Bài, ảnh: KHÁNH NAM

Với nhiều người, chợ truyền thống là sự lựa chọn chính trong hoạt động mua sắm hằng ngày bởi sự thuận tiện, giá cả phải chăng. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, sức mua tại hầu hết các chợ truyền thống ngày càng giảm, nhiều tiểu thương phải thu hẹp quy mô kinh doanh, nhiều lô sạp đóng cửa, sang lô. Cần phải thay đổi phương thức kinh doanh, nâng cấp hạ tầng chợ,… là một trong những vấn đề cốt lõi để duy trì, phát triển chợ truyền thống trước sự phát triển ngày càng nhanh của xã hội.

Hoạt động kinh doanh tại chợ Cái Răng, quận Cái Răng.

Chật vật duy trì

Chợ Tân An, phường Tân An, quận Ninh Kiều là chợ đầu mối lớn mặt hàng nông, thủy sản. Cùng khó khăn chung của nhiều chợ truyền thống, trở lại hoạt động sau dịch, tình hình kinh doanh tại chợ giảm sút mạnh. Một tiểu thương kinh doanh thịt heo tại chợ Tân An cho biết, từ khi trở lại hoạt động sau dịch lượng hàng bán ra bằng 2/3 so với trước. Việc duy trì được số lượng này phần lớn là bỏ mối cho các quán ăn, lượng bán lẻ giảm rất nhiều.

Ðại diện Công ty Cổ phần Thương nghiệp Tổng hợp Cần Thơ (C.T.C) - đơn vị quản lý chợ Tân An, cho biết, tổng diện tích chợ 3.700m2, hoạt động liên tục 24/24h. Hiện khu kinh doanh tự sản tự tiêu chỉ còn 20%, so với thời điểm trước dịch; 390 lô, sạp cố định (trước dịch 570 lô sạp). Theo C.T.C, bên cạnh lý do người dân tiết kiệm chi tiêu thì nguyên nhân chính là do từ khi dịch, chợ đóng cửa, nhiều tiểu thương thuê mướn các căn hộ bên ngoài (gần chợ) để kinh doanh, sau khi chợ mở cửa hoạt động họ “bỏ chợ”, duy trì kinh doanh bên ngoài. Ðiều này gây khó khăn không ít cho ban quản lý chợ từ việc giữ an ninh trật tự đến kiểm soát chất lượng hàng hóa. Ðó là, do các điểm kinh doanh này nằm trên tuyến lộ trước chợ nên nhiều người lầm tưởng là chợ Tân An; khi xảy ra các sự việc vi phạm, nhất là vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm trong kinh doanh tại các điểm bán này người tiêu dùng đánh đồng là tiểu thương kinh doanh tại chợ Tân An... Trước những khó khăn trên, bà Trần Ngọc Diễm, Phó Tổng giám đốc C.T.C, cho biết, đơn vị nỗ lực cải thiện, nâng cấp chợ, tạo điều kiện kinh doanh tốt nhất cho bà con tiểu thương, phát triển quy hoạch theo hướng không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng cho người dân địa phương mà còn khai thác du lịch.

Trung tâm thương mại Cái Khế là chợ loại 1 do UBND quận Ninh Kiều quản lý, hoạt động tại 2 khu nhà lồng. Nhà lồng 3 chuyên kinh doanh rau quả, thực phẩm với trên 300 lô; nhà lồng 1 chuyên kinh doanh bách hóa tổng hợp với khoảng 300 lô. Theo nhiều tiểu thương kinh doanh tại chợ, trước sự phát triển của bán hàng online, sức mua các mặt hàng như quần áo, giày dép, phụ kiện... giảm rất nhiều so với trước kia, phần lớn cung cấp cho mối hàng sỉ về các chợ quê, bán lẻ rất ít. Bà Dương Thị Trang Nhung, Trưởng Ban quản lý Trung tâm thương mại Cái Khế, cho biết sức mua chỉ đạt 60-70% so với thời điểm trước dịch. Tiêu thụ mạnh tập trung ở các mặt hàng thực phẩm tươi sống.

Ðại diện Chi nhánh Công ty Cổ phần Tập đoàn Ðầu tư Me Kong - đơn vị quản lý chợ Trung An và chợ Cờ Ðỏ, cho biết, chợ Trung An hoạt động diện tích 2.411m2 với 212 lô sạp kinh doanh cố định, 16 lô kinh doanh hàng tự tiêu tự sản, chia 3 khu: khu nhà lồng chính kinh doanh các mặt hàng thịt heo, rau củ, ăn uống, quần áo, bách hóa…; khu nhà lồng cá và khu tự tiêu tự sản. Chợ Cờ Ðỏ hoạt động tại 2 khu nhà lồng, tổng diện tích 7.751m2. Nhà lồng 1 chuyên kinh doanh rau quả, thực phẩm với trên 227 lô (sử dụng 95%); nhà lồng 2 chuyên kinh doanh bách hóa tổng hợp với khoảng 222 lô (sử dụng 85%). Ông Mai Văn Bé, Phó Giám đốc Chi nhánh Công ty Cổ phần Tập đoàn Ðầu tư Me Kong, cho biết, sức mua chỉ đạt 70% so với thời điểm trước dịch. Do đó, Ban quản lý chợ cũng gặp khó khăn trong công tác thu tiền hợp đồng cho thuê mặt bằng năm 2023 cũng như thu hồi các khoản nợ cũ.

Quy hoạch và chấn chỉnh

Theo Sở Công Thương TP Cần Thơ, trên địa bàn thành phố có 109 chợ, gồm: 5 chợ hạng 1, 13 chợ hạng 2, 60 chợ hạng 3 và 31 chợ chưa phân hạng (UBND các quận, huyện đang xây dựng giải pháp để giảm số lượng chợ chưa phân hạng trong năm 2023). Qua quá trình khảo sát, nắm tình hình quản lý và hoạt động kinh doanh tại các chợ truyền thống trên địa bàn thành phố, nhận thấy một số vấn đề bất cập như tại một số chợ, vẫn còn tình trạng tiểu thương kinh doanh lấn chiếm lòng, lề đường cả trong và ngoài phạm vi chợ để bày bán hàng hóa, gây cản trở giao thông, mất trật tự và ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị. Tình trạng nước thải, rác thải tại khu vực tự sản, tự tiêu và phía sau chợ chưa được thu gom kịp thời, xử lý không hết trong ngày, tạo mùi hôi. Các lối đi trong chợ và lối lên xuống chợ từ phía bờ sông chưa được thông thoáng. Vấn đề an toàn thực phẩm và an toàn điện trong phạm vi các chợ cũng cần được đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Trước tình hình trên, ngày 18-4, ông Nguyễn Văn Hồng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ ký ban hành Công văn số 1285/UBND-KT về việc chấn chỉnh công tác quản lý và hoạt động kinh doanh tại các chợ truyền thống trên địa bàn thành phố. Theo đó, Chủ tịch UBND thành phố giao Giám đốc Sở Công Thương chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát và nắm tình hình quản lý và hoạt động kinh doanh tại các chợ truyền thống để tham mưu UBND thành phố chỉ đạo kịp thời hoặc xử lý khi có vấn đề phát sinh; đề xuất những giải pháp hiệu quả nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của các ban quản lý chợ hoặc doanh nghiệp đầu tư chợ (nếu có).

Ông Hà Vũ Sơn, Giám đốc Sở Công Thương thành phố, cho biết, định hướng thành phố phát triển song song các mô hình kinh doanh hiện đại và chợ truyền thống. Ðến nay đã có 6 chợ hoàn thành việc triển khai mô hình thanh toán không dùng tiền mặt. Thành phố cũng đang mở rộng, xúc tiến kết nối các tuyến du lịch, do vậy việc chuẩn bị hệ thống thương mại phục vụ khách du lịch là rất cần thiết. TP Cần Thơ đã đưa vào Nhiệm vụ lập quy hoạch thành phố thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 các dự án (đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt) gồm: dự án Trung tâm thương mại dịch vụ và chợ đầu mối nông, thủy sản ÐBSCL, vị trí dự kiến quy hoạch tại phường Ba Láng, quận Cái Răng (15,6ha) và xã Nhơn Nghĩa, huyện Phong Ðiền (18ha); dự án Xây dựng mới chợ Hưng Thạnh tại quận Cái Răng để di dời chợ Tân An (hạng 1), chợ An Lạc (hạng 3) của quận Ninh Kiều, quy mô 4,8ha tại phường Hưng Thạnh, quận Cái Răng. Ngoài ra, 8/9 quận, huyện trên địa bàn thành phố sẽ kêu gọi đầu tư 1 siêu thị hoặc trung tâm thương mại. Các quận, huyện cũng đã đề xuất sẽ xây dựng mới, sửa chữa, mở rộng các chợ đã xuống cấp, nhằm phục vụ người dân mua sắm thuận lợi, nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng tại các chợ, đảm bảo đáp ứng các tiêu chí theo quy định của chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới nâng cao.