Tận dụng cơ hội chính quyền Tổng thống Mỹ George Bush chỉ tập trung vào khu vực Trung Đông giàu dầu mỏ, các nước Mỹ La-tinh quyết định mở rộng quan hệ với các quốc gia khác ngoài châu lục nhằm giảm bớt sự lệ thuộc vào “gã khổng lồ phía Bắc”. Dù Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách khu vực Tây bán cầu Thomas Shannon vừa cam kết sẽ tăng viện trợ cho Mỹ La-tinh vào năm tới, nhưng người ta vẫn tin rằng Washington không còn đủ khả năng bảo vệ “sân sau” của mình nữa.
Hiện tại, Mỹ vẫn là cường quốc bên ngoài có ảnh hưởng lớn nhất tại Mỹ La-tinh nhờ mối quan hệ thương mại và quân sự lâu đời với khu vực này. Tuy nhiên, tỷ trọng vốn đầu tư trực tiếp của Mỹ trong tổng vốn đầu tư nước ngoài tại khu vực này giai đoạn 1998-2007 đã sụt giảm từ mức 30% xuống còn 20%. Kim ngạch thương mại của Mỹ với Mỹ La-tinh mặc dù đạt 560 tỉ USD, nhưng tốc độ tăng trưởng chậm hơn so với một số đối tác ngoài khu vực. Chẳng hạn, kim ngạch thương mại của Trung Quốc với Mỹ La-tinh đã nhảy vọt từ mức 10 tỉ USD năm 2000 lên 102,6 tỉ USD hồi năm ngoái. Tháng 5-2008, một công ty nhà nước của Trung Quốc cũng đã mua một mỏ đồng của Peru trị giá 2,1 tỉ USD. Trên lĩnh vực trang thiết bị quân sự, tập đoàn Boeing của Mỹ đã phải tiếc nuối trước việc Pháp và Thụy Điển giành được hợp đồng bán cho Brazil 36 máy bay chiến đấu. Brazil cũng đang tiếp nhận công nghệ của Pháp để xây dựng loại tàu ngầm riêng, đồng thời liên doanh với Nga phát triển máy bay chiến đấu và hệ thống phóng vệ tinh. Venezuela thì trong mấy năm qua đã mua vũ khí của Nga trị giá hơn 4 tỉ USD, rồi được Mát-xcơ-va hứa giúp xây dựng nhà máy năng lượng hạt nhân...
Nhận xét về vai trò của Mỹ trong khu vực, Tổng thống Brazil Lula da Silva mỉa mai rằng Washington hiện nay không còn đủ “oai” như những năm 1980-1990 để ép buộc Mỹ La-tinh làm những điều theo ý muốn của họ. Còn theo Tổng thống Chile Michele Bachelet, người dân nhiều nước Mỹ La-tinh có cảm giác rằng các tòa đại sứ Mỹ trên đất nước họ là hiện thân của chủ nghĩa can thiệp và bạo loạn lật đổ.
Để củng cố vị thế đang bị lung lay ở Mỹ La-tinh, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Shannon mới đây cho biết viện trợ của Mỹ cho khu vực này sẽ đạt 2,2 tỉ USD vào năm tới, so với tổng cộng 14 tỉ USD trong suốt 8 năm cầm quyền của ông Bush. Tuy nhiên, viện trợ của Mỹ chắc chắn vẫn chủ yếu dưới hình thức quân sự và chống ma túy, trong khi nghèo đói, lạc hậu, kém phát triển lại là vấn đề bức xúc của khu vực. Hơn nữa, cuộc khủng hoảng tài chính đang diễn ra có thể khiến chủ nhân mới của Nhà Trắng tiếp tục bỏ rơi Mỹ La-tinh, và đó cũng là cơ hội cho các nước khác như Nga, Trung Quốc... tiến sâu hơn vào khu vực này.
PHÚC GIA AN (Theo AP)
