HẠNH NGUYÊN (Theo AP, AFP)

Tại điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du 3 quốc gia Mỹ Latinh ngày 12-6, Tổng thống Iran Seyed Ebrahim Raisi đã gặp người đồng cấp Venezuela Nicolas Maduro và tuyên bố hai nước có “chung một kẻ thù”.

Tổng thống Iran Raisi (trái) bắt tay người đồng cấp Venezuela Maduro tại Caracas hôm 12-6. Ảnh: AP

Phát biểu trong cuộc họp báo ở thủ đô Caracas, Tổng thống Raisi cho rằng quan hệ giữa Iran và Venezuela không phải là quan hệ ngoại giao bình thường mà là quan hệ chiến lược. “Chúng tôi có những lợi ích chung và những kẻ thù chung. Họ không muốn Iran và Venezuela độc lập”, Tổng thống Raisi nói với ý ám chỉ Chính phủ Mỹ. Về phần mình, Tổng thống Maduro ca ngợi Iran đang đóng vai trò là một trong những cường quốc mới nổi quan trọng nhất trong thế giới mới.

Trong số 3 quốc gia Mỹ Latinh mà ông Raisi đến thăm lần này là Venezuela, Nicaragua và Cuba, Iran có mối quan hệ thân thiết nhất với Venezuela. Ðây là chuyến công du đầu tiên của ông Raisi tới Mỹ Latinh kể từ khi nhậm chức Tổng thống Iran vào tháng 8-2021. Sự kiện này diễn ra một năm sau khi Tổng thống Maduro thực hiện chuyến thăm chính thức Tehran, gặp người đồng cấp Raisi và Ðại giáo chủ Ali Khamenei. Kết quả của chuyến thăm đó là Iran và Venezuela đã ký một kế hoạch hợp tác kéo dài 20 năm trong các lĩnh vực dầu mỏ, hóa dầu, kinh tế và quốc phòng.

Theo Tổng thống Iran, một trong những lý do ông tới thăm Venezuela là nâng kim ngạch trao đổi thương mại song phương hàng năm từ mức 3 tỉ USD hiện nay lên 20 tỉ USD trong thời gian tới.

Thúc đẩy quan hệ kinh tế, chính trị

Theo tờ Al Jazeera, mục đích chuyến công du Mỹ Latinh của Tổng thống Iran là thúc đẩy quan hệ kinh tế và chính trị với những đồng minh có chung quan điểm phản đối phương Tây.

Iran và Venezuela duy trì mối quan hệ chặt chẽ từ thời Tổng thống Hugo Chavez. Sau khi ông Chavez qua đời vào năm 2013, ông Maduro lên nắm quyền và thúc đẩy quan hệ thương mại với Iran, Trung Quốc, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ trong nỗ lực giảm thiểu tác động từ các biện pháp trừng phạt kinh tế của Mỹ.

Iran, đặc biệt là kể từ năm 2020, đã giúp Venezuela khắc phục phần nào tình trạng thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng trong nước. Vào năm 2020, Cộng hòa Hồi giáo đã gửi 1,5 triệu thùng nhiên liệu và những thiết bị khác cho quốc gia Nam Mỹ để hỗ trợ tái khởi động các nhà máy lọc dầu. Trong chuyến thăm Caracas hồi tháng 2 vừa qua, Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian đã thảo luận với Tổng thống Maduro về việc “bảo vệ lợi ích quốc gia của hai nước trước những sức ép từ bên ngoài”.

Tương tự Nicaragua và Cuba, cả Iran và Venezuela đều đang chịu các lệnh trừng phạt kinh tế nặng nề từ Mỹ. Chuyến thăm 3 đồng minh Mỹ Latinh của ông Raisi diễn ra giữa lúc căng thẳng tăng cao với chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden. Washington cáo buộc Tehran cung cấp cho Nga vật liệu xây dựng nhà máy sản xuất máy bay không người lái (UAV) tại phía Ðông thủ đô Mát-xcơ-va, trong bối cảnh Ðiện Kremlin tìm kiếm nguồn cung vũ khí đều đặn cho chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine.

Tổng thống Nicaragua Daniel Ortega, một trong những đồng minh chính của Iran ở Mỹ Latinh, hồi tháng 2 vừa qua đã lên tiếng bảo vệ quyền sở hữu vũ khí hạt nhân của Tehran. Iran và Nicaragua đã ký một bản ghi nhớ về hợp tác và tham vấn tại thủ đô Managua nhân chuyến thăm của Ngoại trưởng Iran Amir-Abdollahian tới quốc gia này hồi đầu năm.

Trong khi đó, Iran và Cuba cũng là đồng minh chính trị thân thiết. Năm ngoái, Tehran và La Habana đã nhất trí tăng cường hợp tác trong lĩnh vực công nghệ và an ninh lương thực nhân chuyến thăm Iran của Phó Thủ tướng Cuba Ricardo Cabrisas. Iran và Cuba đã bắt tay tổ chức dây chuyền sản xuất một trong những vaccine COVID-19 của La Habana tại Tehran. Tháng rồi, một phái đoàn Cuba cũng đã tới thăm Iran và ký 13 văn kiện hợp tác ở các lĩnh vực công nghệ sinh học, y tế, thương mại, ngân hàng, nông nghiệp và thể thao. Năm 2008, Iran đã trở thành quan sát viên của Liên minh Bolivar cho châu Mỹ (ALBA), một tổ chức liên chính phủ dựa trên ý tưởng hội nhập kinh tế và chính trị của các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe.