MAI QUYÊN (Theo Reuters, AP, Guardian)

Ngày 5-1, Hàn Quốc và Nhật Bản đã cùng lên tiếng về vụ CHDCND Triều Tiên phóng vật thể nghi là tên lửa đạn đạo ở ngoài khơi Biển Hoa Ðông.

Truyền thông Hàn Quốc đưa tin vụ phóng tên lửa của Triều Tiên. Ảnh: Getty Images

Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc cho biết, Triều Tiên đã phóng một vật thể bay không xác định vào khoảng 8:10 sáng (giờ địa phương) từ bệ phóng trên đất liền. Trong khi lực lượng tình báo phân tích chi tiết, quân đội Mỹ - Hàn tiếp tục theo dõi chặt chẽ và sẵn sàng đáp trả trước khả năng Triều Tiên thực hiện vụ phóng khác. Hội đồng An ninh Quốc gia Hàn Quốc đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp và kêu gọi Triều Tiên quay lại đàm phán.

Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản, đơn vị đầu tiên báo cáo vụ việc, cho biết đó có thể là một tên lửa đạn đạo và bay được khoảng 500km trước khi rơi xuống biển. Một quan chức chính phủ nói thêm rằng “tên lửa” rơi ngoài vùng đặc quyền kinh tế nước này. Tokyo đang xác nhận vấn đề an toàn của các phương tiện hoạt động
xung quanh.

Nếu được xác nhận, đây là vụ phóng tên lửa đầu tiên của Triều Tiên trong năm nay. Lần gần nhất họ thử vũ khí là hồi tháng 10-2021, Bình Nhưỡng lúc đó cho biết phóng thành công tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm (SLBM) mới. Trước nữa, nước này tuyên bố thử nghiệm thành công tên lửa siêu thanh mới, tên lửa hành trình tầm xa và vũ khí phóng từ tàu hỏa, làm tăng thêm lo ngại về những tiến bộ trong công nghệ vũ khí mà họ đạt được.

Ý đồ của Bình Nhưỡng

Vụ phóng diễn ra vài ngày sau khi Triều Tiên kết thúc cuộc họp toàn thể của Ban Chấp hành Trung ương đảng Lao động cầm quyền. Tại đây, nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã có bài phát biểu tập trung vào kinh tế, an ninh lương thực và ứng phó đại dịch COVID-19. Về quân sự, ông Kim ca ngợi những tiến bộ đạt được trong năm thứ 10 cầm quyền và khẳng định Bình Nhưỡng tiếp tục tăng cường năng lực quốc phòng khi bối cảnh quân sự trên bán đảo Triều Tiên và tình hình quốc tế đang thay đổi. Trong lĩnh vực ngoại giao, ông Kim đề cập ngắn gọn các định hướng chính sách cho quan hệ liên Triều và một số vấn đề đối ngoại, hoàn toàn không nhắc đến liên minh Mỹ - Hàn.

Theo giới phân tích, tuy lãnh đạo Triều Tiên không đưa ra bất kỳ thông điệp cụ thể nào cho Hàn Quốc hoặc Mỹ nhưng vụ phóng tên lửa được thực hiện ngay sau đó cho thấy nước này muốn gây áp lực nhiều hơn để các đối thủ chấp nhận Triều Tiên là cường quốc hạt nhân, từ đó đạt được nhượng bộ giảm nhẹ trừng phạt kinh tế. Mặt khác, quốc gia Ðông Bắc Á cũng có thể muốn nâng cao lợi thế trong tiến trình đàm phán tương lai.

Hiện tại, Triều Tiên vẫn giữ im lặng và tránh xa các cuộc đối thoại về chương trình hạt nhân của mình kể từ khi hội nghị thượng đỉnh hồi năm 2019 giữa ông Kim và Tổng thống Mỹ lúc đó là Donald Trump không đi đúng kế hoạch. Khi Tổng thống Joe Biden nhậm chức đầu năm 2021, Nhà Trắng nhiều lần tuyên bố sẵn sàng gặp các đại diện của Triều Tiên với nỗ lực tìm hướng đi cho giải pháp phi hạt nhân hóa. Nhưng Bình Nhưỡng đến nay bác bỏ đề nghị này, cáo buộc Washington đang theo đuổi chính sách “thù địch”.

Mỹ sẽ không lùi bước?

Mặc dù triển vọng phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên tiếp tục ảm đạm, cựu đại sứ Mỹ tại Hàn Quốc Harry Harris cho rằng Washington không nên đưa ra bất cứ nhượng bộ nào trước khi Bình Nhưỡng trở lại bàn đối thoại. Các biện pháp này có thể là nới lỏng trừng phạt, giảm bớt các cuộc tập trận chung, thậm chí là tuyên bố chấm dứt chiến tranh. Dù khả năng nào, vị tướng từng là chỉ huy Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương cho rằng nhiệm vụ đối thoại với Triều Tiên không bao giờ được thực hiện bằng cách đánh đổi năng lực đối phó mối đe dọa từ Bình Nhưỡng. Nếu Nhà Trắng đáp ứng trước các lợi ích, liên minh Mỹ - Hàn sẽ bị đẩy vào thế bất lợi. Ngược lại, Triều Tiên nhận được những gì họ muốn và có thể rời bàn đàm phán.