Từng được coi là cầu nối giữa Trung Quốc và Mỹ, song các vận động viên người Mỹ gốc Hoa tại Thế vận hội Mùa đông Bắc Kinh 2022 hiện đang bị kẹt trong cuộc chiến địa chính trị giữa 2 siêu cường. Một số người được đưa lên “tận mây xanh” khi giành chiến thắng trong khi số khác bị chỉ trích thậm tệ nếu thất bại.

Cốc Ái Lăng nhận phản ứng trái chiều khi giành huy chương vàng tại Thế vận hội Mùa đông Bắc Kinh. Ảnh: NYT

Khi Nathan Chen, vận động viên trượt băng nghệ thuật, giành huy chương vàng Olympic cho Mỹ, các phương tiện truyền thông nhà nước ở Trung Quốc, quê hương của cha mẹ anh, đã phớt lờ trước chiến thắng ấy. Thay vào đó, họ tập trung ca ngợi vận động viên xếp thứ 4 Yuzuru Hanyu của Nhật Bản và vận động viên xếp thứ 9 Jin Boyang của Trung Quốc. Người dùng mạng xã hội Trung Quốc còn đưa ra bình luận phủ nhận thành tích của Chen, bởi theo quan điểm của họ, anh đã xúc phạm Trung Quốc.

Còn khi Chu Dịch, vận động viên trượt băng nghệ thuật sinh ra ở bang California, vấp ngã trên băng trong lần đầu đại diện cho Trung Quốc, người dùng mạng xã hội quốc gia đông dân nhất thế giới đã tạo nên làn sóng công kích cô, thậm chí đuổi cô về Mỹ. Nhiều người dùng trực tuyến gọi cô là “sự ô nhục” của Trung Quốc. Vụ việc nghiêm trọng đến nỗi các nhà kiểm duyệt Internet của Trung Quốc phải vào cuộc để ngăn chặn.

Trong khi đó, lúc Cốc Ái Lăng giành huy chương vàng môn trượt tuyết cho Trung Quốc, người dân nước này đã tôn vinh cô như niềm tự hào quốc gia. Ở Trung Quốc, cô nhanh chóng trở thành siêu sao. Nhiều người Trung Quốc ấn tượng bởi giọng Bắc Kinh “rặc” của cô, sự thành công của cô trong lĩnh vực người mẫu cũng như điểm SAT gần như hoàn hảo. Hiện Cốc trở thành gương mặt đại diện cho nhiều thương hiệu hàng đầu Trung Quốc như “gã khổng lồ” thương mại điện tử JD.com, Ngân hàng Trung Quốc và Anta - tập đoàn đa quốc gia về thiết bị thể thao của Trung Quốc.

Nhưng ở Mỹ, nơi Cốc Ái Lăng sinh ra và được huấn luyện, cô lại nhận về những lời lẽ không hay. Will Cain, người dẫn chương trình kênh truyền hình Fox News, nói rằng Cốc là “người vô ơn” khi “phản bội đất nước đã không chỉ nuôi dưỡng mà còn biến cô thành một vận động viên trượt tuyết đẳng cấp thế giới”.

Sự tiêu cực trên một phần bắt nguồn từ sự mất lòng tin giữa Trung Quốc và Mỹ. Nhiều người Trung Quốc hiện có nhận thức cho rằng Washington đang tạo ra thái độ thù địch với Bắc Kinh một cách không công bằng nhằm cố gắng ngăn chặn sự trỗi dậy của nước này. “Đã có lúc mọi người cảm thấy tuyệt vời khi trở thành người Mỹ. Nhưng khi quan hệ chính trị giữa 2 nước ngày càng xấu đi, người Trung Quốc cảm thấy rằng họ không nên hoặc không thể ngưỡng mộ một quốc gia luôn chỉ tay vào họ” - Hùng Hoàng Trung, nhà văn Mỹ gốc Hoa hiện đang sống tại thủ đô Bắc Kinh, cho biết.

Trong nhiều thập niên qua, các nước đã đẩy mạnh chiêu mộ vận động viên sinh ra ở nước ngoài để tăng cơ hội giành huy chương tại Thế vận hội. Giờ đây, Trung Quốc cũng đang làm điều tương tự. Báo Mỹ New York Times cho hay, khoảng 30 vận động viên thi đấu cho Trung Quốc trong Thế vận hội năm nay là người nhập tịch.

Thật ra, đối với các vận động viên, việc lựa chọn thi đấu cho quốc gia nào thường là quyết định cá nhân. Việc có quan hệ với cả Mỹ và Trung Quốc cũng là lẽ đương nhiên đối với người Mỹ gốc Hoa, bởi nhiều người trong số họ được lớn lên ở 2 nền văn hóa và sử dụng 2 ngôn ngữ. Thế nhưng, căng thẳng địa chính trị ngày càng trầm trọng giữa Bắc Kinh và Washington đã khiến việc “làm đẹp lòng” 2 bên trở nên khó khăn hơn.

TRÍ VĂN