HẠNH NGUYÊN (Theo AP)

Giới chuyên gia an ninh vừa cảnh báo mối đe dọa từ tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) đang gia tăng từng ngày ở châu Phi và lục địa này có thể trở thành “tương lai của Vương quốc Hồi giáo”.

Phát biểu tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (HÐBA LHQ) ngày 9-8, Martin Ewi, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu An ninh châu Phi, cho rằng IS đã mở rộng ảnh hưởng ở châu Phi, với ít nhất 20 quốc gia trực tiếp chứng kiến hoạt động của các nhóm cực đoan và hơn 20 nước khác đang được sử dụng cho công tác hậu cần cũng như huy động vốn và các nguồn lực khác.

Quân đội Cộng hòa Dân chủ Congo trong cuộc chiến chống nhóm phiến quân liên kết với IS. Ảnh: Reuters

Lưu vực hồ Chad, khu vực giáp biên giới các nước Chad, Nigeria, Niger và Cameroon, là địa bàn hoạt động lớn nhất của IS, trong khi những khu vực ở Sahel hiện trong tình trạng “không thể kiểm soát” và Somalia tiếp tục là “điểm nóng” tại Sừng châu Phi. Nỗ lực giành quyền kiểm soát hoặc gây bất ổn Uganda gần đây tuy thất bại, nhưng Lực lượng Dân chủ Ðồng minh (ADF), đại diện cho IS nhánh Trung Phi, vẫn là mối đe dọa lớn. Ngoài ra, nhánh này cũng đã biến một số vùng ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Mozambique thành “các lò giết người”.

IS từng đánh chiếm nhiều khu vực rộng lớn ở Iraq và Syria năm 2014, tuyên bố thành lập cái gọi là Vương quốc Hồi giáo trước khi bị đánh đuổi vào cuối năm 2017. Cuộc chiến đẫm máu kéo dài 3 năm đã khiến hàng chục ngàn người chết và phá hủy nhiều thành phố, song những nhóm phần tử bí mật của IS vẫn tiếp tục mở các cuộc tấn công tại những vùng đất khác của hai quốc gia trên.

Nguyên nhân châu Phi thành điểm nóng

Sau khi IS lập Vương quốc Hồi giáo ở Iraq và Syria, một liên minh quốc tế đã hợp sức và đẩy mạnh chiến dịch quân sự để đánh bại các phần tử cực đoan này. Chủ nghĩa khủng bố di chuyển xuống phía Nam xâm nhập châu Phi, dù vậy không có liên minh tương tự ra đời để đẩy lùi IS tại đây. Ðiều này có nghĩa châu Phi bị bỏ rơi, phải gánh hậu quả của những đối tượng chạy khỏi Iraq, Syria và tìm nơi ẩn náu tại lục địa đen.

Theo chuyên gia Ewi, có nhiều yếu tố giúp IS thành công tại châu Phi. Ðó là sự giàu có về tài nguyên thiên nhiên đã giúp những tổ chức như IS tự nuôi sống mình; tình trạng nghèo đói; thiếu ý chí chính trị để giải quyết vấn đề Palestine được cho là nguồn cơn của “quá trình cực đoan hóa” ở nhiều thanh niên châu Phi; khả năng của IS hợp tác với các nhóm tội phạm, khủng bố khác tại châu lục...

Ewi cũng viện dẫn việc châu Phi thiếu những sáng kiến mới để chống chủ nghĩa khủng bố và nhiều quốc gia phớt lờ những cảnh báo sớm về mối đe dọa khủng bố. “Cộng đồng quốc tế được yêu cầu giúp đỡ ở thời điểm mối đe dọa đã nằm ngoài tầm kiểm soát. Chúng ta đang thấy hiện tượng này xảy ra ở Benin và Togo, những quốc gia ven biển mới nhất của châu Phi hứng chịu các cuộc tấn công dồn dập từ IS và các nhóm khủng bố khác”, chuyên gia Ewi nói. Trước đây, hiện tượng tương tự cũng diễn ra ở Mozambique, Nigeria, Cameroon và nhiều quốc gia khác, “những nơi mối đe dọa đã bị chẩn đoán sai và cách phản ứng lại không phù hợp”.

Ông Vladimir Voronkov, Phó Tổng Thư ký đồng thời là Trưởng Văn phòng chống khủng bố của LHQ, cảnh báo trước HĐBA rằng mối đe dọa từ IS đã gia tăng kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào đầu năm 2020. Theo ông Voronkov, biên giới Iraq và Syria vẫn là khu vực “rất mong manh” khi có tới 10.000 tay súng IS hoạt động. Từ đây, hồi tháng 4, nhóm này đã mở chiến dịch hoạt động tăng cường trên toàn cầu nhằm trả thù cho những thủ lĩnh cấp cao thiệt mạng trong các chiến dịch chống khủng bố. IS cũng đang kêu gọi những người ủng hộ họ lợi dụng việc nới lỏng hạn chế liên quan đến đại dịch và tình hình xung đột ở Ukraine để thực hiện các vụ tấn công tại châu Âu nói riêng và các khu vực không xung đột nói chung nhằm kích động nỗi sợ hãi cũng như phô trương sức mạnh.