Có một câu hỏi tưởng như quen thuộc nhưng luôn mới trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng: Học Bác để làm gì? Giá trị của việc học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh không chỉ được đo bằng số hội nghị, số lượt người tham gia hay số bản đăng ký mà quan trọng hơn là sự chuyển biến trong hành động của cán bộ, đảng viên, hiệu quả hoạt động của tổ chức đảng, chất lượng phục vụ nhân dân và niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

Sau 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW và Kết luận số 01-KL/TW, Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang trước hợp nhất đã tạo được nền nếp quan trọng trong học tập và làm theo Bác. Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phải chuyển mạnh từ học tập sang thực hành, từ thực hành sang kết quả, đưa tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trở thành phương pháp lãnh đạo, quản lý, công tác và phụng sự nhân dân.

1. Từ nền nếp học tập đến yêu cầu chuyển hóa trong thực tiễn

Qua tổng kết thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW và Kết luận số 01-KL/TW tại Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang trước hợp nhất, việc học tập và làm theo Bác được triển khai tương đối đồng bộ, với nhiều hình thức và ngày càng đi vào nền nếp. Hàng ngàn hội nghị, cuộc tuyên truyền được tổ chức; hàng trăm nghìn lượt cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên tham gia; nhiều mô hình, điển hình và tác phẩm tuyên truyền về Bác được xây dựng, biểu dương và lan tỏa.

Đáng chú ý, việc học tập từng bước được thể chế hóa trong sinh hoạt của tổ chức đảng và hoạt động của cơ quan, đơn vị. Nhiều nơi duy trì việc xây dựng kế hoạch, đăng ký làm theo, sinh hoạt chuyên đề, gắn học tập với thực hiện nhiệm vụ chính trị. Qua đó, tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng hiện diện rõ hơn trong đời sống chính trị và xã hội.

Tuy nhiên, nền nếp học tập chỉ thực sự có giá trị khi tạo ra chuyển biến trong hành động. Nếu việc học chỉ dừng ở hội nghị, chuyên đề, bản đăng ký hoặc báo cáo cuối năm thì rất dễ trở thành một quy trình hành chính. Điều quan trọng hơn là phải trả lời được: Cán bộ, đảng viên đã thay đổi như thế nào; công việc được giải quyết tốt hơn ra sao; tổ chức đảng có kỷ luật, kỷ cương hơn không; người dân có được phục vụ tốt hơn không? Đây chính là yêu cầu chuyển từ “học” sang “làm”, từ nhận thức sang hành động.

2. Thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh phải bắt đầu từ công việc hằng ngày

Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh được kiểm chứng trong thực tiễn. Học Bác không phải là việc làm thêm bên ngoài nhiệm vụ chính trị mà phải được thể hiện ngay trong cách cán bộ, đảng viên thực hiện công việc của mình.

Thực tiễn tại Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang trước hợp nhất cho thấy nhiều nội dung học tập đã được cụ thể hóa trong cải cách hành chính, đạo đức công vụ, dân vận, an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, bảo đảm an ninh trật tự, chăm lo gia đình chính sách và hỗ trợ người nghèo. Nhiều mô hình như công sở thân thiện, dân vận khéo, chăm lo người có hoàn cảnh khó khăn, xây dựng môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp... đã đưa tư tưởng gần dân, trọng dân, có trách nhiệm với dân vào những việc làm cụ thể. Từ đó có thể thấy, “làm theo Bác” không nhất thiết phải bắt đầu bằng những việc lớn. Đó có thể là giải quyết một hồ sơ đúng hạn, tháo gỡ một khó khăn cho người dân và doanh nghiệp, giảm một thủ tục không cần thiết, tiết kiệm một khoản chi, nhận trách nhiệm về một việc khó hoặc chủ động khắc phục một hạn chế của chính mình.

Vì vậy, thước đo quan trọng của việc học và thực hành theo Bác phải là kết quả thực hiện nhiệm vụ và mức độ phục vụ nhân dân. Một bản đăng ký có nhiều nội dung nhưng công việc vẫn trì trệ thì giá trị không cao; ngược lại, một cán bộ âm thầm giải quyết được những việc khó, tạo chuyển biến thực chất cho người dân, cơ quan, đơn vị thì đó chính là biểu hiện cụ thể của việc học Bác.

3. Nêu gương phải được thể hiện bằng trách nhiệm và kết quả

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, cán bộ là cái gốc của mọi công việc; muốn vận động quần chúng, trước hết cán bộ phải làm gương. Vì vậy, học và thực hành theo Bác trước hết phải bắt đầu từ đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu.

Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9-5-2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu này, nhấn mạnh tinh thần yêu nước, tôn trọng nhân dân; bản lĩnh, đổi mới, sáng tạo; cần, kiệm, liêm, chính; đoàn kết, kỷ cương, trách nhiệm.

Trong thực tiễn, nêu gương không chỉ thể hiện bằng lời nói hay bản đăng ký mà người đứng đầu phải nhận việc khó trước, chịu trách nhiệm trước và giải quyết vấn đề đến cùng. Cán bộ, đảng viên phải nói đi đôi với làm, đã nhận nhiệm vụ phải có kết quả, có khuyết điểm phải dám nhận và sửa chữa, có sáng kiến vì lợi ích chung phải được khuyến khích. Đây cũng là yêu cầu để khắc phục những biểu hiện còn tồn tại ở một số nơi như hình thức trong đăng ký làm theo, ngại đổi mới, né tránh trách nhiệm, đùn đẩy công việc hoặc báo cáo kết quả chưa phản ánh đầy đủ thực chất.

4. Từ “học tập, làm theo” đến “học tập, thực hành” trong giai đoạn mới

Một điểm mới có ý nghĩa phương pháp luận được đặt ra trong năm 2026 là Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13-7-2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”. Sự nhấn mạnh từ “học tập và làm theo” sang “học tập, thực hành” cho thấy yêu cầu ngày càng cao về khả năng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn. Nếu trước đây cần quan tâm nhiều đến việc cán bộ, đảng viên “đã học chưa” thì nay phải quan tâm sâu hơn đến “đã thực hành như thế nào”; nếu trước đây chú trọng “có đăng ký không” thì nay cần quan tâm “đã tạo ra sản phẩm, kết quả gì”.

Kế hoạch số 09-KH/TW ngày 15-9-2026 của Ban Bí thư tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu này, gắn học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh với nhiệm vụ chính trị, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và xây dựng hệ thống chính trị. Đây là cơ sở quan trọng để TP Cần Thơ đổi mới cách tổ chức thực hiện trong giai đoạn mới: Học để hiểu, thực hành để chuyển hóa, chuyển hóa để tạo kết quả và kết quả để củng cố niềm tin của nhân dân.

5. Cần Thơ sau hợp nhất: Đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào những bài toán phát triển mới

Sau hợp nhất, TP Cần Thơ có không gian phát triển rộng hơn, quy mô lớn hơn và yêu cầu quản trị cao hơn. Vì vậy, việc học tập và thực hành theo Bác cần được đặt trực tiếp trong những nhiệm vụ lớn của thành phố. Đó là xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ; xây dựng chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số; tháo gỡ điểm nghẽn; đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp; thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và phát huy các giá trị văn hóa của vùng ĐBSCL.

Trong mỗi nhiệm vụ đó đều có thể vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh: Lấy thực tiễn làm điểm xuất phát, gần dân, trọng dân, dựa vào dân, phát huy dân chủ, nói đi đôi với làm, làm việc khoa học và đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Do đó, những kết quả học tập và làm theo Bác của Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang trước hợp nhất cần được xem là nền tảng thực tiễn để thành phố tiếp tục tích hợp, nâng tầm và tạo ra những cách làm mới phù hợp với không gian phát triển mới.

6. Năm chuyển dịch để việc học Bác đi vào cuộc sống

Để học tập, thực hành theo Bác thực sự trở thành phương pháp lãnh đạo, quản lý và công tác, cần tạo ra một số chuyển dịch căn bản.

Một là, từ học tập theo chương trình sang học tập gắn với vấn đề. Mỗi cơ quan, đơn vị cần lựa chọn những vấn đề cụ thể, nhất là điểm nghẽn, việc khó, vấn đề nhân dân quan tâm để tập trung giải quyết. Học Bác phải bắt đầu từ thực tiễn.

Hai là, từ cam kết sang sản phẩm. Mỗi nội dung đăng ký làm theo cần có mục tiêu, thời hạn, trách nhiệm và kết quả cụ thể. Không để cam kết trở thành một loại giấy tờ hành chính cuối năm.

Ba là, từ nêu gương bằng lời nói sang nêu gương bằng kết quả. Người đứng đầu phải thể hiện trách nhiệm bằng hành động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đồng thời, phải chịu trách nhiệm về những vấn đề thuộc phạm vi quản lý.

Bốn là, từ tuyên truyền một chiều sang đối thoại và lan tỏa. Cần chú trọng những câu chuyện thật, việc làm thật, con người thật; làm cho tư tưởng Hồ Chí Minh trở nên gần gũi, sinh động, nhất là đối với thế hệ trẻ và trong môi trường truyền thông số.

Năm là, từ đánh giá “có làm” sang đánh giá “làm có hiệu quả”. Cần coi trọng kết quả thực hiện nhiệm vụ, chất lượng phục vụ Nhân dân, mức độ giải quyết vấn đề và sự chuyển biến của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Một mô hình chỉ có ý nghĩa khi tạo ra hiệu quả và có khả năng lan tỏa.

7. Từ học tập đến thực hành, từ thực hành đến phát triển

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong 10 năm qua đã tạo nền tảng quan trọng cho công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng ở Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang trước hợp nhất. Song, giai đoạn phát triển mới đòi hỏi phải chuyển mạnh hơn nữa từ nhận thức sang hành động, từ phong trào sang phương pháp, từ cam kết sang kết quả.

Thước đo giản dị nhất vẫn là tinh thần việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại đến dân phải hết sức tránh. Một cán bộ học Bác tốt không nhất thiết là người nói nhiều về Bác mà trước hết phải là người làm việc có trách nhiệm, biết lắng nghe, biết giải quyết việc khó và đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Một tổ chức đảng học Bác tốt không chỉ là nơi tổ chức nhiều hoạt động mà phải là nơi kỷ luật, kỷ cương tốt hơn, cán bộ gương mẫu hơn, công việc hiệu quả hơn và nhân dân tin tưởng hơn.

Khi mỗi cán bộ, đảng viên tự hỏi mỗi ngày “Hôm nay mình đã làm được điều gì có ích cho dân”? thì việc học Bác sẽ bắt đầu đi vào cuộc sống. Khi câu hỏi ấy được chuyển thành hành động của cả đội ngũ, tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh sẽ trở thành một nguồn lực nội sinh của công tác xây dựng Đảng và phát triển thành phố. Đó là con đường từ học tập đến thực hành, từ thực hành đến chuyển biến, từ chuyển biến đến phát triển; góp phần xây dựng Đảng bộ TP Cần Thơ trong sạch, vững mạnh, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân và đưa thành phố phát triển năng động, hiện đại, văn minh trong giai đoạn mới.

TS NGUYỄN PHẤN ĐẤU

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Chính trị (2016), Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Hà Nội.

2. Bộ Chính trị (2021), Kết luận số 01-KL/TW, ngày 18/5/2021 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Hà Nội.

3. Ban Tuyên giáo Trung ương (2021), Kế hoạch số 58-KH/BTGTW, ngày 27/8/2021 về thực hiện Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, Hà Nội.

4. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2021), Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25/10/2021 về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, Hà Nội.

5. Bộ Chính trị (2024), Quy định số 144-QĐ/TW, ngày 09/5/2024 về “Chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới”, Hà Nội.

6. Bộ Chính trị (2026), Chỉ thị số 07-CT/TW, ngày 13/7/2026 về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, Hà Nội.

7. Ban Bí thư (2026), Kế hoạch số 09-KH/TW, ngày 15/9/2026 về thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW, ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, Hà Nội.