MAI QUYÊN (Theo BBC, AP)

Trước sự do dự của Mỹ và châu Âu trong việc trừng phạt ngành năng lượng Nga, giới phân tích cho rằng các giao dịch dầu và khí đốt có thể là động lực kéo giữ nền kinh tế nước này, vốn bên bờ vực thẳm do ảnh hưởng từ các biện pháp trừng phạt hà khắc của phương Tây liên quan chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Ðồng rúp Nga tuần qua giảm xuống mức thấp kỉ lục so với đồng USD. Ảnh:  Getty Images

Kể từ khi Nga phát động tấn công Ukraine, Mỹ và đồng minh trả đũa bằng các biện pháp kinh tế khiến đồng rúp lao dốc, đẩy các ngân hàng lớn của Nga ra khỏi hệ thống tài chính toàn cầu, làm bốc hơi hàng chục tỉ USD của giới tài phiệt nước này và tạo ra làn sóng tháo chạy của các doanh nghiệp nước ngoài tại đây. Theo ước tính của công ty tư vấn Capital Economics, làn sóng trừng phạt có thể khiến nền kinh tế Nga thu hẹp 15% trong năm nay.

Trong bối cảnh bạo lực ở Ukraine leo thang, giới phân tích dự đoán liên minh xuyên Ðại Tây Dương sẽ tiếp tục “vũ khí hóa kinh tế” nhằm buộc Tổng thống Nga Vladimir Putin lùi bước. Hiện tại, các bên đang từng bước mở rộng lĩnh vực trừng phạt, chẳng hạn như hạn chế khả năng Mát-xcơ-va tiếp cận một số công nghệ quan trọng như vi mạch và laser cũng như hệ thống tiền mã hóa. Mỹ và châu Âu ngày 4-3 dự kiến có cuộc họp để thảo luận về gói trừng phạt thứ 4 nhắm vào các doanh nhân hàng đầu của Nga.

Fitch hạ xếp hạng tín nhiệm nợ của Nga

Ngày 3-3, tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Fitch Ratings cho biết đã hạ xếp hạng chỉ số vỡ nợ ngoại tệ trong dài hạn của Nga từ mức “BBB” xuống mức “B”.

Fitch đánh giá các lệnh trừng phạt quốc tế nhằm đáp trả chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine đã làm gia tăng các mối đe dọa đối với sự ổn định tài chính vĩ mô và có thể làm suy yếu khả năng sẵn sàng thanh toán nợ công của nước này. Dự báo tiêu cực phản ánh mức độ biến động cao của môi trường quốc tế, bao gồm khả năng thắt chặt hơn nữa các lệnh trừng phạt và sự không chắc chắn trong các phản ứng của Nga, trong đó có khả năng từ chối trả nợ, cũng như nguy cơ sụt giảm lòng tin trong nước vào triển vọng kinh tế.

Trong diễn biến liên quan, cổ phiếu Sberbank, ngân hàng lớn nhất nước Nga, đã giảm 95% trên Sàn giao dịch chứng khoán Luân Ðôn (Anh) trong phiên giao dịch ngày 2-3 sau khi ngân hàng này tuyên bố sẽ rút khỏi thị trường châu Âu.

Sberbank cho biết các công ty con ở châu Âu của họ đã “chứng kiến dòng tiền chảy ra một cách bất thường” và bảy tỏ lo ngại về sự an toàn của nhân viên, cũng như tài sản của họ.

Mát-xcơ-va bổ sung biện pháp ứng phó

Thị trường chứng khoán Nga đã đóng cửa trong 3 ngày liên tiếp khi nhà chức trách nỗ lực ngăn chặn tình trạng tài sản “chảy” ra nước ngoài. Ðể hỗ trợ nền kinh tế và đồng rúp, chính quyền còn cấm các nhà đầu tư nước ngoài bán cổ phần tại Nga hoặc thoái vốn khỏi các thị trường tài chính. Trước đó, lệnh cấm du khách mang theo quá 10.000USD ra khỏi quốc gia này cũng đã được ban hành. Bộ Tài chính Nga cho biết ủng hộ cấm bán ra hoặc đánh thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động mua vàng của các cá nhân. Công ty kim loại và khai mỏ Severstal thì dừng hoạt động chuyển hàng cho châu Âu.

Người phát ngôn Ðiện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, nền kinh tế Nga đã hứng chịu “cú sốc” nghiêm trọng nhưng khẳng định nước này sẽ đứng vững trước các đòn trừng  phạt của phương Tây. Ông Peskvo cũng nhấn mạnh Mát-xcơ-va sẽ đáp trả một cách mạnh mẽ, thấu đáo và rõ ràng trước các lệnh trừng phạt “chưa từng có” đang nhằm vào nước này.

Cùng bị tổn thương

Giáo sư Christopher Miller tại Ðại học Tufts (Mỹ) cho biết ông không lạc quan đối với giả thuyết rằng các lệnh trừng phạt sẽ buộc Tổng thống Putin lùi bước về vấn đề Ukraine. Bởi so với hành động quân sự trực tiếp, các cuộc tấn công tài chính chống lại Nga sẽ phức tạp và tốn kém hơn với ảnh hưởng từ trung đến dài hạn. Mặt khác, thành viên cấp cao của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (Mỹ) Jeffrey Schott cho rằng mức độ trừng phạt ngày càng nghiêm trọng có thể kích hoạt hành động trả đũa từ Nga bằng cách leo thang quân sự hoặc tấn công trên không gian mạng. Ðiều đó chỉ khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn.

Trong khi đó, chuyên gia Benn Steil tại Hội đồng Quan hệ Ðối ngoại Mỹ (CFR) cảnh báo các lệnh trừng phạt và việc đóng băng tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga có thể khiến những quốc gia khác rời bỏ việc sử dụng đồng USD trong các giao dịch quốc tế, từ đó làm suy yếu vai trò của đồng tiền này trong nền kinh tế thế giới. Phát biểu tại cuộc họp báo ở Brussels (Bỉ) hôm 2-3, Ủy viên phụ trách các vấn đề kinh tế của EU cũng bày tỏ quan ngại các biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga có thể dẫn đến cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng và khiến kinh tế châu Âu bị đình trệ. “Với các lệnh trừng phạt, chúng không bao giờ nhắm vào đích đến duy nhất mà sẽ kích hoạt phản ứng dây chuyền. Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách sẽ phải cân nhắc rất kỹ lưỡng điều này trong những bước tiếp theo” - Giáo sư lịch sử Liên Xô và Nga Kristy Ironside tại Ðại học McGill (Canada) nhận định.

Gruzia xin gia nhập Liên minh châu Âu

Chủ tịch đảng cầm quyền Giấc mơ Gruzia, ông Irakli Kobakhidze,  cho biết Gruzia chính thức nộp đơn xin gia nhập Liên minh châu Âu (EU) trong ngày 3-3. Theo ông Kobakhidze, đơn đề nghị của Gruzia sẽ sớm được trình lên các cơ quan của EU do “bối cảnh chính trị chung và thực tế mới”.

Chủ tịch đảng Giấc mơ Gruzia cầm quyền kêu gọi các cơ quan EU “khẩn cấp” xem xét đề nghị của nước này và sớm đưa ra quyết định về việc cấp cho Gruzia tư cách ứng viên gia nhập EU.