Theo một quan chức quốc phòng, quân đội Mỹ đang “lép vế” trước Nga về số lượng tàu phá băng sẵn sàng cho các hoạt động ở Bắc Cực, làm hạn chế khả năng cơ động của các đơn vị trong bối cảnh mối đe dọa từ nước ngoài ngày càng tăng.

Tàu Polar Star neo đậu ở Alaska. Ảnh: USCGC

Tàu phá băng là loại tàu thủy chuyên dụng, được thiết kế với hình dáng đặc biệt và phần thân chắc chắn có thể phá lớp băng dày một cách hiệu quả, dọn đường cho những tàu khác di chuyển trên các đại dương hoặc sông băng. Trung Quốc hiện có 2 tàu phá băng Tuyết Long 1 và Tuyết Long 2 hoạt động nghiên cứu, cả hai đều chạy bằng năng lượng thông thường. Trong khi đó, Nga có hạm đội mạnh nhất khi sở hữu 46 tàu phá băng và là quốc gia duy nhất có tàu này chạy bằng năng lượng hạt nhân, giúp đảm bảo vận chuyển khí đốt quanh năm qua Bắc Cực. Loại lớn nhất và mạnh nhất trên thế giới hiện nay, lớp Arktika và Sibir, có thể xuyên thủng lớp băng 2,8m và có trọng lượng rẽ nước 33.000 tấn. Nga còn có một tàu phá băng hạt nhân lớp Lider mới dự kiến bàn giao vào năm 2027 và được kỳ vọng có thể phá vỡ lớp băng 4m, với trọng lượng rẽ nước 70.000 tấn.

Về phần mình, Mỹ hiện chỉ có một tàu phá băng hạng nặng USCGC Polar Star đã 48 tuổi và tàu hạng trung Healy hoạt động từ năm 2000 ở cả hai vùng Bắc và Nam Cực. Một chiếc khác là Polar Sea đã ngừng hoạt động. Trong hơn 20 năm, Lực lượng Tuần duyên Mỹ (USCG) nhiều lần yêu cầu tài trợ cho Bắc Cực nhưng những đề xuất đó lần lượt bị phớt lờ. Theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội, nhu cầu của USCG hiện nay gồm ít nhất 3 tàu phá băng hạng nặng mới thuộc lớp Polar Security Cutter để thay thế Polar Star. Sau khi đóng xong các tàu hạng nặng, cơ quan này sẽ tiếp tục với dự án đóng 3 tàu cỡ trung bình lớp Arctic Security Cutters để thay thế tàu Healy. Chiếc đầu tiên USCGC Polar Sentinel (PSC-1) dự kiến giao trong năm nay có thiết kế dài 140m, rộng 27m và có lượng giãn nước 22.900 tấn, gần gấp đôi so với lớp Polar Star. Tuy nhiên, USCG từ năm ngoái phải tạm thời tăng cường đội tàu bằng cách mua một tàu phá băng thương mại khi thời hạn giao bị dời sang năm 2027.

Tại phiên điều trần của Ủy ban Quân lực Hạ viện Mỹ, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Miền Bắc và Bộ Tư lệnh Phòng thủ Hàng không Vũ trụ Bắc Mỹ, Tướng Không quân Gregory M. Guillot cho biết ông đánh giá cao nỗ lực của USCG. Nhưng ngay cả hạm đội mới được giao đúng hạn, quan chức này cảnh báo Mỹ vẫn bị áp đảo về số lượng tàu và điều đó đang hạn chế quyền tự do hoạt động của các lực lượng liên quan ở vùng cực. Chung lo ngại về “khoảng trống” của tàu phá băng, Thượng nghị sĩ Angus King ngày 14-3 kêu gọi quân đội Mỹ không nên trì hoãn việc xây dựng hệ thống phòng thủ vùng cực, trong đó nhấn mạnh đầu tư vào USCG là rất quan trọng để duy trì động lực ở Bắc Cực khi Nga và Trung Quốc ngày càng tỏ rõ tham vọng trong khu vực này.

MAI QUYÊN (Theo Business Insider, Popular Mechanics)