Nhằm củng cố vị thế của Trung Quốc trong bối cảnh diễn ra tranh chấp lãnh thổ với Ấn Độ, Bắc Kinh đang theo đuổi mối quan hệ hợp tác quốc phòng chặt chẽ hơn với Maldives, Sri Lanka và Nepal - những quốc gia Ấn Độ Dương giáp biên giới với New Delhi.

Bộ trưởng Quốc phòng Maldives Mohamed Maumoon (phải) và Thiếu tướng Trương Bảo Quần, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Hợp tác quân sự quốc tế, Quân ủy Trung ương Trung Quốc tại lễ ký kết hôm 4-3. Ảnh: SCMP

Theo Bộ Quốc phòng Trung Quốc, một phái đoàn quân sự Trung Quốc trong tháng này đã đến thăm Maldives, Sri Lanka và Nepal để thảo luận về hợp tác hơn nữa trong các vấn đề quốc phòng cũng như mối quan ngại chung về tình hình an ninh khu vực. 

Theo Nikkei Asia, Maldives, Nepal và Sri Lanka đều có tầm quan trọng về mặt chính trị đối với Trung Quốc. Trong đó, quan hệ giữa Trung Quốc với Maldives phát triển đặc biệt nhanh chóng. Bộ Quốc phòng Trung Quốc hôm 4-3 cho biết đã ký một thỏa thuận về việc Trung Quốc cung cấp hỗ trợ về quân sự miễn phí cho Maldives, qua đó thúc đẩy mối quan hệ song phương bền chặt hơn. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng thỏa thuận này không “nhắm vào bất cứ bên thứ 3 nào và không chịu bất kỳ sự can thiệp nào của bên thứ 3”. David Brewster, nhà nghiên cứu cấp cao tại Đại học Quốc gia Úc mô tả Malé như “chiến trường” cho sự tranh chấp địa chính trị giữa Bắc Kinh và New Delhi. “Quyết định chấp nhận sự hỗ trợ quốc phòng từ Trung Quốc của Chính phủ Maldives được nhiều nhà quan sát coi là tín hiệu Malé nghiêng về phía Bắc Kinh. Để xoa dịu những lo ngại này từ Ấn Độ và những nước khác, Maldives cần cung cấp sự minh bạch đầy đủ về thỏa thuận” - ông Brewster nói.

Thỏa thuận quân sự giữa Trung Quốc và Maldives được ký kết trong bối cảnh quan hệ giữa quần đảo này và Ấn Độ trở nên xấu đi kể từ khi Mohamed Muizzu, người có quan điểm thân Trung Quốc, nhậm chức Tổng thống Maldives hồi tháng 11 năm ngoái. Mới đây, ông Muizzu đã lệnh cho 89 quân nhân Ấn Độ đóng tại Maldives phải rời nước này trước ngày 10-5. Được biết, nhóm quân nhân này được triển khai để vận hành 3 máy bay tuần thám mà New Delhi tặng Malé.

Không riêng gì Maldives, Nepal cũng trở nên thân thiện với Trung Quốc. Theo đó, Kathmandu đã tham gia sáng kiến “Vành đai, Con đường” của Trung Quốc để xây dựng cơ sở hạ tầng trong nước. Nền kinh tế Nepal thậm chí còn phụ thuộc nhiều hơn vào Trung Quốc sau khi đại dịch COVID-19 giáng đòn nặng nề vào ngành du lịch nước này.

Nằm giữa Trung Quốc và Ấn Ðộ, Nepal có chính sách đối ngoại không liên kết và tránh gia nhập bất kỳ liên minh chiến lược nào. Từ lâu, nước này nhận được sự hỗ trợ kinh tế từ Ấn Độ nhưng trong những năm gần đây đã nghiêng về phía Trung Quốc.

Trong khi đó, Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất của Sri Lanka, chiếm 4,7 tỉ USD trong tổng số nợ lên tới 37,3 tỉ USD của nước này vào cuối năm 2023. Trước đó, Sri Lanka năm 2017 đã phải cho Trung Quốc thuê cảng chiến lược Hambantota với thời hạn 99 năm để “khất” khoản nợ 1,1 tỉ USD. Song, Ấn Độ lo ngại rằng khi đi vào hoạt động đầy đủ, cảng Hambantota có thể được Trung Quốc sử dụng làm cơ sở cho hải quân nước này.

Một số nhà phân tích cho rằng những diễn biến gần đây ở Ấn Độ Dương là một phần trong nỗ lực lâu dài của Trung Quốc nhằm tăng cường sự hiện diện an ninh trong khu vực. Ông David Brewster cho biết: “Trung Quốc đã làm như vậy trong khoảng 15 năm qua và đang áp dụng một cách tiếp cận cơ hội để tăng cường hiện diện an ninh ở Ấn Độ Dương”.

Hải quân Ấn Độ mới đây đã thiết lập  căn cứ hải quân mới trên đảo Minicoy, cách Maldives khoảng hơn 250km. Đảo Minicoy, nằm ở cực Nam của quần đảo Lakshadweep trên Biển Arab, có vị trí chiến lược quan trọng. Do đó, việc mở căn cứ hải quân mới tại đây sẽ giúp tăng cường năng lực giám sát các tuyến đường biển quan trọng. Đây là căn cứ hải quân thứ hai của Ấn Độ ở quần đảo Lakshadweep, góp phần củng cố hơn nữa sự hiện diện quân sự của nước này tại khu vực.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)