Trước thách thức của biến đổi khí hậu, dự án khởi nghiệp BSFL MeKong tại ĐBSCL mang đến giải pháp tối ưu: biến phụ phẩm nông nghiệp thành giá trị qua mô hình nuôi ruồi lính đen. Dự án vừa giúp nông dân tiết kiệm chi phí, vừa thúc đẩy kinh tế tuần hoàn địa phương phát triển bền vững.

Nhóm dự án BSFL MeKong và các sản phẩm từ nuôi ruồi lính đen bằng phụ phẩm hữu cơ.

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Em Nguyễn Minh Thành, sinh viên Đại học Cần Thơ - sáng lập dự án BSFL MeKong, chia sẻ: Hiện nay tại ĐBSCL, một lượng lớn phụ phẩm nông nghiệp đang bị lãng phí. Trong khi đó, chi phí thức ăn chăn nuôi lại chiếm đến 60-70% giá thành, làm thu hẹp lợi nhuận của nông dân. Nhằm tạo ra một mô hình dễ áp dụng, tiết kiệm chi phí và thuận tiện triển khai cho các nông hộ địa phương, dự án BSFL MeKong đã ra đời. Đây là giải pháp biến rác thải hữu cơ thành nguồn thức ăn chăn nuôi, góp phần giảm thiểu chi phí sản xuất và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Quy trình vận hành của mô hình rất đơn giản: phụ phẩm nông nghiệp và rác thải hữu cơ được thu gom, xay nhuyễn làm thức ăn cho ruồi lính đen. Chỉ sau 20 ngày, quy trình sẽ cho ra 2 sản phẩm cốt lõi là ấu trùng tươi dùng làm thức ăn chăn nuôi và phân ấu trùng dùng làm phân bón cho cây trồng. Mô hình không chỉ tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành mà còn mang lại lợi ích kép: vừa xử lý rác thải giúp bảo vệ môi trường, vừa cung cấp nguồn thức ăn chăn nuôi giá rẻ cho bà con nông dân.

Thực tế, BSFL MeKong đã xây dựng được một trại quy mô 10m² tại trung tâm TP Cần Thơ. Em Nguyễn Minh Thành cho biết: Định kỳ 2 ngày/lần, nhóm thu gom phụ phẩm ở chợ hoặc các cửa hàng về làm thức ăn cho ruồi lính đen. Trung bình mỗi tháng, sản lượng đạt từ 150-300kg ấu trùng tươi và khoảng 300kg phân. Hiện nay, nhóm đã nắm được kỹ thuật nhân giống và có thể tự chủ được nguồn giống. Các sản phẩm bước đầu được cung cấp cho nông hộ nhỏ lẻ, đặc biệt dự án đã nhận được đơn đặt hàng lên tới 2 tấn phân ấu trùng, dự kiến giao vào cuối năm nay.

Có thể vươn xa

Lộ trình phát triển của dự án BSFL MeKong được hoạch định rõ ràng, đi từ việc chứng minh tính khả thi đến xây dựng một nền tảng nông nghiệp tuần hoàn quy mô lớn. Cụ thể, năm 2026, dự án tập trung xác thực mô hình, hoàn thiện 4 sản phẩm thương mại và tiếp cận 5-10 khách hàng để ghi nhận nguồn doanh thu thực tế đầu tiên. Năm 2027 là giai đoạn mở rộng hệ sinh thái và vận hành chuỗi cung ứng khép kín. Dự án đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật nhằm xây dựng mạng lưới 10-20 nông hộ vệ tinh tại ĐBSCL; mục tiêu xử lý 100 tấn phụ phẩm và cung ứng 10 tấn sản phẩm ra thị trường. Đến năm 2028, BSFL MeKong hướng tới việc tích hợp chuỗi liên kết vào nền tảng số, chú trọng chuẩn hóa chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển các sản phẩm giá trị cao. Mục tiêu của giai đoạn này là mở rộng quy mô lên 50 hộ liên kết, xử lý 1.000 tấn phụ phẩm, tạo đà thu hút đầu tư và nhân rộng mô hình.

Để hiện thực hóa lộ trình trên, thời gian qua, bên cạnh việc tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện giải pháp, BSFL MeKong còn tích cực tham gia và ghi dấu ấn tại các cuộc thi đổi mới sáng tạo như chương trình Inspire Mekong, chương trình Gọi vốn đầu tư của Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo TP Cần Thơ...

Em Nguyễn Minh Thành bộc bạch: “Khi tham gia các chương trình này, nhóm có cơ hội tiếp cận và nhận được sự hỗ trợ tận tình từ các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp. Thông qua những nhận xét, góp ý sát sao, chúng em học hỏi được rất nhiều kinh nghiệm để chuẩn hóa quy trình phù hợp với nhu cầu thực tế. Quan trọng hơn, chính những sân chơi này là cầu nối để dự án liên kết với các hợp tác xã, doanh nghiệp nhằm từng bước thương mại hóa sản phẩm, đưa giải pháp thực sự đi vào đời sống của bà con”.

Chính những nỗ lực không ngừng đó đã thu hút sự chú ý của một số đơn vị, doanh nghiệp. Thấu hiểu những khó khăn về mặt bằng của nhóm khởi nghiệp trẻ và nhận thấy rõ tiềm năng của dự án, ông Mã Văn Hồng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông ngư Hòa Đê, TP Cần Thơ, đã trực tiếp ngỏ lời hỗ trợ: “Hợp tác xã hiện có sẵn quỹ đất, cơ sở vật chất và điều kiện môi trường ổn định, đảm bảo chăn nuôi không gây ô nhiễm môi trường. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng nhóm khởi nghiệp để nhân rộng dự án này”.

Cái bắt tay hợp tác đầy triển vọng này hứa hẹn sẽ là bệ phóng vững chắc để BSFL MeKong tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất và hoàn thiện chuỗi cung ứng. Qua đó, từng bước hiện thực hóa khát vọng xây dựng một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững, mang lại những giá trị kinh tế - xã hội thiết thực cho địa phương.

Bài, ảnh: T. TRINH