Kể từ khi bùng phát xung đột ở Dải Gaza, quân đội Israel đã quyết tâm theo đuổi hai mục tiêu song song là loại bỏ quyền kiểm soát của phong trào Hamas tại dải đất và giải cứu tất cả con tin Israel còn lại trong tay nhóm này. Tuy nhiên, sau gần 4 tháng, nhiều người ở Israel bắt đầu hoài nghi về việc đạt được một hoặc cả hai mục tiêu trên.

Binh sĩ Israel tuần tra tại Khan Younis, phía Nam Dải Gaza. Ảnh: Getty Images

Trong cuộc họp báo ngày 30-1, một sĩ quan tình báo của Israel cho biết nước này vẫn còn nhiều tháng nữa mới đạt được các mục tiêu, bao gồm tịch thu hoặc phá hủy đạn dược và vũ khí, làm tê liệt các căn cứ quân sự và đường hầm của Hamas. Vị này cho rằng phải mất cả năm 2024 và có thể lâu hơn để hoàn thành nhiệm vụ.

Phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh Michael Milshtein, cựu sĩ quan tình báo Israel và chuyên gia về các vấn đề Palestine, nhận định Tel Aviv đang phải đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan. “Chúng ta đã đến ngã ba: đạt thỏa thuận đầy đủ (với Hamas về vấn đề con tin) và rút quân hoặc tiến tới lật đổ hoàn toàn Hamas và chinh phục toàn bộ Gaza”, ông nói.

Tuy nhiên, các lãnh đạo cấp cao của Israel, bao gồm Thủ tướng Benjamin Netanyahu, Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant và các quan chức hàng đầu trong quân đội, vẫn nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục chiến đấu, ngay cả khi nước này đã giảm cường độ tấn công ở Gaza. Họ lập luận rằng chỉ có sức mạnh quân sự mới khơi thông việc thả con tin và cho phép Hamas kiểm soát Gaza là điều không thể tưởng tượng được.

Những người phản đối chiến lược của ông Netanyahu thì cho rằng hơn 130 con tin Israel còn lại ở Gaza có lẽ không có nhiều tuần, chứ chưa nói đến nhiều năm, để sống sót trong điều kiện giam giữ khắc nghiệt của thời chiến.

Ðồng thời, có những câu hỏi liệu Hamas với tư cách là thế lực quân sự và kiểm soát Gaza có thể bị lật đổ theo chiến lược hiện tại hay không. Ba thủ lĩnh cấp cao nhất của nhóm này là Yahya Sinwar, Mohammed Deif và Marwan Issa vẫn chưa bị bắt.

Tại các khu vực phía Bắc Gaza bị tàn phá, các chiến binh Hamas thậm chí đã tái xuất và tái thiết hệ thống quản lý sau khi Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) rút lui. Ðiều này tô đậm những khó khăn mà Thủ tướng Netanyahu đối mặt trong việc thực hiện cam kết “loại bỏ” Hamas.

“Thành tựu quân sự chỉ mang tính chiến thuật”

Sau vụ đột kích đẫm máu của Hamas vào lãnh thổ Israel ngày 7-10-2023, IDF đã phát động chiến dịch không kích dữ dội kéo dài ba tuần, rồi mở cuộc tấn công trên bộ quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu ở miền Bắc Gaza. Ở thời kỳ đỉnh điểm vào cuối năm ngoái, IDF có gần 4 sư đoàn thiết giáp và bộ binh, được yểm trợ bởi pháo binh và chiến đấu cơ, hoạt động trên khắp Gaza từ thành phố Gaza ở phía Bắc đến Khan Younis tại phía Nam.

Tác động của chiến tranh là rất tàn khốc. Theo cơ quan y tế Palestine, hơn 26.000 người đã thiệt mạng, 85% dân số Gaza phải di dời, nhiều khu vực biến thành đống đổ nát và nguy cơ về một thảm họa nhân đạo ngày càng trầm trọng.

Nhưng cho đến nay, những thành tựu quân sự của IDF vẫn mang tính chiến thuật hơn là chiến lược, theo các nhà phân tích và quan chức quân sự Israel. Phần lớn cơ sở hạ tầng quân sự của Hamas vẫn còn nguyên vẹn, giao tranh ở Gaza đã trở nên khó khăn hơn so với dự đoán của nhiều quan chức quân sự Israel. Kể từ khi IDF đổ bộ vào Gaza, 220 binh sĩ Israel đã tử trận và hơn 1.000 người bị thương.

IDF tuyên bố đã tiêu diệt khoảng 10.000 trong tổng số 30.000 chiến binh Hamas, với 17/24 tiểu đoàn của nhóm này “bị xóa sổ”. Chuyên gia Michael Milshtein nhận định chiến tích này cũng không đảm bảo bất cứ điều gì. Thay vì sử dụng các đơn vị quy mô lớn cố gắng giao chiến với đội hình đông đảo của Israel, các chiến binh Hamas đã phân tán thành những nhóm nhỏ, triển khai hỏa lực bắn tỉa, thiết bị nổ tự chế và đặc biệt là lựu đạn phóng bằng tên lửa để gây sát thương.

Cuộc chiến càng phức tạp hơn cho Israel khi các thủ lĩnh và tay súng Hamas đã trú ẩn trong một hệ thống đường hầm dưới lòng đất dài hơn 500km ở Gaza, cao hơn đánh giá của tình báo nước này trước chiến tranh. IDF cho biết đã phát hiện khoảng 1.600 đường hầm và phá hủy hàng trăm hầm. Tuy nhiên, tờ Wall Street Journal gần đây đưa tin khoảng 80% hệ thống đường hầm của Hamas vẫn còn nguyên.

Theo tờ Jerusalem Post, IDF ngày 30-1 lần đầu xác nhận và hé lộ những chi tiết mới về “Chiến dịch Atlantis”, nhằm làm ngập các đường hầm ở Gaza bằng nước biển. IDF thông báo đã vô hiệu hóa “cơ sở hạ tầng khủng bố ngầm” ở Gaza bằng cách bơm nước vào những đường hầm này.