Tổng thống Bush. Ảnh: AP

Hôm nay 8-1, Tổng thống Mỹ George Bush bắt đầu chuyến thăm Trung Đông 9 ngày nhằm tăng cường hợp tác quân sự với các nước đồng minh vùng Vịnh. Mục đích chính của ông Bush trong chuyến đi này là thành lập một “mặt trận” để đối phó với Iran và xúc tiến hòa bình giữa Israel - Palestine.

Trạm dừng chân đầu tiên của ông chủ Nhà Trắng là Israel. Ông Bush dự kiến sẽ có cuộc gặp với Tổng thống nước chủ nhà Shimon Peres và Thủ tướng Ehud Olmert, trước khi bay đến Bờ Tây hội đàm cùng Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas và Thủ tướng Salaam Fayyad. Tại đây, ông sẽ yêu cầu Israel ngưng mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây, vấn đề được xem là cản ngại lớn đối với tiến trình hòa bình Trung Đông, đồng thời hối thúc Thủ tướng Olmert và Tổng thống Abbas tạo đột phá trong đàm phán sau khi tiến trình hòa bình được nối lại tại Hội nghị Annapolis (Mỹ) hồi cuối tháng 11 năm ngoái. Dưới sự bảo trợ của Mỹ và hơn 40 quốc gia ủng hộ, tại Annapolis, các nhà lãnh đạo Israel và Palestine nhất trí sẽ tiến tới ký kết hiệp ước hòa bình vào cuối năm 2008. Tuy nhiên, từ đó đến nay, mọi việc vẫn chưa tiến triển. Với vai trò trung gian, thách thức của ông Bush ngày càng lớn vì thời gian nắm quyền của ông không còn nhiều, trong khi Israel và Palestine vẫn còn khoảng cách quá xa về các vấn đề như quyền hồi hương của người tị nạn Palestine, vấn đề biên giới và quy chế Jerusalem.

Tổng thống Bush cũng muốn tận dụng chuyến thăm Trung Đông lần này để tranh thủ sự ủng hộ của các nước trong khu vực về việc gây sức ép đối với Iran. Bất chấp báo cáo mới đây của tình báo Mỹ cho rằng Tehran từ bỏ tham vọng chế tạo vũ khí hạt nhân từ năm 2003, Tổng thống Bush vẫn nói rằng Iran là một mối đe dọa vì nước này tiếp tục phát triển tên lửa đạn đạo. Trả lời phỏng vấn kênh truyền hình Channel 2 mới đây, ông Bush nói khích rằng nếu ông là người Israel, thì những tuyên bố của Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad về việc kêu gọi xóa Israel khỏi bản đồ thế giới phải được coi là rất nghiêm trọng. Do vậy, ông Bush cam kết Washington sẽ bảo vệ đồng minh Tel Aviv “vô điều kiện”.

Ngoài Israel, Palestine, Arabie Séoudite, trong chuyến công du này Tổng thống Bush còn đến Koweit, Bahrain, Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất và Ai Cập.

Trong khi Mỹ tăng cường sức ép chống Iran, nhiều nước A-rập vẫn duy trì quan hệ với quốc gia Hồi giáo này. Tổng Thư ký Liên đoàn A-rập Amr Moussa mới đây tuyên bố các nước A-rập có lập trường riêng về vấn đề Iran. Ông Moussa nói: “Miễn Iran không có chương trình hạt nhân. Vì sao chúng tôi phải cô lập Iran? Vì sao phải trừng phạt Iran?”. Một trong những cuộc gặp được xem là quan trọng của ông Bush trong chuyến đi này là với Quốc vương Abdullah ở Thủ đô Riyadh của Arabie Séoudite. Là người ủng hộ Washington trong cuộc chiến ở Iraq, nhưng Quốc vương Abdullah có xu hướng thiên về đối thoại chứ không phải đối đầu với Iran. Do vậy, mục tiêu của ông Bush nhằm lôi kéo đồng minh gây sức ép đối với Iran xem ra cũng sẽ rất khó khăn.

N.MINH (Theo AP, Washingtonpost, AFP, TTXVN)