Việc Ấn Độ gần đây quyết định không đồng ý cho Úc tham gia cuộc tập trận hải quân Malabar mà nước này tổ chức thường niên với Mỹ và Nhật Bản ở Ấn Độ Dương ngay lập tức làm dấy lên suy đoán rằng Ấn Độ muốn trấn an nước láng giềng Trung Quốc, trong bối cảnh Bắc Kinh mới đây phát đi cảnh báo về việc liên tục mở rộng quy mô Malabar, vốn được bắt đầu từ năm 1992 giữa Washington và New Delhi.

Quyết định trên của Ấn Độ đã tạo ra sự ngạc nhiên bởi mối quan hệ giữa nước này với Úc đang ngày càng khắng khít, mà một trong những biểu hiện là chuyến thăm New Delhi của Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull hồi tháng 4 vừa qua.

Cuộc tập trận Malabar với sự tham gia của hàng chục tàu mặt nước, tàu ngầm và chiến đấu cơ được cho là nhằm chống lại tham vọng ngày càng gia tăng của Trung Quốc ở Biển Hoa Đông, Biển Đông cũng như Ấn Độ Dương. Theo một số báo cáo, Úc hồi tháng Giêng đã chính thức gởi thư cho Bộ Quốc phòng Ấn Độ, đề nghị được cử tàu chiến tham gia Malabar, dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 7 tới, với tư cách quan sát viên. Các nhà phân tích chiến lược cho rằng yêu cầu này là bước đi đầu tiên để Canberra dần trở thành thành viên của cuộc tập trận trong bối cảnh gia tăng cạnh tranh quyền lực trên Ấn Độ Dương. Bộ Quốc phòng Úc cũng nói với tờ Asia Times rằng Canberra rất muốn tham gia cuộc tập trận này nhằm "tăng khả năng tương tác và sự hiểu biết chung về các thủ tục đối với an ninh hàng hải". Tuy nhiên, giới chức Ấn Độ, Úc và Nhật Bản tiết lộ với Reuters rằng New Delhi đã bác yêu cầu trên, thay vào đó đề nghị Úc gửi các quan chức nước này đến quan sát cuộc tập trận từ boong tàu của 3 nước tham gia tập trận.

Thế nhưng, khi các tàu chiến Ấn Độ cập cảng Fremantle của Úc trước thềm cuộc tập trận song phương AUSINDEX với Hải quân Hoàng gia Úc vào ngày 17-6 vừa qua, Đô đốc Ấn Độ Biswajit Dasgupta cho biết quyết định cuối cùng về sự tham gia của Canberra vào Malabar vẫn chưa được đưa ra.

Nhân dịp này, hai bên cũng đã ra một tuyên bố chung, khẳng định cam kết của họ đối với một "Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương hòa bình và thịnh vượng dựa trên sự tôn trọng và hợp tác lẫn nhau" và "những lợi ích chung trong việc đảm bảo an ninh hàng hải và an toàn giao thông đường biển".

Giới phân tích cho rằng cam kết của Ấn Độ và Úc về việc thực thi Công ước Liên Hiệp Quốc về luật biển (UNCLOS) năm 1982 và tự do hàng hải là nhằm chống lại sự bành trướng của Trung Quốc từ Biển Đông cho đến Ấn Độ Dương giữa lúc New Delhi tỏ ra quan ngại Bắc Kinh có thể đẩy mạnh hoạt động của mình ở Ấn Độ Dương, nơi họ đang xây dựng nhiều công trình cơ sở hạ tầng quy mô lớn, trong đó gồm các cảng chiến lược ở Sri Lanka, Bangladesh và Pakistan.

TRÍ VĂN