Ung thư không phải là căn bệnh vô phương cứu chữa. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, 1/3 loại ung thư có thể dự phòng được, 1/3 loại ung thư có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm, điều trị kịp thời và 1/3 số bệnh nhân ung thư còn lại có thể kéo dài thời gian và nâng cao chất lượng cuộc sống bằng các phương pháp điều trị, chăm sóc.

Phát hiện sớm, cơ hội chữa khỏi cao

Chị Nguyễn Thị Lan (40 tuổi, nhà ở quận Ô Môn, Cần Thơ) cho biết, cách đây 5 năm, khi đi khám phụ khoa và làm xét nghiệm Pap (xét nghiệm tế bào học âm đạo), chị phát hiện bị ung thư cổ tử cung. Cũng may thời điểm phát hiện bệnh, chị mới ở giai đoạn tiền ung thư, nhập viện tại Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, chị đã được các bác sĩ phẫu thuật và điều trị kịp thời nên hiện nay, tình trạng sức khỏe của chị rất tốt.

Bác sĩ Trần Trọng Hữu, Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ đang hỏi thăm bệnh nhân.

Theo BSCKII Lê Quốc Chánh, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, từ nhiều thế kỷ, ung thư được coi như là căn bệnh nan y không thể chữa trị. Tuy nhiên, trong những năm qua, nhiều nghiên cứu về chẩn đoán và trị liệu ung thư có hiệu quả dần dần làm thay đổi những quan điểm đối với bệnh ung thư. Tại một số nước phát triển, nhiều chương trình phòng chống ung thư có tầm vóc quốc gia được triển khai và hoạt động có hiệu quả. Phát hiện và chẩn đoán bệnh ung thư ở giai đoạn sớm và điều trị triệt để đã làm giảm tỷ lệ mắc cũng như tỷ lệ chết do ung thư.

Tổ chức Y tế Thế giới ước tính có khoảng 30-40% loại bệnh ung thư có thể dự phòng và 1/3 loại bệnh ung thư có thể chữa khỏi nhờ phát hiện sớm và chữa trị kịp thời. Ngược lại, ở các giai đoạn muộn, điều trị vừa tốn kém, vừa ít hiệu quả, chủ yếu chỉ có thể kéo dài và giảm nhẹ triệu chứng bệnh. Vì vậy, phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm vô cùng quan trọng. Chẳng hạn như bệnh ung thư vú, được phát hiện càng sớm, tỷ lệ chữa khỏi bệnh càng cao (95% nếu điều trị ở giai đoạn 1). Có 3 phương pháp để phát hiện sớm ung thư vú: tự khám vú (phát hiện sớm các khối u ở vú), khám tại cơ sở y tế chuyên khoa (phụ nữ từ 30 tuổi trở lên nên định kỳ đi khám 1-3 năm/lần, 40 tuổi trở lên khám mỗi năm một lần), chụp X-quang tuyến vú đối với phụ nữ từ 40 tuổi trở lên.

"Ngoài ung thư vú, còn một số bệnh ung thư thường gặp cũng có thể được phát hiện sớm như ung thư cổ tử cung, ung thư đại-trực tràng, ung thư da và ung thư vùng hốc miệng" - BS Võ Văn Kha, Trưởng Phòng Kế hoạch - Tổng hợp, Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, cho biết.

Khả năng chữa khỏi bệnh phụ thuộc vào loại ung thư và phụ thuộc vào mức độ phát hiện sớm hay muộn. Nhiều người bị mắc bệnh ung thư có thể chữa khỏi khi phát hiện sớm, tuy nhiên do thiếu hiểu biết, chủ quan, nghe lời mách nước nên tự ý điều trị bằng nhiều loại thuốc không phù hợp, hậu quả là bệnh không khỏi, diễn biến ngày thêm nặng hơn, khi đến bệnh viện là ở giai đoạn trễ, không còn cơ hội điều trị được khỏi bệnh. Chưa kể đến những biến chứng do sai lầm trong điều trị, tác dụng phụ bệnh diễn tiến nhanh hơn, nhiễm trùng vùng khối bướu, suy kiệt và gây tử vong sớm hơn.

Trường hợp của bà T.T.H (54 tuổi, TP. Cà Mau), mặc dù phát hiện bệnh ung thư vú giai đoạn II vào tháng 7-2012 khi đi khám tại Bệnh viện Quốc tế Columbia (TP.HCM) nhưng bà lại không điều trị phẫu thuật ngay theo lời khuyên của bác sĩ. Bà cho biết: "Lúc đó, vì sợ ung thư di căn, có chữa cũng không khỏi bệnh, vừa tốn kém tiền bạc nên tôi quyết định về nhà. Không ngờ hai tháng sau, bệnh tiến triển nhanh quá, bên vú có khối u ngày càng căng nhức chịu không nổi, rồi vết thương vỡ ra, người nhà đưa tôi lên nhập viện Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ để điều trị". BS. Mai Văn Nhã, khoa Nội, Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ cho biết, hiện tình trạng bệnh của bà H. rất khó cứu chữa, do ung thư đã chuyển sang giai đoạn IV, u vú bên trái bị lở loét nặng.

Chủ động phòng ngừa

Theo các chuyên gia, bác sĩ, dưới 10% bệnh ung thư phát sinh do rối loạn từ bên trong cơ thể gồm các rối loạn nội tiết, tổn thương có tính di truyền (gọi chung là các yếu tố nội sinh), những nguyên nhân này thường không thay đổi được. Còn phần lớn các bệnh ung thư phát sinh có liên quan đến hành vi và yếu tố môi trường sống, gồm các thói quen không có lợi cho sức khỏe như hút thuốc, uống rượu...; chế độ dinh dưỡng không an toàn và hợp lý; quan hệ tình dục không an toàn; yếu tố liên quan đến nghề nghiệp, ô nhiễm môi trường...(hay còn gọi các yếu tố ngoại sinh), thì có thể thay đổi và phòng tránh được.

Để chủ động phòng ngừa bệnh ung thư một cách hiệu quả, BS Võ Văn Kha, khuyên mọi người cần duy trì và thực hiện tốt những việc sau đây:

- Sống vui, sống khỏe, sống có ích.

- Dinh dưỡng điều độ: không hút thuốc, hạn chế rượu bia, ăn thức ăn tươi, nhiều chất xơ, ít mỡ động vật. Nên ăn nhiều cá, rau củ và trái cây, nhớ uống đủ nước trong ngày. Tránh thức ăn muối mặn (cá khô, mắm, cải dưa, cà pháo…), thịt chiên khét, thịt hun khói và các thức ăn đóng hộp…

- Nên vận động mỗi ngày: đi bộ, tập thể dục thể thao, vận động thể lực ít nhất 30 phút mỗi ngày. Giữ trọng lượng thân thể hợp lý.

- Chăm sóc kỹ răng miệng. Vệ sinh sinh dục.

- Tránh tiếp xúc với hóa chất, môi trường phóng xạ, môi trường ô nhiễm, có nhiều chất độc có khả năng gây ung thư.

- Khám sức khỏe định kỳ và chủng ngừa một số bệnh như: tiêm ngừa viêm gan siêu vi B, phòng bệnh ung thư gan; tiêm ngừa HPV phòng bệnh ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Khi bị viêm loét dạ dày do vi khuẩn HP (Helicobacter Pylori), nên điều trị triệt để làm giảm khả năng gây ung thư dạ dày.

Ngoài ra, các bác sĩ cũng khuyến cáo khi thấy những dấu hiệu bất thường, báo động cho các loại ung thư như: có vết loét lâu lành; ho dai dẳng, tức ngực, điều trị không đỡ; chậm tiêu, khó nuốt; thay đổi thói quen bài tiết phân, nước tiểu; có khối u ở vú hay trên cơ thể; hạch bạch huyết to không bình thường; chảy máu, dịch ra bất thường ở âm đạo; ù tai, nhìn đôi; gầy sút, thiếu máu không rõ nguyên nhân, mọi người cần đến ngay cơ sở chuyên khoa để được khám và có hướng điều trị sớm.

Bài, ảnh: NGUYỆT HƯƠNG