HẠNH NGUYÊN (Tổng hợp)

Tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - châu Phi hôm 14-12, Tổng thống Joe Biden đã ca ngợi quan hệ giữa Washington và các nước “lục địa đen”, đồng thời công bố nhiều sáng kiến thúc đẩy thương mại.

Tổng thống Biden phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp Mỹ - châu Phi ngày 14-12. Ảnh: Reuters

Tăng cường đầu tư

Phát biểu tại hội nghị, Tổng thống Biden nhấn mạnh châu Phi rất quan trọng đối với sự thành công của Mỹ và cộng đồng toàn cầu. Nhiều cuộc khủng hoảng gần đây - như đại dịch COVID-19, chiến tranh, những thách thức về kinh tế và biến đổi khí hậu - cho thấy các nước châu Phi đóng vai trò chủ chốt trên trường quốc tế. Theo ông Biden, Mỹ không thể giải quyết những thách thức này nếu không có sự lãnh đạo của châu Phi. Ðơn cử như Mỹ đã hợp tác với các nước châu Phi để phân phối hàng triệu liều vaccine COVID-19, đồng thời đầu tư giúp lục địa này phát triển năng lực sản xuất vaccine, xét nghiệm và các lựa chọn điều trị. Mỹ từng gửi 231 triệu liều vaccine COVID-19 cho 49 quốc gia châu Phi.

Theo tờ New York Times, chính quyền Mỹ cũng đã ký kết biên bản ghi nhớ để hỗ trợ Khu vực Thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA), thỏa thuận có hiệu lực năm 2019, với triển vọng sẽ mở khóa tiềm năng kinh tế to lớn của châu lục 1,3 tỉ dân này và thị trường 3.400 tỉ USD bằng cách nới lỏng rào cản thương mại giữa các nước. Ông Biden tin rằng thỏa thuận sẽ giúp “mở ra cơ hội mới cho thương mại và đầu tư giữa Mỹ với các quốc gia châu Phi, đưa hai bên xích lại gần nhau hơn”.

Trong khi đó, thông cáo báo chí của Nhà Trắng nêu rõ “tại Diễn đàn Doanh nghiệp Mỹ - châu Phi hôm 14-12, Tổng thống Biden đã công bố các cam kết, thỏa thuận và quan hệ đối tác thương mại và đầu tư 2 chiều trị giá hơn 15 tỉ USD nhằm thúc đẩy các ưu tiên chính, bao gồm năng lượng bền vững, hệ thống y tế, kinh doanh nông nghiệp, kết nối số, cơ sở hạ tầng và tài chính”. Ngay trước thềm hội nghị, phía Mỹ cũng đã hứa dành 55 tỉ USD để hỗ trợ châu Phi thúc đẩy kinh tế, y tế và an ninh trong 3 năm tới.

Theo Cố vấn an ninh quốc gia Nhà Trắng Jake Sullivan, chủ đề định hướng của hội nghị năm nay là Chương trình nghị sự 2063 của Liên minh châu Phi (AU), kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội bền vững của châu lục. Bên cạnh đó, hội nghị chú trọng các ưu tiên đối với châu Phi, cũng như mục tiêu thúc đẩy hợp tác kinh tế thực chất Mỹ - châu Phi, các cuộc bầu cử ở châu Phi trong năm 2023. Ngoài ra, ông Sullivan cho biết Mỹ ủng hộ việc bổ sung 1 quốc gia châu Phi làm ủy viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, đồng thời thúc đẩy AU tham gia Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20).

Nỗ lực cải thiện quan hệ với các nước châu Phi

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - châu Phi đầu tiên được tổ chức vào năm 2014 dưới thời Tổng thống Barack Obama. Hội nghị thượng đỉnh năm nay do Tổng thống Biden chủ trì, diễn ra ở thủ đô Washington D.C trong 3 ngày (từ 13-12). Chủ nhân Nhà Trắng đang tiếp đón gần 50 nhà lãnh đạo châu Phi khi ông tìm cách thu hẹp khoảng cách niềm tin ngày càng lớn với châu Phi, sau nhiều năm gây thất vọng với những cam kết được cho là còn khiêm tốn của Mỹ đối với lục địa này. Ảnh hưởng của Mỹ tại châu Phi đã suy giảm dưới thời Tổng thống Donald Trump, người tiền nhiệm của ông Biden. Ðược biết, kim ngạch trao đổi hàng hóa và dịch vụ của Mỹ với châu Phi năm 2021 đạt tổng trị giá 83,6 tỉ USD.

Nỗ lực của Mỹ diễn ra giữa lúc có những lo ngại rằng Trung Quốc và Nga cũng đang gia tăng hiện diện trong khu vực. Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã đầu tư vào châu Phi với mức độ vượt xa Mỹ. Giới chức tại Washington đánh giá thấp vấn đề cạnh tranh với Bắc Kinh khi nỗ lực thúc đẩy quan hệ với các nước châu Phi. Thay vào đó, Mỹ nhấn mạnh hội nghị thượng đỉnh trên bắt nguồn từ “việc công nhận châu Phi là nhân tố địa chính trị chủ chốt”.

Trong phản ứng hôm 14-12, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân cho rằng Mỹ “nên tôn trọng nguyện vọng của người dân châu Phi và có những hành động cụ thể nhằm giúp châu lục này phát triển, thay vì liên tục nói xấu các nước khác”.