Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (thứ hai từ phải sang) thay mặt Tổng thống Mỹ Barack Obama tham dự Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Indonesia. Ảnh: AP

Có mặt tại đảo Bali của Indonesia để đại diện Tổng thống Barack Obama tham dự Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 21, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry hôm qua kêu gọi quốc hội nước này nên nhanh chóng kết thúc việc đóng cửa chính phủ, đồng thời khẳng định tình thế hiện nay chỉ là "yếu tố chính trị tạm thời" và không ảnh hưởng cam kết của Mỹ tại châu Á. Ông bác bỏ lập luận cho rằng Chính phủ Mỹ tạm thời ngưng hoạt động và Tổng thống Obama hủy bỏ chuyến công du châu Á là dấu hiệu suy yếu của nước Mỹ.

Các chuyên gia ở châu Á nhận định quyết định của ông chủ Nhà Trắng có thể làm yếu đi vai trò lãnh đạo của Mỹ trên toàn cầu nói chung và "là một đòn giáng mạnh vào hình ảnh nước Mỹ ở châu Á" nói riêng. "Washington đang cho thấy một nước Mỹ rối loạn về chính trị, thiếu quản lý về tài chính cũng như không chú trọng đến châu Á như những gì chính quyền Obama tuyên bố trước đây" - chuyên viên cao cấp thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore Ian Storey nhận định.

Quan trọng hơn hết, việc hủy bỏ chuyến đi của ông Obama còn đặc biệt gây thất vọng và dấy lên ngờ vực giữa các quốc gia khu vực về khả năng Washington trở thành đối trọng hữu hiệu đối với Trung Quốc trong vấn đề liên quan căng thẳng tranh chấp trên Biển Đông. Thậm chí ngay cả đồng minh thân cận với Mỹ là Nhật Bản cũng bắt đầu cho tăng cường ngân sách quân sự do nghi ngại liệu Mỹ có thực sự sẵn sàng viện trợ nước này trong trường hợp xảy ra xung đột quân sự Nhật - Trung. Trong một tuyên bố, phát ngôn viên Chính phủ Nhật Bản Yoshihide Suga cho biết Tokyo hy vọng Washington có thể giải quyết bế tắc "càng sớm càng tốt để tránh các vấn đề trong nước gây ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao".

Trái với làn sóng nghi ngờ về vị thế của Washington trong khu vực, sự vắng mặt của Tổng thống Obama đồng thời mang đến cơ hội cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nâng cao vị thế của Bắc Kinh trong cuộc chiến ngoại giao giành tầm ảnh hưởng trong khu vực mà hậu quả có thể khiến Mỹ "mất đà" trong mối quan hệ được cho là đang diễn ra theo "chiều hướng tích cực" với Trung Quốc. Theo chuyên gia về Trung Quốc Kerry Brown tại Đại học Sydney (Úc), với tình hình hiện thời, Bắc Kinh đang thể hiện một chính phủ vận hành "trơn tru" hơn so với một Washington đình trệ - dấu hiệu cho thấy một nước Mỹ đang mất dần "hào quang" của mình. Chính Ngoại trưởng Kerry cảnh báo nếu Chính phủ Mỹ cứ tiếp tục đối mặt với khó khăn chính trị thì nhân dân có lý do để đặt nghi vấn về khả năng nền kinh tế số một thế giới còn giữ vị thế siêu cường nữa hay không.

VI VI (Tổng hợp)