HẠNH NGUYÊN (Theo Reuters, NDTV)

Thủ tướng Quần đảo Solomon Manasseh Sogavare ngày 20-4 đã lên tiếng trấn an về hiệp ước an ninh mà nước này vừa ký kết với Trung Quốc.

Trung Quốc hỗ trợ huấn luyện lực lượng cảnh sát Solomon. Ảnh: aljazeera

“Hãy để tôi đảm bảo với người dân Quần đảo Solomon rằng chúng ta tham gia thỏa thuận với Trung Quốc bằng sự tỉnh táo và nhằm phục vụ lợi ích quốc gia. Các nước láng giềng, bạn bè và đối tác hãy tôn trọng những lợi ích chủ quyền của Quần đảo Solomon”, Thủ tướng Sogavare phát biểu trước Quốc hội về thỏa thuận được ký “vài ngày trước”. Ông Sogavare khẳng định hiệp ước không cho phép Trung Quốc đặt căn cứ quân sự tại nước này, cũng không gây tác động bất lợi hoặc phá hoại hòa bình và hòa hợp của khu vực. Ðược biết, các nghị sĩ Solomon đã thúc giục Thủ tướng Sogavare công khai các điều khoản của hiệp ước an ninh.

Trước đó, Mỹ, Nhật Bản, Úc và New Zealand đã bày tỏ quan ngại về hiệp ước an ninh giữa Trung Quốc với Quần đảo Solomon. “Quan chức bốn nước bày tỏ quan ngại về khuôn khổ an ninh giữa Trung Quốc với Quần đảo Solomon và những rủi ro nghiêm trọng của nó đối với một Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”, phát ngôn viên Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ Adrienne Watson nhấn mạnh trong thông báo ngày 19-4.

Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân xác nhận Ngoại trưởng Vương Nghị và người đồng cấp Quần đảo Solomon Jeremiah Manele đã ký thỏa thuận khung về hợp tác an ninh, nhưng không tiết lộ thời gian và địa điểm diễn ra buổi ký kết. Ông Uông Văn Bân nói rõ thỏa thuận này nhằm thúc đẩy ổn định xã hội và hòa bình lâu dài ở Solomon, đồng thời nhấn mạnh hợp tác an ninh giữa hai nước không nhắm vào bất cứ nước thứ ba nào và chỉ phục vụ cho lợi ích chung của khu vực Nam Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, Mỹ lo ngại về “sự thiếu minh bạch” của hiệp ước gây tranh cãi này. Do vậy, Nhà Trắng sẽ cử một phái đoàn cấp cao đến Solomon trong tuần này để thảo luận về các quan ngại, cũng như việc mở lại Ðại sứ quán Mỹ tại Solomon sau 29 năm. Theo đó, ông Kurt Campbell, điều phối viên về Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương của Hội đồng An ninh Quốc gia và Daniel Kritenbrink, trợ lý ngoại trưởng phụ trách Ðông Á và Thái Bình Dương, sẽ đầu đầu phái đoàn với các thành viên từ Bộ Quốc phòng và Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID). Giới chức Úc nhận định việc Trung Quốc tiết lộ thông tin ký kết thỏa thuận an ninh với Solomon là muốn “đánh phủ đầu” vào chuyến đi của phái đoàn Mỹ.

Hồi chuông báo động ở Úc

Mỹ và Úc từ lâu lo ngại khả năng Trung Quốc xây dựng căn cứ quân sự ở Nam Thái Bình Dương, giúp hải quân nước này triển khai sức mạnh vượt xa biên giới. Bất kỳ sự hiện diện quân sự nào của Trung Quốc ở Thái Bình Dương đều có thể buộc Mỹ và Úc phải thay đổi phương án quân sự trong khu vực.

Thủ tướng Úc Scott Morrison ngày 20-4 cho rằng hiệp ước an ninh giữa Trung Quốc và Solomon chỉ ra “sức ép lớn” từ Bắc Kinh mà các đảo quốc Thái Bình Dương phải chịu đựng. Ngoại trưởng Marise Payne nói Úc “vô cùng thất vọng”, đồng thời muốn biết thêm chi tiết về các điều khoản trong thỏa thuận. Canberra sợ rằng thỏa thuận an ninh giữa Bắc Kinh và Honiara sẽ cho phép tàu hải quân Trung Quốc neo đậu tại khu vực, cách bờ biển Úc chưa tới 2.000km.

Theo dự thảo rò rỉ hồi tháng 3, tàu thuyền Trung Quốc sẽ được phép thực hiện các hoạt động tiếp tế hậu cần, dừng chân và quá cảnh tại Quần đảo Solomon. Trung Quốc cũng có thể triển khai “các lực lượng thích hợp” để bảo vệ nhân viên cùng dự án của nước này ở Solomon.

Thỏa thuận trên cũng nêu rõ Quần đảo Solomon có thể yêu cầu Trung Quốc điều động cảnh sát vũ trang, binh sĩ và lực lượng hành pháp của nước này tới quốc đảo Thái Bình Dương để thực hiện các nhiệm vụ nhân đạo hoặc an ninh. Nếu không có sự đồng ý bằng văn bản của bên kia, cả hai sẽ không được phép tiết lộ các nhiệm vụ này.

Tại Quốc hội, Thủ tướng Sogavare cho rằng thỏa thuận với Trung Quốc “bổ sung” cho hiệp ước hiện có của Solomon với Úc. Ông lập luận nếu không có thỏa thuận này, quốc đảo gần 700.000 dân sẽ không thể lấp “những lỗ hổng an ninh quan trọng”. Năm 2017, Úc và Solomon đã ký kết hiệp ước an ninh, cho phép Canberra triển khai lực lượng đến quốc đảo láng giềng. Ðơn cử như vào tháng 11 năm ngoái, Úc đã đưa quân đến Solomon để dập tắt bạo loạn tại đây. Úc cũng từng dẫn đầu phái bộ gìn giữ hòa bình tại Quần đảo Solomon giai đoạn 2003-2017 nhằm ngăn nước này “sụp đổ”.