Trại Hassan Sham dành cho người tị nạn được đặt tại khu vực đầy bụi bặm ở miền Bắc Iraq, giữa các trạm kiểm soát an ninh ngăn cách vùng lãnh thổ Kurdistan với phần còn lại của đất nước. Hầu hết cư dân tại đây là vợ con của các tay súng tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS). Số phận của họ hiện rất bấp bênh, bởi Chính phủ Iraq muốn đóng cửa trại tị nạn này.

Một phụ nữ đi bộ trên tuyến đường chính vào Trại Hassan Sham. Ảnh: NYT

Noora Majeed, bà mẹ 4 con đến từ thành phố Mosul và những cư dân khác tại Hassan Sham cho biết, họ bị ruồng bỏ và không còn được chào đón quay trở lại Mosul. Họ nói rằng cảnh sát, dân quân và những người hàng xóm cũ thay phiên quấy rối họ, bởi họ là vợ của các tay súng IS. “Nếu Hassan Sham bị đóng cửa, chúng tôi không biết sẽ đi đâu. Không ai muốn chào đón, tiếp nhận chúng tôi. Họ không thích chúng tôi, ngay cả gia đình tôi” - Majeed nói với Kênh NPR.

Được biết, chồng của Majeed đã qua đời nhưng sự kỳ thị đối với anh ta và các tay súng IS khác lớn tới mức ngay cả gia đình của Majeed phải từ mặt chị và các con. Do đó, họ phải sống trong những chiếc lều do Liên Hiệp Quốc (LHQ) và Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ cung cấp. Không còn nơi nào để đi, Majeed cùng các con buộc phải ở lại nơi họ tá túc trong suốt 5 năm qua. Giống như tất cả cư dân sống tại trại tị nạn này, họ phải đối mặt với các vấn đề về sức khỏe và giáo dục.

Theo NPR, các cư dân tại Hassan Sham mỗi tháng nhận khoản trợ cấp chỉ 12USD từ Chương trình Lương thực Thế giới. Số tiền này không đủ sống đối với Majeed và những người hàng xóm. Để kiếm thêm thu nhập, đứa con trai của chị phải đào rễ cây dại bán.

Haniya Baka Othman, phó quản lý của Hassan Sham, cho hay tình hình tại trại ngày càng tồi tệ hơn khi kinh phí dành cho thực phẩm, giáo dục và chăm sóc sức khỏe đang dần cạn kiệt. “Chúng tôi chỉ có một trung tâm chăm sóc sức khỏe, mỗi tuần tiếp nhận khoảng 500 bệnh nhân. Thế nhưng, nhà tài trợ vừa thông báo họ sẽ chấm dứt hợp đồng” - bà Othman bùi ngùi nói.

Do trường trung học tại đây không còn tiền để trả cho giáo viên nên khoảng 200 thanh thiếu niên ở Hassan Sham mỗi ngày phải đi bộ đến các trại tị nạn khác để học tập. Dù Hassan Sham có một trường dành cho trẻ em nhưng lại do Chính phủ Iraq tài trợ và chỉ trẻ em có giấy tờ tùy thân mới có thể đăng ký theo học. Bà Othman cho biết, khoảng 40% cư dân tại trại không có giấy tờ tùy thân, nghĩa là trẻ em không thể đến trường trong khi người lớn không thể vượt qua các trạm kiểm soát an ninh trên những con đường ra vào Hassan Sham để thăm khám bác sĩ hay đi làm. Cách đây vài năm, nhóm viện trợ Thụy Điển cố gắng khởi động chiến dịch làm giấy tờ tùy thân cho cư dân Hassan Sham nhưng Chính phủ Iraq đã ngăn chặn, bởi “họ là gia đình của IS”.

Dù do Cao ủy LHQ về người tị nạn thành lập nhưng Chính phủ Iraq nói rằng họ muốn Hassan Sham phải đóng cửa và cư dân tại đây phải tìm nơi khác trú ẩn, đồng thời tuyên bố bất kỳ ai đến đây sau tháng 11-2020 đều không đủ điều kiện nhận lương thực. “Vì vậy, khi họ đến để trợ giúp cư dân, họ sẽ loại ra những gia đình nào đến đây sau thời gian này” - bà Othman cho biết thêm.

TRÍ VĂN