Trung Quốc vẫn là công xưởng đóng tàu hàng đầu thế giới trong năm 2025, dù thị phần bị ảnh hưởng do những đe dọa của Mỹ về việc áp đặt phí cảng.

Xưởng đóng tàu Bắc Hải Thanh Đảo của Trung Quốc.

Trang tin hàng hải Trung Quốc eworldship.com cho biết trong năm 2025, các xưởng đóng tàu Trung Quốc đã nhận được đơn đặt hàng mới ước tính hơn 35 triệu tấn trọng tải quy đổi (CGT) - đơn vị đo lường công suất đóng tàu, giảm 35% so với năm 2024.

Báo cáo trích dẫn dữ liệu từ công ty tư vấn vận tải biển Clarksons cho thấy các hãng đóng tàu của Trung Quốc cũng chứng kiến ​​thị phần toàn cầu của họ giảm từ 70% xuống còn 63%.

Hàn Quốc, công xưởng đóng tàu lớn thứ hai thế giới, đã ghi nhận sự tăng trưởng, khi thị phần tăng từ 17% vào năm 2024 lên 21% vào năm ngoái. Lượng đơn đặt hàng đóng tàu mới của nước này tăng 8% so với năm trước, đạt 11,6 triệu CGT. Trong khi đó, quốc gia đóng tàu lớn thứ ba toàn cầu - Nhật Bản - lại chứng kiến ​​số lượng đơn đặt hàng mới giảm mạnh gần 53% xuống còn 2,8 triệu CGT, chiếm khoảng 5% thị phần thế giới.

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng, ngành công nghiệp đóng tàu rơi vào tình trạng hỗn loạn vào đầu năm 2025, khi Washington công bố kế hoạch áp thuế cảng đối với các tàu thuộc sở hữu, vận hành hoặc được đóng tại Trung Quốc. Mức phí áp dụng từ ngày 14-10-2025 là 50 USD/tấn, tăng dần lên 140 USD vào 2028. Reuters cho biết Mỹ muốn giảm quyền lực của Trung Quốc trong ngành hàng hải toàn cầu và củng cố ngành đóng tàu của mình.

Đáp lại, Bắc Kinh cũng đã triển khai các biện pháp trả đũa nhằm vào các tàu thuộc sở hữu, vận hành, đóng tại Mỹ hoặc treo cờ Mỹ. Theo đó, mức phí áp dụng là 56USD/tấn, tăng lên khoảng 90USD từ 17-4-2026 và 157USD trong 2 năm tiếp theo.

Mặc dù cả hai bên đã đồng ý tạm ngừng áp thuế trong 1 năm sau các cuộc đàm phán căng thẳng vào cuối tháng 10-2025, song cảm giác bất an lan rộng trong ngành vận tải biển và đe dọa ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều đó được phản ánh trong các quyết định đặt hàng: số lượng đơn đặt hàng đóng tàu mới toàn cầu giảm 27% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 56,4 triệu CGT.

Clarksons cho rằng các hạn chế của Mỹ là yếu tố chính dẫn đến sự suy giảm hoạt động kinh doanh tại các xưởng đóng tàu của Trung Quốc, khi họ phải đối mặt với “những thách thức chưa từng có từ các yếu tố phi thị trường” trong năm 2025.

Báo cáo cho biết Trung Quốc tiếp tục chiếm ưu thế trong các đơn đặt hàng tàu chở hàng rời và tàu container, đồng thời giành được nhiều hợp đồng tàu chở dầu hơn Hàn Quốc. Trong khi đó, các hãng đóng tàu Hàn Quốc dẫn đầu về đơn đặt hàng tàu chở khí đốt. Báo Korea JoongAng Daily cho hay các xưởng đóng tàu của Hàn Quốc hiện tập trung vào tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và tàu hải quân để duy trì lợi nhuận.

Mùa hè năm ngoái, Mỹ và Hàn Quốc đã đạt được thỏa thuận hợp tác đóng tàu trị giá 150 tỉ USD. Theo đó, 3 “ông lớn” ngành đóng tàu hàng đầu của nước này, gồm HD Hyundai Heavy Industries, Hanwha Ocean và Samsung Heavy Industries, sẽ giúp hồi sinh các xưởng đóng tàu của Mỹ và cung cấp dịch vụ bảo trì cho các tàu hải quân của Mỹ - một sáng kiến mà Seoul đề xuất với khẩu hiệu “Làm cho ngành đóng tàu Mỹ vĩ đại trở lại” (MASGA).

Đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Trung Quốc và Hàn Quốc, Nhật Bản đang thực hiện các bước để củng cố ngành công nghiệp của mình, bao gồm cả việc sáp nhập 2 hãng đóng tàu lớn nhất nước này. Theo báo cáo của Nikkei hôm 8-1, Imabari Shipbuilding, hãng đóng tàu số 1 Nhật Bản, đã hoàn tất việc mua lại Japan Marine United, đối thủ đang giữ vị trí số 2. Imabari cho biết việc sáp nhập sẽ giúp họ đẩy nhanh tiến độ đóng tàu sử dụng nhiên liệu thay thế, chẳng hạn như LNG.

THANH TRÚC