Kết quả một nghiên cứu vừa công bố cho thấy, điều trị bằng thuốc kháng HIV (ART) có thể ngăn chặn lây truyền virus qua đường tình dục trên gần 1.000 cặp đồng tính nam trong hơn 8 năm. Ðây thực sự là thông tin đáng mừng, mở ra hy vọng chấm dứt đại dịch HIV/AIDS trong tương lai.

Ảnh: Medical News Today

Trưởng nhóm nghiên cứu, Giáo sư Alison Rodger tại Đại học Luân Đôn (Anh) cho biết bà và các cộng sự đã theo dõi 972 cặp đồng tính nam trên khắp châu Âu. Ở mỗi cặp đôi có một người sống chung với HIV và điều trị bằng ART trong khi người còn lại có kết quả âm tính. Theo báo cáo đăng trên tạp chí The Lancet, các nhà khoa học không phát hiện cặp đôi nào lây nhiễm HIV cho đối tác trong giai đoạn nghiên cứu 2010-2017, kể cả khi họ không dùng bao cao su hoặc biện pháp tình dục an toàn.

Phát hiện này củng cố nghiên cứu trước đó về nguy cơ lây truyền HIV đối với các cặp vợ chồng dị tính trong cùng điều kiện, vốn cũng giảm rủi ro xuống bằng 0. HIV là virus gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người, lây truyền qua quan hệ tình dục, đường máu hoặc truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai và cho con bú. AIDS là giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV, gây tổn thương hệ miễn dịch và khiến cơ thể không còn khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh, dẫn đến chết người.

Kể từ khi đại dịch AIDS bùng nổ vào những năm 1980, hơn 77 triệu người đã nhiễm HIV và 35,4 triệu người trong số họ đã chết vì AIDS. Trong năm 2017, thế giới có gần 40 triệu người sống chung với HIV và 21,7 triệu người trong đó đang điều trị với ART. Đây là phương pháp sử dụng các thuốc kháng virus để làm chậm sự nhân lên của HIV trong cơ thể, làm tăng khả năng miễn dịch và giảm nguy cơ mắc các nhiễm trùng cơ hội. Tuy không thể chữa khỏi HIV, nhưng ART có thể làm giảm tải lượng virus trong máu xuống dưới ngưỡng phát hiện (<200 bản sao/ml máu), tức không có khả năng lây nhiễm.

Theo khuyến cáo của bác sĩ, cá nhân nên bắt đầu điều trị ngay sau khi được chẩn đoán nhiễm HIV. Trường hợp cụ thể ở nghiên cứu mới là Matt Stokes, 26 tuổi, bắt đầu điều trị bằng thuốc 4 tuần sau khi được chẩn đoán nhiễm HIV vào năm 2016. Chỉ trong 3 tháng, bác sĩ sau các xét nghiệm cho biết tải lượng virus ở ngưỡng không phát hiện trong cơ thể Matt. Trường hợp khác là Alex Sparrowhawk, 34 tuổi, đã sống với HIV được gần 10 năm. Alex cũng bắt đầu điều trị bằng thuốc ART kể từ khi được chẩn đoán. Ban đầu với 4 viên/ngày, Alex cho biết tần suất điều trị chỉ còn một viên khi xét nghiệm vài tháng sau đó cho thấy tải lượng virus trong cơ thể anh giảm xuống ngưỡng không thể phát hiện. Trong 9 năm qua, Alex cũng không lây nhiễm HIV cho bất cứ ai.

Liên quan tiến bộ điều trị HIV, các nhà khoa học thuộc Viện Ragon (Mỹ) đã xác định được các yếu tố quan trọng giải thích cơ chế đề kháng HIV một cách tự nhiên, mở ra tiềm năng chế tạo vaccine điều trị và ngăn ngừa sự lây nhiễm.

Để giải thích cơ chế đề kháng, các nhà khoa học tập trung vào cấu trúc của HIV và xác định chính xác các nút có số lượng prôtêin lớn nhất liên kết với nhau tạo thành virus. Bất kỳ thay đổi nào đối với liên kết các nút này sẽ tác động đáng kể đến cách thức hoạt động của virus. Thường tế bào miễn dịch tấn công vào các phần của virus dễ dàng biến đổi nhưng ở nghiên cứu này, các nhà khoa học phát hiện tế bào miễn dịch tập trung vào các nút ít có khả năng biến đổi nhất.

Trong phòng thí nghiệm, các nhà nghiên cứu đã tạo ra các phiên bản HIV bị đột biến tại các nút chính này và thử cho lây nhiễm qua tế bào giống như cách virus lây lan tự nhiên ở bệnh nhân. Họ phát hiện các đột biến làm suy yếu đáng kể khả năng lây nhiễm và nhân lên của HIV. Với kết quả khả quan như trên, Viện Ragon cho biết họ sẽ phát triển loại vaccine điều trị và đặt mục tiêu dài hạn là phòng ngừa HIV.

MAI QUYÊN  (Theo Guardian, Smithsonianmag)