Trước vòng đàm phán hòa bình tiếp theo, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev sẵn sàng thảo luận quy chế trung lập và đứng ngoài Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) như một phần trong thỏa thuận tiềm năng với Nga, nhưng phải có sự đảm bảo của bên thứ 3 và được người dân Ukraine chấp nhận trong một cuộc trưng cầu dân ý tổ chức sau khi quân đội Nga rút đi.

Một công trình ở Ukraine bị phá hủy sau các đợt pháo kích. Ảnh: Getty Images

Trong buổi trò chuyện trực tuyến với báo đài, Tổng thống Zelensky ngày 27-3 nói rằng Ukraine đang cẩn trọng xem xét các yêu cầu đàm phán về an ninh, tính trung lập cũng như phi hạt nhân hóa. Nhưng ông nói rõ không có thỏa thuận hòa bình nào có thể thực hiện nếu hai bên không đạt được một lệnh ngừng bắn, rút quân và đảm bảo an ninh cho Ukraine. Quốc gia Đông Âu cũng không chấp nhận một số yêu cầu khác của Nga, chẳng hạn như mục tiêu “phi quân sự hóa Ukraine” vốn được Mát-xcơ-va xác định rõ khi phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” ở nước láng giềng.

Mặt khác, chính trị gia 44 tuổi bác bỏ cáo buộc Ukraine sở hữu vũ khí hạt nhân hoặc hóa học, đồng thời loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành lại quyền kiểm soát tất cả vùng lãnh thổ hiện do Nga nắm giữ. Thay vào đó, Kiev muốn đạt được một “thỏa hiệp” đối với khu vực Donbass đang nằm dưới quyền kiểm soát của lực lượng ly khai thân Nga từ năm 2014.

Nối lại đàm phán

Cuộc đối thoại của nhà lãnh đạo Ukraine với truyền thông diễn ra trong bối cảnh giao tranh giữa nước này và Nga bước sang ngày thứ 33 và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo ước tính của Liên Hiệp Quốc, cuộc chiến khiến hơn 1.000 dân thường thiệt mạng và 3,8 triệu người phải rời khỏi đất nước.

Cộng đồng quốc tế liên tục thúc đẩy nỗ lực ngoại giao nhằm đạt được lệnh ngừng bắn tại Ukraine. Kể từ cuộc gặp đầu tiên vào ngày 10-3, phái đoàn Nga - Ukraine đến nay đã trải qua 3 vòng đàm phán trực tiếp cùng các cuộc thảo luận trực tuyến nhưng không mang lại kết quả đáng kể. Trong nỗ lực mới nhất, truyền thông đưa tin Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan sau cuộc điện đàm gần đây đã đồng ý về vòng đàm phán khác giữa Mát-xcơ-va và Kiev ở Istanbul. Dự kiến các cuộc gặp diễn ra từ ngày 28 đến 30-3.

Trong các cuộc đàm phán với Ukraine trước đây, Nga đã yêu cầu Kiev thừa nhận nền độc lập của hai khu vực ly khai Donetsk và Lugansk (gọi chung là vùng Donbass) vốn tách khỏi kiểm soát của Chính phủ Ukraine từ năm 2014. Ngày 27-3, người đứng đầu Cộng hòa Nhân dân Luhansk tự xưng nêu khả năng tổ chức trưng cầu dân ý về việc sáp nhập vào Nga “trong thời gian gần nhất”. Đáp lại, Bộ Ngoại giao Ukraine nói rằng bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào của vùng ly khai cũng bị coi là “không có giá trị pháp lý”.

Giao tranh tiếp diễn

Đối đầu giữa lực lượng Ukraine và Nga vẫn tiếp tục diễn ra ở vùng ngoại ô phía Tây Bắc thủ đô Kiev. Phát biểu trên kênh truyền hình địa phương, Cố vấn Bộ Nội vụ Ukraine Vadym Denysenko cho biết quân Nga đang “tập hợp lại” ở khu vực Tây Nam thủ đô và tiếp tục triển khai lực lượng đến biên giới theo hướng luân chuyển, nhiều khả năng là chuẩn bị thực hiện các đợt tấn công khác. Trong khi đó, một quan chức quân sự cấp cao Nga tiết lộ quân đội đã nhận nhiệm vụ chuyển hướng sang phía Đông với trọng tâm là kiểm soát toàn bộ vùng Donbass.

Trước diễn biến trên thực địa, Tổng thống Zelensky đã cáo buộc phương Tây “hèn nhát” trong các quyết định nhằm ngăn chặn giao tranh hiện nay. Ông cũng nhắc lại lời kêu gọi Mỹ và đối tác châu Âu tăng cường viện trợ máy bay chiến đấu, xe tăng cùng những thiết bị quân sự khác để giúp Ukraine củng cố khả năng phòng thủ. Trước đó, thành viên NATO là Ba Lan đã đề xuất chuyển giao tiêm kích MiG-29 cho Ukraine, song đề nghị này bị Washington bác bỏ khi NATO lo ngại nguy cơ bị kéo vào cuộc xung đột trực tiếp với Nga.

MAI QUYÊN (Theo Reuters, AP)