Nghiên cứu mang tên “Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu” do các chuyên gia Mỹ tiến hành cho thấy, số người trưởng thành mắc chứng sa sút trí tuệ trên toàn thế giới sẽ tăng gấp 3 lần vào năm 2050, chạm mức 153 triệu, qua đó cảnh báo rằng sa sút trí tuệ là “mối đe dọa lớn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe và xã hội trong tương lai” ở mọi cộng đồng, quốc gia và châu lục.

Mức tăng “khủng”

Người già là đối tượng dễ bị mắc chứng sa sút trí tuệ. Ảnh: Guardian

Theo các chuyên gia thực hiện nghiên cứu, sự gia tăng đáng kể từ con số ước tính 57 triệu trường hợp mắc chứng sa sút trí tuệ vào năm 2019 chủ yếu là do sự già hóa dân số. Họ cho rằng những cải tiến trong giáo dục toàn cầu được dự báo sẽ làm giảm 6,2 triệu trường hợp trên toàn thế giới vào năm 2050, nhưng nỗ lực này được cho sẽ bị một số yếu tố nguy cơ như béo phì, lượng đường trong máu cao và hút thuốc cản trở. Các yếu tố này dự kiến sẽ “đóng góp” thêm 6,8 triệu trường hợp sa sút trí tuệ.

Nghiên cứu dự báo, các trường hợp mắc chứng sa sút trí tuệ sẽ gia tăng ở mọi khu vực, mọi quốc gia. Trong đó, Bắc Phi và Trung Đông chứng kiến sự gia tăng lớn nhất, lên tới 367%, từ gần 3 triệu ca năm 2019 lên gần 14 triệu ca vào năm 2050, tiếp theo là khu vực phía Đông châu Phi cận Sahara (357%), từ gần 660.000 trường hợp lên hơn 3 triệu trường hợp. Các quốc gia dự kiến ghi nhận mức tăng các trường hợp sa sút trí tuệ lớn nhất thế giới là Qatar (1.926%), Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (1.795%) và Bahrain (1.084%), trong khi các nước Djibouti, Ethiopia và Nam Sudan có mức tăng lần lượt 473%, 443% và 396%.

Nghiên cứu cho thấy, mức tăng thấp nhất là ở châu Á - Thái Bình Dương (53%). Tại khu vực này, các biện pháp phòng ngừa sa sút trí tuệ, gồm cải thiện giáo dục và lối sống lành mạnh có tác động tích cực. Đáng chú ý, Nhật Bản được dự đoán là nước có mức tăng thấp nhất thế giới, với chỉ 27%.

Tương tự, ở Tây Âu, số trường hợp bị sa sút trí tuệ dự kiến sẽ tăng chỉ 74%. Các nước Hy Lạp, Ý, Phần Lan, Thụy Điển và Đức dự kiến sẽ chứng kiến các trường hợp mắc chứng sa sút trí tuệ tăng lần lượt 45%, 56%, 58%, 62% và 65%. Trong khi đó tại Anh, số trường hợp bị sa sút trí tuệ được dự đoán sẽ tăng 75%, từ hơn 907.000 người vào năm 2019 tăng lên gần 1,6 triệu người vào năm 2050.

Cần sự chung tay toàn cầu

Hilary Evans, Giám đốc điều hành Trung tâm nghiên cứu bệnh Alzheimer (Anh) cho biết, số liệu trên cho thấy “quy mô đáng kinh ngạc của chứng sa sút trí tuệ trên toàn thế giới”. “Toàn cầu cần có hành động phối hợp để tránh con số này tăng gấp 3 lần. Chứng sa sút trí tuệ không chỉ ảnh hưởng đến từng cá nhân mà nó có thể tàn phá cả gia đình, bạn bè và những người thân yêu. Tác động của chứng sa sút trí tuệ tỷ lệ thuận với các tác động về kinh tế và xã hội. Do đó, các chính phủ trên toàn thế giới cần phải hành động nhiều hơn nữa để bảo vệ cuộc sống hiện tại và trong tương lai” - bà Evans khuyến nghị.

Theo tờ Guardian, sa sút trí tuệ hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 7 trên thế giới và là một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng khuyết tật và phụ thuộc ở những người lớn tuổi trên toàn cầu, với tổn thất kinh tế ước tính lên đến hơn 1.000 tỉ USD năm 2019.  

Mặc dù chứng sa sút trí tuệ chủ yếu ảnh hưởng đến những người lớn tuổi nhưng nó không phải là hệ quả tất yếu của sự lão hóa. Ủy ban Lancet về phòng ngừa, can thiệp và chăm sóc sa sút trí tuệ cho rằng có thể ngăn ngừa hoặc trì hoãn tới 40% trường hợp mắc chứng sa sút trí tuệ nếu loại bỏ 12 yếu tố nguy cơ, gồm trình độ học vấn thấp, huyết áp cao, mất thính lực, béo phì, hút thuốc, trầm cảm, lười vận động, tiểu đường, cô lập xã hội, uống quá nhiều rượu, chấn thương đầu và ô nhiễm không khí. Do đó, các tác giả nghiên cứu kêu gọi nỗ lực phòng ngừa tích cực hơn nhằm giảm nguy cơ sa sút trí tuệ thông qua các yếu tố như giáo dục, ăn kiêng và tập thể dục, bên cạnh nghiên cứu các phương pháp điều trị hiệu quả mới nhằm làm giảm bớt gánh nặng bệnh tật trong tương lai.

TRÍ VĂN