Người già Nhật rèn luyện sức khỏe. Ảnh: AFP

Đặc phái viên của tờ Le Figaro (Pháp) tại Tokyo ngày 26-10 trích dẫn các nguồn tin báo chí Nhật Bản cho biết nước này vừa xảy ra một vụ án mạng đau lòng. Một ông lão 81 tuổi giết chết bà vợ 85 tuổi vì thương hại người bạn đời bị bệnh suy thoái não sẽ không được ai chăm sóc một mai ông mất đi. Ông lão sau đó tự sát nhưng không thành.

Đáng nói là những thảm kịch đau lòng như vậy lại đang trở thành chuyện thường ngày ở xứ sở hoa anh đào. Theo thống kê của cảnh sát nước này, năm 2008 đã có ít nhất 21 bà lão thừa nhận giết chồng vì không thể hoặc lo ngại sẽ không chăm sóc họ nổi nữa. Chẳng hạn hồi cuối tháng 12-2008, tại thành phố Tsurugashima, một bà vợ 72 tuổi bị mù một mắt và con mắt còn lại giảm thị lực, đã dùng khăn choàng siết cổ ông chồng 78 tuổi bị bệnh phình động mạch, trước khi cắt cổ tay tự tử. Bà được người ta phát hiện kịp thời nên không chết và bị kết án 5 năm tù giam. Tại phiên tòa xét xử, thẩm phán hỏi vì sao không yêu cầu sự giúp đỡ của cộng đồng khi hoàn cảnh gia đình gặp khó khăn, bà nói rằng mình không biết cộng đồng có tổ chức nào giúp đỡ người hoạn nạn. Mặt khác, dù có một đứa con gái, bà vẫn không muốn đề cập đến.

Theo bà Maruyama Yumiko, phụ trách Hiệp hội chăm sóc người lớn tuổi của quận Shinjuku thuộc Tokyo, nước Nhật có nét văn hóa ăn sâu vào tâm thức người dân là cảm thấy xấu hổ khi nhờ vả sự giúp đỡ của người thân và các cấp chính quyền. Vì thế, những người sống hiu quạnh là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Có rất nhiều trường hợp đã lặng lẽ chết đơn độc trong nhà.

Trung tuần tháng 9 vừa qua, chính phủ Nhật thông báo số người sống thọ hơn 100 tuổi ở nước này là 40.399 trường hợp. Còn số người trên 65 tuổi hiện chiếm 21% trong 127 triệu dân, và đến năm 2025 tỷ lệ này sẽ là 30%. Hiện nay, tiền trợ cấp xã hội cơ bản cho người già ở Nhật chỉ vào khoảng 66.000 yen (736 USD)/tháng, nên cuộc sống của đa số họ không được thoải mái. Các nhà phân tích cho rằng chính sách của nước Nhật từ năm 1945 đến nay chỉ ưu tiên phát triển kinh tế hơn là quan tâm các vấn đề xã hội. Vì thế, “những người tóc bạc” đã biểu lộ sự chán nản của họ bằng cách ủng hộ đảng Dân chủ vốn cam kết tăng tiền trợ cấp hưu trí trong cuộc tổng tuyển cử hồi cuối tháng 8 vừa qua.

Tỷ lệ sinh con của phụ nữ Nhật chỉ đạt 1,37 năm 2008, trong khi con số có thể đảm bảo thế hệ thay thế là 2,07. Nếu tình trạng này kéo dài đến năm 2025, dân số Nhật sẽ ít đi 10% so với hiện nay. Có nhiều nguyên nhân khiến tỷ lệ sinh đẻ ở nước này thấp. Chẳng hạn, khoảng 30% lao động thời vụ, chủ yếu là nam giới, không tìm được bạn đời. Một bộ phận thanh niên khác thì chọn lối sống ít quan tâm đến quan hệ gia đình, thậm chí coi gia đình là cản ngại đối với sự thăng tiến cá nhân.

Để nâng cao tỷ lệ sinh con, chính phủ mới ở Nhật đã hứa sẽ trợ cấp 26.000 yen (284 USD)/tháng từ lúc trẻ lọt lòng đến lúc đi học phổ thông. Còn tuổi về hưu có thể sẽ được nâng từ 65 hiện nay lên 70. Nhiều người già chắc chắn sẽ đồng tình với kế hoạch này vì họ muốn tiếp tục đóng góp cho xã hội, được cộng đồng quan tâm và nhất là không phải sống cô đơn lúc xế chiều.

PHÚC GIA AN (Theo Le Figaro)