Tổng thống Donald Trump đe dọa sẽ tấn công phá hủy mọi cơ sở hạ tầng dân sự khắp Iran nếu nước này không chấp nhận yêu cầu của Mỹ vào hạn chót lúc 8 giờ tối 7-4 (sáng 8-4 giờ Việt Nam). Giới lãnh đạo đảng Dân chủ đã phản ứng gay gắt lời đe dọa của ông Trump, trong khi giới chuyên gia cảnh báo về nguy cơ gây tội ác chiến tranh của Nhà Trắng.

Ông Trump đã liên tục đe dọa hủy diệt các cơ sở hạ tầng của Iran từ cách đây hơn 2 tuần, trong đó đáng chú ý là lời cảnh báo đưa Iran “trở lại thời kỳ đồ đá” trong thông điệp liên bang đầu tháng 4. Trước thời hạn chót của tối hậu thư, ông chủ Nhà Trắng nêu cụ thể mục tiêu của Mỹ là “phá hủy hoàn toàn mọi nhà máy điện và mọi cây cầu” ở Iran. Thậm chí, phát biểu trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng thông tin về cuộc chiến Iran tối 6-4, ông Trump tuyên bố “toàn bộ đất nước” Iran có thể bị “xóa sổ trong một đêm” và “đêm đó có thể là đêm mai”.

Tổng thống Trump phát biểu tại cuộc báo ở Nhà Trắng hôm 6-4. Ảnh: Getty Images

Ông Trump không bận tâm

Trước đó, tại buổi lễ Phục Sinh thường niên ở Nhà Trắng sáng 6-4, nhà lãnh đạo Mỹ tỏ ra không bận tâm về nguy cơ phạm phải tội ác chiến tranh nếu nước này triển khai kế hoạch phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran. Trả lời câu hỏi này của báo giới, ông Trump biện hộ: “Bạn biết tội ác chiến tranh là gì không? Đó là sở hữu vũ khí hạt nhân. Cho phép một quốc gia ốm yếu, với giới lãnh đạo điên rồ, sở hữu vũ khí hạt nhân là tội ác chiến tranh”.

Trong khi đó, chính các chuyên gia Mỹ như cựu cố vấn pháp lý của Bộ Ngoại giao Brian Finucane, trung tá không quân về hưu Rachel VanLandingham hay cựu trợ lý luật sư Margaret Donovan cho rằng hành động phá hoại toàn bộ cơ sở hạ tầng dân sự không chỉ vi phạm Công ước Geneva về chiến tranh mà vượt qua cả giới hạn của các quy định của Mỹ về chiến dịch quân sự dựa trên thực tiễn lẫn đạo đức.

Về phần mình, giới lãnh đạo đảng Dân chủ chỉ trích gay gắt các đe dọa cứng rắn của ông Trump. Viết trên mạng xã hội, hạ nghị sĩ gốc Iran Yassamin Ansari gọi ông Trump là “kẻ điên loạn đe dọa an ninh quốc gia Mỹ và phần còn lại thế giới”. Bà kêu gọi kích hoạt Tu chính án thứ 25 nhằm phế truất tổng thống. Thượng nghị sĩ Jeff Merkley thì cho rằng “các đe dọa đầy thô bạo của Tổng thống Trump về việc tấn công nhà máy điện và cầu đường của Iran là lời nói của một kẻ điên rồ thất vọng và vô đạo đức”. Viết trên mạng xã hội X, ngay cả thủ lĩnh phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cũng mô tả các thông điệp đe dọa của ông Trump là “ghê tởm và mất kiểm soát”.

Khuyến khích giới quân sự bất tuân lệnh

Trước khi có thể thực hiện các bước phế truất Tổng thống Trump, hạ nghị sĩ  Ansari thông báo sẽ đệ trình các điều khoản luận tội chống lại Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth vào tuần tới vì “liên tục vi phạm lời thề nhậm chức và nghĩa vụ của mình đối với Hiến pháp” liên quan đến cuộc chiến chống Iran. Thượng nghị sĩ Merkley thì nhấn mạnh giới quân sự Mỹ có quyền không tuân thủ các mệnh lệnh tội ác chiến tranh.

Charli Carpenter, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Massachusetts Amherst (Mỹ), cho biết đã có nhiều ví dụ lịch sử về việc các quân nhân đặt câu hỏi về mệnh lệnh, từ chối tuân lệnh, bất tuân một cách thụ động hoặc thậm chí can thiệp để ngăn chặn tội ác chiến tranh.

Các chuyên gia nhận định Tổng thống Trump đang chịu áp lực phải kết thúc sớm cuộc chiến bằng một thỏa thuận có lợi nhất trước Iran hoặc phải hành động quân sự hủy diệt buộc Tehran đầu hàng vô điều kiện. Ông đã nhiều lần tuyên bố Iran đã bị đánh bại hoàn toàn về mặt quân sự và liên quân Mỹ - Israel đã bắt đầu tấn công hàng loạt các cơ sở kinh tế chủ chốt của Iran như công nghiệp hóa dầu, sắt thép, dược phẩm, hàng không và khí đốt. Israel hôm 6-4 khẳng định đã triệt tiêu hơn 85% năng lực xuất khẩu hóa dầu và dọa sẽ tấn công cả mạng lưới tàu hỏa của Iran. Tuy nhiên, Mỹ không muốn phá hoại nguồn dầu mỏ của Iran vốn rất cần thiết cho thế giới và mọi chế độ mới của nước này.

ĐỨC TRUNG (Tổng hợp)