng chỉ có khoảng 20% trong số này được chính thức tái chế. Phần lớn phần còn lại được đưa đến các bãi rác hoặc được tái chế không chính thức ở các quốc gia đang phát triển.

Công nhân phân loại thành phần thu được từ rác thải điện tử. Ảnh: Quartz India

Riêng tại Ấn Độ, quốc gia Nam Á mỗi năm tạo ra hơn 2 triệu tấn rác thải điện tử, đồng thời nhập khẩu một lượng lớn rác thải điện tử từ các quốc gia khác trên thế giới, trong đó có Úc, nhằm phục vụ cho mục đích tái chế của nước này, từ đó tạo ra hàng loạt vấn đề đối với sức khỏe của công nhân và gây ra tác động xấu đến môi trường.

Khác với nhiều nền kinh tế khác vốn có tỷ lệ thu gom và tái chế rác thải điện tử thấp, Ấn Độ có tỷ lệ thu gom và tái chế rác thải điện tử rất cao. Điều đáng nói là hơn 95% rác thải điện tử của Ấn Độ được xử lý bởi một mạng lưới gồm những người lao động không chính thức, trong đó chủ yếu là những người nhặt rác. Họ chuyên thu thập, tháo dỡ và tái chế rác thải điện tử bất hợp pháp, không theo bất kỳ hệ thống tổ chức chính thức hoặc quy định nào.

Trước tình trạng trên, Chính phủ Ấn Độ hồi năm 2016 đã đưa ra Quy tắc Quản lý rác thải điện tử, theo đó quy trách nhiệm đối với các công ty sản xuất hàng điện tử và những công ty thu gom và chuyển rác thải điện tử từ người tiêu dùng đến các đơn vị tái chế được ủy quyền. Quy tắc bắt buộc chỉ những người tháo dỡ và tái chế được cấp phép mới có quyền thu gom rác thải điện tử.

Song, tình hình dường như không được cải thiện nhiều. Tại các khu tháo dỡ rác thải điện tử ở các vùng ngoại ô của Thủ đô New Delhi, đặc biệt là dọc theo các con hẻm chật hẹp ở chợ phế liệu điện tử Seelampur, người ta có thể dễ dàng bắt gặp hàng trăm người, trong đó có trẻ em, xử lý các loại rác thải điện tử khác nhau như tivi, máy điều hòa, máy tính, điện thoại và pin. Họ miệt mài tháo dỡ các loại rác thải điện tử này và phân loại, nào là bảng mạch, nào là tụ điện, nào là kim loại và các linh kiện khác mà không dùng dụng cụ, găng tay, khẩu trang hoặc giày dép chuyên dụng để bán cho các thương nhân khác tái chế. Người dân địa phương cho biết rác thải ở đây chủ yếu đến từ khắp Ấn Độ.

Seelampur là bãi rác thải điện tử lớn nhất Ấn Độ. Mỗi ngày, rác thải điện tử được xe tải chở đến để hàng ngàn công nhân chiết xuất các thành phần có thể tái sử dụng cũng như các loại kim loại quý như đồng, thiếc, bạc, vàng, titan và paladi bằng các phương pháp thô sơ. Quá trình chiết xuất gồm đốt cháy axít và đốt phế thải, tạo ra khí độc, gây ra những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe và môi trường. Mỗi ngày, công nhân làm việc tại đây có thể kiếm từ 200-800 rupee (khoảng 3-11 USD), trong khi phụ nữ và trẻ em được trả thấp hơn. Nguồn thu nhập của họ chủ yếu phụ thuộc vào sản lượng cũng như chất lượng mà họ làm được. Họ làm việc 8-10 tiếng/ngày mà không có sự quan tâm nào đối với sức khỏe. Một đại diện chính quyền địa phương nói rằng các vấn đề hô hấp được xem là phổ biến ở những người làm việc trong môi trường đầy bụi bẩn này.

TRÍ VĂN (Theo Quartz India, The Hindu)