Ngày 19-12, Mỹ thông báo thành lập một lực lượng mới ở Biển Ðỏ để bảo vệ hoạt động vận chuyển thương mại trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của phiến quân Houthi.

Tàu chở hàng Galaxy Leader bị nhóm Houthi bắt giữ tại Biển Đỏ hồi tháng 11. Ảnh: Reuters

“Ðây là thách thức tầm quốc tế đòi hỏi hành động tập thể. Vì vậy, hôm nay tôi tuyên bố thành lập Chiến dịch Người bảo vệ thịnh vượng, một sáng kiến an ninh đa quốc gia mới quan trọng”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin phát biểu nhân chuyến thăm Bahrain.

Liên quân tuần tra do Mỹ dẫn đầu, có sự tham gia của Anh, Bahrain, Canada, Pháp, Ý, Hà Lan, Na Uy, Seychelles và Tây Ban Nha. Một số quốc gia sẽ thực hiện các cuộc tuần tra chung trong khi số khác cung cấp sự hỗ trợ tình báo ở phía Nam Biển Ðỏ và Vịnh Aden.

Ðộng thái trên diễn ra trong bối cảnh lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen liên tục tấn công tàu chở hàng đi qua khu vực này. Theo tờ The Guardian, hơn 20 tàu đã báo cáo các sự cố trong nhiều tháng qua, với phần lớn số vụ xảy ra xung quanh eo biển Bab al-Mandab. Ngày 18-12, Houthi thừa nhận tấn công 2 tàu chở hàng Swan Atlantic và MSC Clara ở Biển Ðỏ mà nhóm cho là “có liên hệ với Israel” để thể hiện sự đoàn kết với Dải Gaza. Lực lượng này còn tuyên bố “tiếp tục ngăn mọi tàu thuyền di chuyển ở khu vực Arab và Biển Ðỏ hướng đến các cảng Israel” cho đến khi người dân Gaza được viện trợ thêm thuốc men và thực phẩm.

Cùng ngày, ông Mohammed al-Bukhaiti, quan chức cấp cao của Houthi, nhấn mạnh nhóm này sẽ đối đầu với bất kỳ liên minh nào do Mỹ dẫn dắt ở Biển Ðỏ. Trong các tuyên bố trước đó, Houthi nói rằng mục tiêu của nhóm là hỗ trợ người Palestine giữa lúc xung đột Israel - Hamas ở Gaza đang leo thang. Houthi còn bắn UAV vào các tàu chiến Mỹ. Hải quân Mỹ và Anh cuối tuần qua đã bắn hạ tổng cộng 15 UAV.

Đối mặt hải trình dài hơn

Trong bối cảnh trên, ngày càng nhiều công ty đã ngừng cho tàu đi qua tuyến hàng hải quan trọng nhưng bất ổn này. Ít nhất 12 công ty vận tải biển lớn đã tạm ngừng các chuyến tàu đi qua Biển Ðỏ, tuyến hàng hải giúp vận chuyển tới 12% giá trị thương mại toàn cầu, để tránh nguy hiểm. Hàng loạt hãng vận tải biển lớn trên thế giới như MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd, Euronav, AP Moller-Maersk, Evergreen và tập đoàn dầu khí BP đã thông báo tạm ngưng cho tàu đi qua Biển Ðỏ cho đến khi có thông báo mới. Họ cân nhắc lộ trình khác, như đi qua mũi Hảo Vọng ở Nam Phi, để đảm bảo an toàn, dù cung đường dài hơn và tốn nhiên liệu hơn.

Theo Ryan Petersen, nhà sáng lập Hãng logistics Flexport, có 46 tàu container đã đi vòng xuống phía Nam châu Phi, thay vì sử dụng Biển Ðỏ và 78 tàu khác đang chờ hướng dẫn. Dữ liệu của Hãng tin Bloomberg cho thấy 56 tàu chở hàng đã vào hoặc rời Biển Ðỏ trong ngày 16 và 17-12, giảm 35% so với hồi đầu tháng.

Zvi Schreiber, Giám đốc điều hành Công ty vận tải hàng hóa quốc tế Freightos, cho biết kể từ khi chiến tranh Israel - Hamas bùng phát, cước vận chuyển hàng hóa đường biển từ Trung Quốc đến các cảng Israel đã tăng 46-58%. Theo ông, đối với các tàu hướng đến Israel từ châu Á, lộ trình đi vòng qua châu Phi sẽ dài hơn rất nhiều, khoảng 7.000 hải lý và 10-14 ngày, so với đi qua Kênh đào Suez. Ðiều này cũng sẽ đẩy chi phí nhiêu liệu cao hơn.

Là tuyến đường thủy quan trọng nối liền Ðịa Trung Hải và Biển Ðỏ, Kênh đào Suez chiếm khoảng 15% khối lượng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển của thế giới. Ðây cũng là tuyến vận tải biển ngắn nhất kết nối giữa châu Á và châu Âu.

HẠNH NGUYÊN (Tổng hợp)