Theo kế hoạch, ông Blinken đến thăm Cape Verde, Bờ Biển Ngà, Nigeria và Angola nhằm chứng tỏ châu Phi vẫn là ưu tiên hàng đầu trong bối cảnh xảy ra hàng loạt cuộc khủng hoảng trên toàn cầu. Chuyến công du quốc tế thứ ba của ông Blinken trong năm nay được diễn ra giữa lúc cuộc tấn công của Israel vào Dải Gaza đang tạo ra cuộc khủng hoảng nhân đạo; các cuộc tấn công của phiến quân Houthi ở Biển Đỏ vẫn tiếp diễn bất chấp nỗ lực ngăn chặn của Mỹ; và cuộc chiến ở Ukraine sắp bước sang năm thứ ba.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Matthew Miller cho biết, chuyến thăm của ông Blinken tới châu Phi lần này rất cần thiết, bởi các quốc gia châu Phi "là những quốc gia cực kỳ quan trọng cần có sự tham gia của Mỹ". "Chúng tôi có nhiều thách thức ở châu Phi nhưng chúng tôi cũng có nhiều cơ hội mà cả Tổng thống Biden và Ngoại trưởng Blinken đều ưu tiên khai thác" - ông Miller nói với CNN.

Trong khi đó, Molly Phee, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề châu Phi, mô tả chuyến đi là nhằm "hướng tới tương lai". "Chúng tôi nghĩ rằng chuyến đi sẽ mang lại kết quả tích cực. Và tôi nghĩ nó sẽ chứng minh những tiến bộ mà người châu Phi đạt được sẽ góp phần vào sự tiến bộ liên tục trên lục địa" - bà Phee dự đoán.

Dự kiến, ông Blinken sẽ thảo luận với nhà lãnh đạo 4 nước Tây Phi các vấn đề về kinh tế cũng như an ninh, gồm mối đe dọa khủng bố ở khu vực Sahel, cũng như luận bàn về cuộc đảo chính quân sự ở Niger hồi tháng 8 năm ngoái lật đổ ông Mohamed Bazoum, một trong những đối tác hàng đầu của Mỹ trong khu vực. Chuyến thăm Tây Phi của ông Blinken diễn ra vài ngày sau khi chính quyền quân sự ở Niger đồng ý tăng cường quan hệ với Nga, quốc gia có chỗ đứng vững chắc tại khu vực cũng như vài ngày sau khi Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị có chuyến thăm Tây Phi.

Song bà Phee bác bỏ ý kiến cho rằng Washington đang cố gắng tranh giành ảnh hưởng với Bắc Kinh ở châu Phi, qua đó khẳng định chính báo chí "coi đây là trận bóng Mỹ - Trung". "Chúng tôi không hề. Nếu Trung Quốc không hiện diện, chúng tôi vẫn can dự đầy đủ vào châu Phi, bởi châu Phi quan trọng đối với lợi ích của Mỹ" - bà Phee nhấn mạnh. Tương tự, Oge Onubogu, giám đốc chương trình châu Phi tại Trung tâm Wilson, cho rằng Mỹ có cơ hội chiến lược và không nhất thiết phải cố gắng cạnh tranh với Trung Quốc ở châu Phi, bởi Washington có chiến lược trong việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, có chiến lược về giá trị, về dân chủ và về các chương trình tăng cường chăm sóc sức khỏe - những lĩnh vực mà nhiều người châu Phi nhận ra rằng Mỹ có thế mạnh.

Theo bà Phee, Mỹ đã hỗ trợ xây dựng các dự án cơ sở hạ tầng ở châu Phi, gồm khoản đầu tư "đáng kể" vào Hành lang Lobito - tuyến giao thông kết nối miền Nam Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Tây Bắc Zambia với các thị trường thương mại khu vực và toàn cầu thông qua thành phố cảng Lobito (Angola). Ban đầu, Mỹ cam kết đầu tư khoảng 250 triệu USD cho việc nghiên cứu hành lang này.

Về phần mình, Trung Quốc cũng đổ hàng tỉ USD vào các dự án cơ sở hạ tầng ở châu Phi. Theo đó, Bắc Kinh thúc đẩy phát triển một trong những đoạn chính của Hành lang Lobito là tuyến đường sắt dài 1.344km nối cảng Lobito với thành phố Luau (phía Đông Angola). Tuyến đường sắt này là con đường vận chuyển khoáng sản chính trước khi bị đóng cửa trong cuộc nội chiến Angola 1975-2002. Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc đã giúp Angola xây dựng lại con đường thông qua hạn mức tín dụng hỗ trợ bằng dầu mỏ trị giá 1,8 tỉ USD. Các công ty Trung Quốc cũng đồng thời tăng cường nhiều khoản đầu tư giúp nâng cấp cơ sở hạ tầng để vận chuyển khoáng sản qua lại giữa các cảng thuận lợi. Theo đó, các công ty con của 2 tập đoàn Jiayou International Logistics và Zijin Mining Group hồi tháng 3 năm ngoái đã công bố khoản đầu tư chung trị giá 363 triệu USD nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng giữa DRC và thành phố Lobito.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)