Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Islamabad của Pakistan đã kết thúc vào sáng 12-4, sau 21 giờ thương lượng căng thẳng mà không đạt được thỏa thuận, trong bối cảnh hai bên vẫn tồn tại nhiều bất đồng cốt lõi.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance họp báo sau khi kết thúc đàm phán với Iran. Ảnh: Reuters

Điều này thật ra không gây bất ngờ, bởi Washington và Tehran trước đó mang tới bàn đàm phán những phát biểu cứng rắn thể hiện thái độ không khoan nhượng, và lập trường của họ quá khác biệt, gần như hoàn toàn đối lập nhau.

Theo Phó Tổng thống JD Vance, trưởng đoàn Mỹ, Iran đã từ chối các điều kiện của Washington, trong đó yêu cầu then chốt là Tehran phải cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, cũng như không theo đuổi các năng lực cho phép nhanh chóng đạt được loại vũ khí này. Ông Vance nhấn mạnh đây là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Donald Trump trong tiến trình đàm phán và việc không đạt được thỏa thuận là “tin xấu” đối với Iran nhiều hơn là đối với Mỹ.

Trong khi đó, hãng tin Tasnim của Iran cho rằng chính "những yêu cầu quá đáng của Washington" đã gây cản trở nỗ lực đạt được một thỏa thuận cân bằng.

Cụ thể, phía Mỹ đưa ra đề xuất gồm 15 điểm, tập trung vào việc hạn chế chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm yêu cầu từ bỏ uranium làm giàu ở mức cao, chấp nhận cơ chế giám sát chặt chẽ quốc tế và không phát triển vũ khí hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào. Ngoài ra, Washington cũng yêu cầu Tehran hạn chế năng lực tên lửa đạn đạo; chấm dứt hỗ trợ các lực lượng vũ trang trong khu vực như Houthi ở Yemen, Hezbollah ở Lebanon…; đồng thời mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz.

Iran thì đưa ra một loạt điều kiện mà họ coi là không thể thương lượng. Các yêu cầu này bao gồm quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz (kể cả thu phí tàu thuyền qua lại), Mỹ phải bồi thường thiệt hại chiến tranh, giải phóng các tài sản của Tehran bị phong tỏa ở nước ngoài, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế và đảm bảo một lệnh ngừng bắn toàn diện, lâu dài trên toàn khu vực.

Kết quả là hai bên gần như hoàn toàn không đáp ứng được điều kiện nào của nhau.

Trong khi đó trên thực địa, tình hình eo biển Hormuz - tuyến vận tải huyết mạch trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch toàn cầu - vẫn rất căng thẳng.

Ngày 11-4, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hai khu trục hạm mang tên lửa dẫn đường của nước này đã di chuyển qua eo biển Hormuz nhằm chuẩn bị cho các hoạt động đảm bảo an ninh hàng hải và rà phá thủy lôi.

Tehran lập tức lên tiếng bác bỏ thông tin này, đồng thời đưa ra cảnh báo cứng rắn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ “đáp trả nghiêm khắc” mọi tàu quân sự tìm cách đi qua khu vực, khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz và chỉ cho phép tàu dân sự lưu thông trong những điều kiện nhất định.

QUỐC KHÁNH