Thế giới, đặc biệt là khu vực châu Á-Thái Bình Dương, đang chứng kiến sức mạnh ngày càng gia tăng của Trung Quốc. Nhưng càng đến gần vị thế siêu cường, Bắc Kinh lại vấp phải trở ngại từ chính tầm ảnh hưởng và tham vọng quyền lực mà họ tạo ra.

Dự án đường sắt cao tốc trị giá 6 tỉ USD với Trung Quốc trở thành điểm bị công kích của Tổng thống Indonesia Jokowi trong cuộc bầu cử ngày 17-4 tới. Ảnh: Jakarta Post

Hôm 2-4, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Washington sẽ không cử phái đoàn cấp cao đến dự hội nghị thượng đỉnh lần hai về sáng kiến “Vành đai, Con đường” diễn ra cuối tháng này tại Trung Quốc. Động thái “tẩy chay” phản ánh quan ngại của Mỹ đối với dự án xuyên 3 châu lục Á- Âu- Phi của Bắc Kinh. Theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Robert Palladino, Washington sẽ tiếp tục bày tỏ quan ngại “về các hoạt động tài chính không rõ ràng, cách quản trị kém cỏi, coi thường các tiêu chí và chuẩn mực được quốc tế chấp nhận, làm suy yếu nhiều tiêu chuẩn và nguyên tắc thường được dựa vào để phát triển toàn diện, bền vững và duy trì sự ổn định”.

Sáng kiến “Vành đai, Con đường” được công bố năm 2013 và đang thành hiện thực, nhưng chiến lược toàn cầu của Trung Quốc đồng thời đối mặt sự gia tăng hoài nghi cùng phản đối. Theo CNN, xu thế này đang nổi lên khắp Đông Nam Á và lan ra nhiều khu vực, đặc biệt làm trầm trọng thêm căng thẳng vốn tồn tại giữa những nước tranh chấp lãnh thổ với Bắc Kinh. Bối cảnh trên làm nảy sinh tình huống khá đau đầu cho cường quốc châu Á, đó là “đầu tư và quan hệ với Trung Quốc” đang trở thành vấn đề “khó xử” cho bầu không khí chính trị khu vực.

Điển hình như Indonesia. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của đảo quốc Đông Nam Á. Đặc biệt dưới thời Tổng thống Joko Widodo “Jokowi”, quan hệ hai nước đã có những bước tiến mới khi Jakarta gia nhập BRI lẫn Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á do Bắc Kinh đứng đầu. Nhưng hiện tại, khi ông Jokowi đang tìm cách tái đắc cử, Indonesia dường như đang tạo khoảng cách với Bắc Kinh khi dư luận nước này tiếp tục tranh cãi gay gắt về hoạt động đầu tư của Trung Quốc. Trong khi ông Jokowi “mất điểm”, thì những cam kết cứng rắn hơn trước cường quốc châu Á đã phần nào giúp ông Mahathir Mohamad chiến thắng trong cuộc bầu cử thủ tướng Malaysia năm ngoái.  Tổng thống Maldives Abdulla Yameen năm 2018 cũng không thể bảo vệ chiếc ghế của mình trước ứng viên đối lập sau 5 năm nắm quyền và phát triển quan hệ thân cận với Trung Quốc.

Còn tại Philippines, phe đối lập được cho đang tranh thủ sự ủng hộ trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 5 tới giữa lúc chính quyền Tổng thống Rodrigo Duterte đối mặt hoài nghi về động cơ đằng sau mối quan hệ nồng ấm với Trung Quốc. Cùng bước vào cuộc bầu cử lớn nhất thế giới, các nhà phân tích cho biết chính sách đối ngoại trong chiến dịch tranh cử của Thủ tướng Narendra Modi ngoài bị chi phối bởi quan hệ với Pakistan thì phần lớn liên quan đến việc đối phó sự trỗi dậy của Trung Quốc. Tuy không bầu cử năm nay nhưng có chung lo ngại về bẫy nợ và tính bền vững từ nguồn đầu tư Trung Quốc, những quốc gia khác trong khu vực như Myanmar cũng bắt đầu thu hẹp các dự án BRI, đặc biệt sau vụ  Sri Lanka phải trao quyền kiểm soát cảng Hambantota cho Bắc Kinh do không thể hoàn trả các khoản vay.

MAI QUYÊN (Tổng hợp)