HẠNH NGUYÊN (Theo CNN)

Mỗi năm quốc gia Đông Bắc Á này ghi nhận hàng ngàn người, chủ yếu là nam giới trung niên, chết trong cô độc. Nhiều năm qua, Chính phủ Hàn Quốc đã nỗ lực đẩy lùi hiện tượng này trong bối cảnh xứ kim chi có tốc độ già hóa dân số nhanh.

Nhóm tình nguyện viên mang linh vị của những người chết cô độc tại Hàn Quốc. Ảnh: CNN

Luật pháp Hàn Quốc định nghĩa “cái chết cô độc” là khi một người sống độc thân, cắt đứt liên lạc với gia đình hoặc họ hàng, qua đời do tự tử hoặc bệnh tật. Thi thể của họ chỉ được phát hiện vài ngày hoặc vài tuần sau đó. Vấn đề này đã thu hút sự chú ý trên toàn quốc trong thập niên qua khi số người chết cô độc gia tăng.

Theo báo cáo của Bộ Phúc lợi Hàn Quốc công bố tuần rồi, trong năm 2021, nước này ghi nhận 3.378 cái chết cô độc, tăng mạnh so với 2.412 ca năm 2017. Đây là báo cáo đầu tiên của Bộ Phúc lợi kể từ khi Chính phủ Hàn Quốc ban hành Luật Quản lý và Phòng ngừa cái chết cô độc năm 2021.

Tài liệu cho thấy đàn ông tuổi trung niên và lớn tuổi có nguy cơ chết cô độc cao. Số lượng nam giới chết cô độc cao gấp 5,3 lần so với nữ giới trong năm 2021. Người ở độ tuổi 50-60 chiếm 60% số ca chết cô độc tại Hàn Quốc năm ngoái, trong khi đối tượng trong độ tuổi 20-30 chỉ chiếm 6-8%.

Nam giới trung niên quan niệm rằng đàn ông phải ra ngoài kiếm tiền trong khi phụ nữ ở nhà. Do vậy khi thất nghiệp, về hưu hoặc ly dị, họ không quen với công việc nhà và sự cô đơn, nên có nguy cơ cao chết trong cô độc. Những yếu tố đứng sau thực trạng đau lòng trên còn là cuộc khủng hoảng nhân khẩu học, khoảng cách về phúc lợi xã hội, nghèo đói, cô lập xã hội và tất cả các yếu tố này trở nên rõ rệt hơn kể từ đại dịch COVID-19.

Người già sống trong nghèo khó

Hàn Quốc là một trong nhiều quốc gia châu Á đang đối mặt tình trạng dân số sụt giảm khi nhiều người có ít con hơn và sinh muộn hơn.

Tỷ lệ sinh của Hàn Quốc giảm đều đặn kể từ năm 2015, mà thủ phạm được xác định là do yêu cầu văn hóa làm việc, chi phí sinh hoạt tăng cao và lương không tăng khiến nhiều người “ngại đẻ”. Song song đó, lực lượng lao động lại đang thu hẹp, làm dấy lên những lo ngại sẽ không đủ nhân công để hỗ trợ nhóm dân số già đang phình ra ở các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe và giúp việc nhà.

Một số hậu quả của tình trạng mất cân đối trên đang rõ nét, với việc hàng triệu người già Hàn Quốc tự đấu tranh để sinh tồn. Năm 2016, hơn 43% dân số Hàn Quốc trên 65 tuổi sống dưới mức nghèo đói, cao gấp 3 lần mức trung bình toàn quốc của các nước khác thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

“Cuộc sống của những người già và trung niên Hàn Quốc sẽ xấu đi rất nhanh nếu họ bị gạt khỏi thị trường nhà ở, lao động và đây là nguyên nhân chính gây tử vong”, Song In-joo, tại Trung tâm Phúc lợi Seoul, viết trong nghiên cứu về cái chết cô độc. Nhiều người trong nghiên cứu sống ở những nơi chật chội, dơ bẩn như các phòng trọ và căn hộ dưới tầng hầm. Tại những thành phố lớn như Seoul, thị trường nhà ở đắt đỏ đồng nghĩa những căn hộ như thế là lựa chọn hợp lý nhất đối với người nghèo. Ngoài điều kiện sống nghèo nàn, cư dân tại những khu ô chuột này còn rất dễ bị cô lập xã hội.

Thu hẹp khoảng cách

Việc dư luận ngày càng lo ngại về cái chết cô độc đã khiến giới chức địa phương và chính phủ đưa ra nhiều sáng kiến trong những năm qua.

Luật Quản lý và Phòng ngừa cái chết cô độc được thông qua năm ngoái là biện pháp mới và sâu rộng nhất của Chính phủ Hàn Quốc. Theo đó, cứ mỗi 5 năm các chính quyền địa phương phải cập nhật tình hình để thiết lập chính sách nhằm xác định và trợ giúp những cư dân có nguy cơ chết cô độc.

Vào năm 2018, chính quyền Seoul từng công bố chương trình “người giám sát hàng xóm”, tức các thành viên trong cộng đồng thăm viếng những hộ gia đình một thành viên tại những khu vực có nguy cơ cao như phòng trọ, căn hộ dưới tầng hầm. Theo kế hoạch, các bệnh viện, nhân viên cửa hàng tiện lợi và chủ nhà trọ đóng vai trò như những người giám sát, thông báo khi phát hiện bệnh nhân, khách quen lâu ngày không ghé hoặc người thuê trọ không thanh toán tiền.

Nhiều thành phố như Seoul, Ulsan và Jeonju còn triển khai ứng dụng trên điện thoại di động cho những người sống độc thân, giúp tự động gửi tin nhắn cho số liên lạc khẩn cấp nếu điện thoại không hoạt động trong một quãng thời gian.