Hội nghị trực tuyến giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra sáng 16-11, tập trung vào trách nhiệm của hai cường quốc với phần còn lại của thế giới để ngăn chặn nguy cơ xung đột khi quan hệ song phương ngày càng tụt dốc.

Tổng thống Biden cùng các quan chức dự cuộc họp với  lãnh đạo Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Đây là cuộc hội đàm chính thức đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi Tổng thống Biden nhậm chức hồi tháng 1 năm nay. Tuy không kỳ vọng bước đột phá nào, giới quan sát đánh giá sự kiện này ít nhiều có thể giúp xuống thang căng thẳng giữa hai nước.

Trước khi bước vào cuộc họp kéo dài gần 3 tiếng rưỡi, Tổng thống Biden cho biết diễn biến quan hệ Mỹ - Trung ảnh hưởng không chỉ lợi ích của chính hai nước mà còn tác động phần còn lại của thế giới. Vì vậy, ông hy vọng hai bên qua buổi trao đổi “cởi mở và rõ ràng” có thể xây dựng “hành lang quy tắc”, đảm bảo cạnh tranh công bằng.

Trong cuộc hội đàm, Chủ tịch Trung Quốc khẳng định hai nước cần tôn trọng nhau, cùng tồn tại trong hòa bình, theo đuổi hợp tác cùng có lợi và giải quyết tốt các vấn đề nội địa trong lúc gánh vác trách nhiệm quốc tế. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ nêu rõ hai nước cần đảm bảo rằng quan hệ song phương không đi vào con đường xung đột. Ông Biden khẳng định: “Trách nhiệm của chúng ta - với tư cách là các nhà lãnh đạo của Trung Quốc và Mỹ - là phải đảm bảo rằng sự cạnh tranh giữa hai nước không dẫn tới xung đột, cho dù là trong dự định hay ngoài ý muốn. Nói đơn giản hơn, hai nước sẽ cạnh tranh thẳng thắn”. Cũng theo chủ nhân Nhà Trắng, hai nền kinh tế hàng đầu thế giới “cần thiết lập một số nhận thức chung”, trong đó “đề cập rõ ràng và trung thực về những điểm bất đồng và hợp tác cùng nhau trong các vấn đề cùng có lợi, đặc biệt là trong các vấn đề quan trọng như biến đổi khí hậu”.

Không dễ vượt qua thách thức

Theo giới phân tích, quan hệ Mỹ - Trung trong lịch sử hiện đại chưa bao giờ rơi vào tình huống đối kháng cao như hiện nay. Trong khi Bắc Kinh muốn Washington tập trung việc nội bộ, thì danh sách phản đối của Mỹ đối với các hành vi của Trung Quốc tiếp tục kéo dài. Ðáng báo động nhất là việc Trung Quốc liên tục gây sức ép lên Ðài Loan khiến Washington cho rằng Bắc Kinh đang “gây mất ổn định, có nguy cơ tính toán sai và phá hoại hòa bình khu vực”. Gần đây, chính quyền Tổng thống Biden còn lo ngại trước bằng chứng cho thấy cường quốc châu Á mở rộng kho vũ khí hạt nhân và thúc đẩy các “hành vi xấu” ở Biển Ðông. Hiện tại, Nhà Trắng vẫn đang xem xét liệu có cử vận động viên tham dự Thế vận hội Mùa đông ở Bắc Kinh sau các cáo buộc Trung Quốc vi phạm nhân quyền cũng như che giấu nguồn gốc đại dịch COVID-19. Hai bên cũng bất đồng về thương mại cùng cạnh tranh công nghệ.

Thực tế là tại cuộc họp, Tổng thống Biden ngoài biến đổi khí hậu đã cam kết giải quyết vấn đề nhân quyền cùng một số lĩnh vực quan tâm khác ở khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương. Trong đó, ông chủ Nhà Trắng khẳng định Mỹ duy trì chính sách “Một Trung Quốc” nhưng kiên quyết phản đối “nỗ lực đơn phương” nhằm thay đổi hiện trạng hoặc phá hoại hòa bình trên eo biển Ðài Loan. Ðáp lại, ông Tập cảnh báo Washington chớ “đùa với lửa” trong vấn đề này. Hai bên sau đó tranh cãi về thương mại khi Tổng thống Biden nhắc lại sự cần thiết bảo vệ người lao động và các ngành công nghiệp Mỹ khỏi hoạt động cạnh tranh không công bằng từ Bắc Kinh. Nhưng theo quan điểm của ông Tập, Washington nên ngừng lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia để chèn ép các doanh nghiệp Trung Quốc. 

 MAI QUYÊN (Theo Reuters, CNN)