Phát triển kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân là yêu cầu ngày càng cấp thiết trong tiến trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước đặt hai thành phần kinh tế ở hai vai trò khác nhau nhưng cùng hội tụ về một mục tiêu chiến lược: Xây dựng lực lượng doanh nghiệp Việt Nam đủ đông, đủ mạnh, đủ sức kiến tạo nền kinh tế hiện đại và đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Soi chiếu vào ĐBSCL, hai quyết sách lớn mở ra cơ hội lịch sử để tái cơ cấu nguồn lực, giúp vùng đất Chín Rồng bứt phá.

Bài 1: Kinh tế nhà nước là trụ cột, kinh tế tư nhân là động lực bứt phá

Sau gần 40 năm đổi mới, khu vực kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước tại ĐBSCL đã có bước phát triển vượt bậc. Các doanh nghiệp không chỉ phát triển lớn mạnh, làm giàu cho bản thân, gia đình mà còn thực hiện sứ mệnh dựng xây đất Chín Rồng thịnh vượng, sẵn sàng tâm thế bước vào kỷ nguyên bứt phá mới.

Kinh tế tư nhân lớn mạnh từ chuỗi giá trị bản địa

Tại TP Cần Thơ, khu vực kinh tế tư nhân tham gia hoạt động sâu rộng trong hầu hết các lĩnh vực ngành nghề sản xuất kinh doanh, từ công nghiệp, thương mại, du lịch, y tế, giáo dục cho đến môi trường và khoa học công nghệ. Khu vực này tạo ra giá trị gia tăng lớn, đóng góp khoảng 74% trong tổng GRDP và trên 80% tổng thu ngân sách thành phố. Đây là lực lượng quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, đồng thời góp phần xóa đói, giảm nghèo và ổn định đời sống xã hội. Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã phát triển lớn mạnh, khẳng định thương hiệu và vươn ra thị trường khu vực, thế giới.

Trong các khu công nghiệp của ĐBSCL, các doanh nghiệp chuyển mạnh sang chế biến sâu để gia tăng giá trị nông, thủy sản địa phương. Tại Khu công nghiệp Thốt Nốt, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Amicogen Nam Việt chuyên sâu sản xuất collagen và gelatin từ nguồn da cá tra do Tập đoàn Nam Việt cung cấp, đưa sản lượng đạt 155 tấn mỗi năm. Theo ông Trần Ánh, Tổng Giám đốc Công ty, doanh nghiệp không dừng lại ở thị trường xuất khẩu chủ lực là Hàn Quốc mà đang nỗ lực tối đa hóa công suất thiết kế của nhà máy, tích cực mở rộng tệp khách hàng mới nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị chế biến thủy sản.

Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ (bìa phải) cùng đại diện Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 14 tìm hiểu tháo gỡ các khó khăn liên quan đến tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp xuất khẩu gạo trên địa bàn TP Cần Thơ. Ảnh: MINH HUYỀN

Cùng phương châm gia tăng chuỗi giá trị nông sản, Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice) thành lập năm 2019 tại tỉnh Đồng Tháp xác định hướng đi không chỉ kinh doanh giống lúa hay gạo đơn thuần, mà tập trung xây dựng một hệ sinh thái lúa gạo bền vững gắn kết nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và thị trường. Doanh nghiệp từng bước khẳng định vai trò trong chuỗi giá trị lúa gạo ĐBSCL thông qua phát triển và cung ứng các giống lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8, Thơm RVT, Hương Châu 6, VNR20, VNR26, VNR98, Japonica ĐS1... Hằng năm, Vinarice liên kết sản xuất giống với nông dân trên diện tích hàng chục ngàn héc-ta thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ nông dân tại Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ, Cà Mau. "Trong mô hình này, Vinarice cung ứng giống xác nhận, hỗ trợ kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, thu mua theo hợp đồng và chia sẻ lợi ích với nông dân. Đây là điểm khác biệt quan trọng: Vinarice không chỉ bán sản phẩm, mà đồng hành cùng bà con từ đầu vụ đến cuối vụ trên vùng nguyên liệu của mình" - ông Nguyễn Văn Bé Hai, Tổng Giám đốc Vinarice chia sẻ.

Vinarice cùng nông dân, hợp tác xã ký kết thỏa thuận hợp tác Cánh đồng sinh thái Tràm Chim. Ảnh: MỸ THANH

Sự phát triển của kinh tế tư nhân còn được mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ cao và hạ tầng chiến lược. Tháng 8-2026, Tập đoàn CT Group đã ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện với UBND thành phố Cần Thơ trên bảy nội dung lớn: đầu tư Khu Công nghệ số Hậu Giang; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong Khu Phức hợp khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo - CASIC Complex Hub; phát triển hệ sinh thái máy bay không người lái UAV; ứng dụng, phát triển công nghệ sinh học VGCT gắn với nông nghiệp công nghệ cao; phát triển kinh tế xanh và thị trường tín chỉ carbon; quy hoạch, phát triển Khu Công nghệ cao Cần Thơ; nghiên cứu, đề xuất phương án khai thác hiệu quả Dự án tuyến đường sắt Thành phố Hồ Chí Minh - Cần Thơ. Thỏa thuận này phản ánh quyết tâm của cộng đồng doanh nghiệp có tiềm lực công nghệ cao trong việc mở ra các đột phá mới, hướng đến mục tiêu đưa Cần Thơ trở thành điểm sáng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của toàn vùng.

Doanh nghiệp nhà nước làm chủ hạ tầng nền tảng

Sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, kinh tế nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo, thực hiện tốt chức năng định hướng, dẫn dắt, điều tiết các hoạt động kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực kinh tế nhà nước tiếp tục phát huy vai trò ở các lĩnh vực then chốt, nền tảng, thể hiện rõ tư duy quản lý hiện đại: tập trung nguồn lực công vào trọng tâm để làm bệ đỡ cho toàn bộ nền kinh tế phát triển.

Tại TP Cần Thơ, vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước được thể hiện rõ nét qua việc tiên phong kiến tạo hạ tầng số và thúc đẩy chuyển đổi số. Trung tá Nguyễn Thành Tâm, Giám đốc Viettel Cần Thơ, chia sẻ: Không chỉ phát triển sản xuất kinh doanh hiệu quả, Viettel Cần Thơ tập trung vào ba mục tiêu trọng tâm gồm đầu tư hạ tầng viễn thông và hạ tầng số hiện đại; cung cấp các nền tảng số phục vụ chính quyền, doanh nghiệp và người dân; đồng hành cùng thành phố trong xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Hiện đơn vị dẫn đầu về hạ tầng viễn thông, sở hữu mạng di động và băng rộng cố định quy mô lớn nhất thành phố, phủ rộng khắp đô thị và nông thôn, bảo đảm kết nối thông tin luôn ổn định, an toàn, qua đó khẳng định vai trò dẫn dắt, tạo động lực cho sự phát triển chung.

MobiFone Cần Thơ giới thiệu các công nghệ số ứng dụng vào hoạt động sản xuất của doanh nghiệp trong khu công nghiệp. Ảnh: MINH HUYỀN

Cùng tham gia kiến tạo hạ tầng số, MobiFone Cần Thơ đang chuyển mạnh sang mô hình doanh nghiệp công nghệ số với hệ sinh thái Made by MobiFone. Theo ông Lã Thành Trung, Giám đốc MobiFone Cần Thơ, đơn vị đã làm chủ và cung cấp các nền tảng điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, internet vạn vật (IoT), an toàn thông tin, chữ ký số, hóa đơn điện tử và thanh toán số để phục vụ chính quyền số, doanh nghiệp số và công dân số. Trong xây dựng đô thị thông minh, MobiFone Cần Thơ sẵn sàng phối hợp cùng thành phố triển khai nền tảng kết nối, tích hợp dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong điều hành, hệ thống phản ánh hiện trường và ứng dụng Cần Thơ Smart. MobiFone cũng hướng đến việc tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp thông qua Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo, Sàn giao dịch công nghệ cùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).

Công ty CP Cấp thoát nước Cần Thơ đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất và quản lý hệ thống cấp nước. Ảnh: MỸ THANH

Ở lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như cấp nước, Nghị quyết số 79-NQ/TW trở thành tín hiệu tích cực khuyến khích doanh nghiệp nhà nước đầu tư. Theo ông Nguyễn Tùng Nguyên, Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp thoát nước Cần Thơ, đơn vị đã khởi động hành trình tái cấu trúc số toàn diện trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030, xây dựng mô hình "Doanh nghiệp nước thông minh". Lấy công nghệ và chuyển đổi số làm xương sống, doanh nghiệp tập trung xây dựng hệ sinh thái quản trị hiện đại để tối ưu hóa hiệu suất vận hành, tiết kiệm nguồn lực và rèn luyện tư duy quản trị chiến lược cho đội ngũ cán bộ kế cận, bảo đảm nguồn nhân lực làm chủ công nghệ, điều hành sản xuất kinh doanh ổn định trong môi trường biến động.

***

Bức tranh khu vực kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước tại ĐBSCL đang dần hiện rõ những cơ hội chuyển dịch chiến lược dưới sự định hướng của hai quyết sách lớn, nhưng cũng đặt ra hàng loạt thách thức mang tính cấu trúc. Bối cảnh này đòi hỏi cả hai khu vực kinh tế phải nhận diện toàn diện các rào cản nội tại để chủ động thích ứng và khai thông điểm nghẽn tăng trưởng.

(Còn tiếp)

MỸ THANH - MINH HUYỀN

Bài 2: Thẳng thắn nhận điện, quyết tâm phá vỡ "gọng kìm"