Từng có thời gian dài học tập và làm việc tại thành phố, nhưng chị Nguyễn Hoàng Ngọc Yến quyết định rẽ hướng về quê khởi nghiệp. Bằng tư duy kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, chị đã biến nấm rơm thành sản phẩm “bánh phồng nấm” độc đáo, mở hướng nâng tầm nông sản quê nhà.

Chị Nguyễn Hoàng Ngọc Yến, sinh năm 1990, nay là Giám đốc Công ty TNHH MTV Sản xuất thương mại Tài Phát, xã Bình Hòa, tỉnh An Giang. Gắn bó và học nghề trồng nấm rơm trong một trang trại nấm gần một thập kỷ tại TP Cần Thơ, chị Yến dần nhận ra ở những cánh đồng lúa nơi quê nhà sau mỗi mùa gặt, lượng rơm rạ dồi dào bị bỏ phí, cộng với nhu cầu tiêu dùng thực phẩm thuần thực vật ngày càng tăng. Chị trăn trở tìm cách tận dụng lợi thế sẵn có tại quê nhà để lập nghiệp. Tháng 9-2020, chị Yến quyết định rời bỏ công việc ổn định ở Cần Thơ, gom góp số tiền tích cóp được trở về quê nhà gầy dựng mô hình trồng nấm trong nhà kính, với diện tích ban đầu khoảng 60m2. Những ngày đầu lập nghiệp, chị tự tìm tòi học hỏi thêm những kỹ thuật trồng nấm theo quy trình an toàn rồi dần tích lũy kinh nghiệm. Khi mô hình đi vào ổn định, chị tư vấn, hướng dẫn, chuyển giao công nghệ cho người dân trồng nấm tại địa phương tham gia sản xuất nấm rơm theo quy trình an toàn và đứng ra thu mua toàn bộ sản phẩm của bà con.

Chị Nguyễn Hoàng Ngọc Yến giới thiệu sản phẩm bánh phồng nấm tại một cuộc thi khởi nghiệp.

Chia sẻ cơ duyên biến nấm rơm thành bánh phồng, chị Yến cho biết: Việc phát triển vùng nguyên liệu ngày càng lớn cũng đẩy doanh nghiệp vào một thách thức nan giải vì nấm tươi khó bảo quản, cần tiêu thụ trong thời gian ngắn và không thể vận chuyển đi xa. Nhìn những mẻ nấm ngon có nguy cơ hư hỏng hoặc phải bán tháo, bài toán “được mùa, mất giá” lại hiện hữu. Ý định sấy khô nấm từng được đặt ra, nhưng chi phí đầu tư thiết bị, máy móc quá lớn khiến phương án này của chị Yến phải gác lại. Trong lúc loay hoay tìm hướng chế biến phù hợp, cảm hứng từ những sản phẩm bánh phồng đặc trưng của vùng ĐBSCL đã gợi mở cho chị một ý tưởng mới. Nếu Cà Mau có bánh phồng tôm, Hậu Giang có bánh phồng cá thát lát, Vĩnh Long có bánh phồng khoai lang, thì tại sao An Giang - một vùng đất giàu nguồn phụ phẩm nông nghiệp, đặc biệt là rơm rạ rất dồi dào lại không thể làm bánh phồng từ nấm rơm?

Từ ý tưởng đó, chị Yến bắt tay vào thử nghiệm. Để tạo được những chiếc bánh phồng vừa thơm ngon, vừa giữ được hương vị đặc trưng của nấm, mà vẫn có độ phồng, giòn phù hợp, chị Yến phải nhiều lần điều chỉnh tỷ lệ bột và nấm. Sau quá trình kiên trì nghiên cứu, đến năm 2023, công thức bánh phồng nấm dần hoàn thiện. Khi chiên, bánh có độ phồng xốp, giòn tan, vị ngọt thanh tự nhiên của nấm, phù hợp cho cả người ăn mặn lẫn ăn chay và bước đầu đã nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng.

Tiếp nối thành công bước đầu, tháng 10-2023, chị Yến mang dự án “Bánh phồng nấm” tham gia cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh An Giang”, với mục tiêu đưa sản phẩm ra thị trường để thăm dò nhu cầu tiêu dùng; đồng thời hoàn thiện giấy phép kinh doanh và các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Những nỗ lực miệt mài đã gặt hái quả ngọt xứng đáng khi bánh phồng nấm rơm Tài Phát lọt Top 30 dự án “Khởi nghiệp xanh” toàn quốc và “Khởi nghiệp thanh niên nông thôn” năm 2024; đồng thời xuất sắc đoạt giải Nhì Cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp An Giang” vào năm 2025.

Từ cơ sở ban đầu, đến nay chị Yến đã mở rộng diện tích trồng nấm lên 500m2 và liên kết với hơn 20 hộ trồng nấm tại địa phương, thu mua nguyên liệu nấm bào ngư, nấm đùi gà; kết hợp nghiên cứu chế biến thêm các dòng sản phẩm mới như bột nêm, chà bông, chả và snack nấm, nhằm đa dạng hóa nhu cầu thị trường. Hiện thương hiệu Tài Phát có 3 dòng sản phẩm đặc trưng, gồm bánh phồng nấm rơm, bánh phồng nấm bào ngư và bánh phồng nấm đùi gà, với sản lượng tiêu thụ đạt gần 300kg bánh/tháng, doanh thu khoảng 800 triệu đồng/năm. Điểm sáng của mô hình khởi nghiệp này không chỉ tạo việc làm cho lao động địa phương, mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn, biến phụ phẩm rơm rạ thành sản phẩm đặc trưng có giá trị gia tăng cao.

Hướng tới, Công ty TNHH MTV Sản xuất thương mại Tài Phát đặt mục tiêu đạt mức tiêu thụ từ 500kg đến 1 tấn bánh/tháng; đồng thời từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, hướng tới đạt các chứng nhận HACCP, Organic và OCOP… để các mặt hàng nấm rơm ngày càng vươn xa.

Câu chuyện khởi nghiệp của chị Nguyễn Hoàng Ngọc Yến là minh chứng sống động cho tư duy đổi mới và sự nhạy bén, biến những sản vật bình dị của làng quê thành những đặc sản có giá trị, mở ra hướng đi bền vững cho nông sản quê nhà.

Bài, ảnh: MỸ HOA