Theo các đại biểu Quốc hội, việc bổ sung lĩnh vực trợ giúp pháp lý với các doanh nghiệp nhỏ về nông nghiệp ở các tỉnh miền núi, vùng khó khăn là phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW.

Các đại biểu tham gia thảo luận ở Tổ 9 sáng 9/4.

Mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý

Cho ý kiến vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý sáng 9/4, các đại biểu tại Tổ 9 (Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ và các tỉnh Lạng Sơn, Lai Châu) cơ bản tán thành với việc cần thiết sửa đổi luật.

Theo ĐBQH Phùng Đức Chính (Lạng Sơn), việc sửa đổi lần này đã thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý và công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực này; khắc phục những hạn chế, vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành luật.

ĐBQH Phùng Đức Chính (Lạng Sơn) phát biểu

Góp ý cụ thể, đại biểu Phùng Đức Chính cho rằng, dự thảo Luật cần bổ sung “người không biết chữ” là diện người được trợ giúp pháp lý.

Đại biểu lý giải, trong thực tiễn giải quyết các vụ án hình sự, vụ việc dân sự và hành chính vẫn còn nhiều trường hợp người tham gia tố tụng không biết đọc, không biết viết, dẫn đến hạn chế đáng kể trong việc tiếp cận thông tin, hiểu biết quyền và nghĩa vụ cũng như khả năng tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tố tụng hành chính, người tham gia tố tụng phải thực hiện nhiều quyền và nghĩa vụ gắn với việc đọc, hiểu tài liệu, ký xác nhận văn bản, trình bày ý kiến, cung cấp chứng cứ… Do đó, đối với người không biết chữ, việc thiếu sự hỗ trợ pháp lý sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện đầy đủ các quyền tố tụng và nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật.

Vì vậy, theo đại biểu, việc bổ sung “người không biết chữ” vào diện được trợ giúp pháp lý là cần thiết nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công lý và quyền được bảo vệ của nhóm đối tượng yếu thế, góp phần thực hiện nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật, tăng cường tính thực chất trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.

ĐBQH Lê Thị Thanh Lam (Cần Thơ) phát biểu

Đồng tình với việc cần mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý, ĐBQH Lê Thị Thanh Lam (Cần Thơ) đề xuất, dự thảo Luật cần rà soát, bổ sung một số nhóm đối tượng cụ thể là người yếu thế phát sinh trong thực tiễn, nhất là trong các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình có tính chất phức tạp.

Trên thực tế, nhiều người không thuộc diện hộ nghèo nhưng vẫn hạn chế về hiểu biết pháp luật, khả năng tiếp cận dịch vụ và dễ bị tổn thương khi giải quyết tranh chấp. Nếu không được hỗ trợ kịp thời, quyền và lợi ích hợp pháp của họ rất dễ bị ảnh hưởng.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam đề nghị xem xét mở rộng đối tượng là người bị bạo lực gia đình theo hướng không phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện hộ nghèo hoặc cận nghèo.

“Nhiều nạn nhân, chủ yếu là phụ nữ, gặp rào cản về thủ tục và điều kiện kinh tế trong tiếp cận trợ giúp pháp lý. Việc mở rộng đối tượng này sẽ góp phần bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân, đồng thời nâng cao hiệu quả chính sách”, đại biểu Lê Thị Thanh Lam phân tích.

Các đại biểu tham gia thảo luận ở Tổ 9 sáng 9/4

Xây dựng “hệ sinh thái" hỗ trợ pháp lý toàn diện

Điều 27 Luật Trợ giúp pháp lý hiện hành quy định: “Trợ giúp pháp lý được thực hiện trong các lĩnh vực pháp luật, trừ lĩnh vực kinh doanh, thương mại. Các hình thức trợ giúp pháp lý bao gồm: tham gia tố tụng; tư vấn pháp luật; đại diện ngoài tố tụng”.

Theo đại biểu Phùng Đức Chính, hiện nay, ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi có nhiều doanh nghiệp nhỏ lẻ rất cần sự hỗ trợ về tư vấn pháp luật khi tham gia giao kết hợp đồng cũng như các lĩnh vực khác. Do vậy, cần bổ sung lĩnh vực trợ giúp pháp lý với doanh nghiệp nhỏ về nông nghiệp ở các tỉnh miền núi, khó khăn. Điều này cũng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

“Đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục cân nhắc không loại trừ lĩnh vực kinh doanh thương mại được trợ giúp pháp lý, mà có nguyên tắc ưu tiên cho hợp tác xã, doanh nghiệp về nông nghiệp nhỏ lẻ ở vùng khó khăn miền núi”, đại biểu Phùng Đức Chính nói.

Đại biểu tham gia thảo luận ở Tổ 9 sáng 9.4

Từ thực tế, đại biểu Lê Thị Thanh Lam nêu rõ, các hoạt động như hòa giải, tuyên truyền, phổ biến pháp luật có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người người dân tiếp cận pháp luật từ sớm, từ cơ sở. Nhiều trường hợp, nếu được tư vấn hoặc hòa giải kịp thời ngay từ đầu có thể hạn chế phát sinh tranh chấp, giảm áp lực cho hoạt động tố tụng. Tuy nhiên, các nội dung này chưa được quy định rõ trong dự thảo luật với tư cách là một nội dung của trợ giúp pháp lý.

Do vậy, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc nghiên cứu, bổ sung hoặc làm rõ các hình thức này trong luật, theo hướng phù hợp với thực tiễn và bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo ra một "hệ sinh thái" hỗ trợ pháp lý toàn diện. Qua đó, giúp người thực hiện trợ giúp pháp lý có cơ sở pháp lý để can thiệp sớm vào vụ việc, thay vì đợi đến khi mâu thuẫn đã thành tranh chấp gay gắt mới bắt đầu thực hiện các hình thức tố tụng.

Cân nhắc hạ tiêu chuẩn cộng tác viên trợ giúp pháp lý vùng miền núi

Điều 24 về tiêu chuẩn, điều kiện cấp thẻ của cộng tác viên trợ giúp pháp lý của luật hiện hành đang quy định đối tượng từ 5 năm trở lên làm việc trong môi trường luật mới đủ điều kiện.

Đại biểu Phùng Đức Chính cho biết, tại các địa bàn khó khăn, vùng sâu vùng xa đang rất thiếu cộng tác viên trợ giúp pháp lý. Do vậy, đại biểu đề xuất giảm thời hạn này đối với vùng dân tộc thiểu số miền núi xuống còn 3 năm để bảo đảm nguồn nhân lực làm cộng tác viên trợ giúp pháp lý.

ĐBQH Phạm Thị Minh Huệ (Cần Thơ) phát biểu

ĐBQH Phạm Thị Minh Huệ (Cần Thơ) bổ sung, tại Điều 2 Luật Trợ giúp pháp lý hiện hành quy định: “Trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong vụ việc trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật này, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật”.

Đại biểu cho rằng, thực tế trợ giúp pháp lý không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ pháp lý cho người dân mà còn thực hiện các nhiệm vụ phục vụ quản lý nhà nước như thống kê, báo cáo, quản lý chất lượng vụ việc, ứng dụng công nghệ thông tin và bảo đảm an toàn dữ liệu…

Do đó, đại biểu đề xuất bổ sung “thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn về phục vụ quản lý nhà nước” vào Điều 2, góp phần luật hóa đầy đủ chức năng của hệ thống trợ giúp pháp lý.

Theo Báo Đại biểu Nhân dân