Nhận thấy máy bay không người lái (UAV) ngày càng quan trọng trong chiến tranh hiện đại, ít nhất 3 quốc gia đang tích cực thử nghiệm tàu sân bay dành cho UAV.

Các UAV trên boong tàu TCG Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: Defence Turkey

Thổ Nhĩ Kỳ tiên phong

Hồi tháng 4-2023, Thổ Nhĩ Kỳ đã biên chế tàu chiến lớn nhất của nước này, TCG Anadolu. Ankara nhiều lần tự hào rằng đây là tàu sân bay UAV đầu tiên trên thế giới, bởi UAV sẽ chiếm phần lớn phi đội hoạt động trên chiến hạm này.

Ban đầu, tàu TCG Anadolu được thiết kế để trang bị UAV, trực thăng và có thể cả tiêm kích F-35 do Mỹ sản xuất. Tuy nhiên, việc Thổ Nhĩ Kỳ mua hệ thống phòng không S-400 của Nga đã khiến Washington loại Ankara ra khỏi chương trình F-35. Ðáp lại, Thổ Nhĩ Kỳ hoán cải TCG Anadolu thành tàu sân bay trực thăng và UAV thuần túy.

TCG Anadolu là trung tâm chỉ huy và soái hạm của Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ, đáp ứng các yêu cầu về độ bền và khoảng cách cho các hoạt động chiến đấu quân sự hoặc cứu trợ nhân đạo. Tàu được chế tạo dựa trên chiến hạm Juan Carlos I của Tây Ban Nha. TCG Anadolu rộng 32m, dài 231m và lượng choán nước hơn 27.000 tấn. Chiến hạm này có thể hoạt động trên biển trong 50 ngày, tốc độ tối đa khoảng 21 hải lý/giờ và tầm hoạt động 9.000 hải lý.

Bayraktar TB3, UAV mới dành cho hải quân của Thổ Nhĩ Kỳ, đã thực hiện chuyến bay đầu tiên hồi tháng 10. Loại UAV này được thiết kế để sử dụng trên tàu TCG Anadolu. Với chương trình chế tạo UAV đang phát triển mạnh của Thổ Nhĩ Kỳ, “lột xác” TCG Anadolu có thể là một quyết định sáng suốt đối với quốc gia này về lâu dài. Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ dự định đóng một tàu “chị em”, mang tên TCG Trakya.

Thổ Nhĩ Kỳ thậm chí có thể chế tạo tàu sân bay UAV để xuất khẩu. Chủ tịch Cơ quan Công nghiệp Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 7 cho biết nước này đang trong giai đoạn đàm phán cuối cùng về một hợp đồng tiềm năng đóng một tàu tấn công đổ bộ có bến đỗ trực thăng tương tự như Anadolu để xuất khẩu sang một trong các quốc gia Arab vùng Vịnh. Ðất nước đó có thể là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Tàu Chu Hải Vân của Trung Quốc

Trung Quốc cũng đang theo đuổi chương trình tàu sân bay UAV. Ðầu năm nay, có nhiều thông tin nói Bắc Kinh đã biên chế chiếc đầu tiên thuộc loại này, mang tên Chu Hải Vân. Trung Quốc gọi đây là tàu chở UAV đầu tiên trên thế giới.

Là một tàu nghiên cứu, Chu Hải Vân được trang bị nhiều UAV, tàu ngầm và hệ thống định vị tự động. Chu Hải Vân về lý thuyết có thể là “tàu mẹ” triển khai các bầy UAV. Con tàu có chiều dài 88m, thân rộng nhất 14m cùng lượng giãn nước lên tới 2.000 tấn. Tàu tự hành này có thể đạt vận tốc tối đa 33km/giờ như một tàu chở container.

Trung Quốc được cho là đang đóng một tàu sân bay UAV khác. Những bức ảnh trên mạng xã hội cho thấy mô hình ý tưởng của con tàu.

Iran không đứng ngoài cuộc

Theo trang USNI News, nhánh Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang trong quá trình chuyển đổi tàu container cũ Shahid Mahdavi thành tàu sân bay UAV.

Theo các nguồn tin từ Navy Recognition, tàu Shahid Mahdavi nặng khoảng 2.100 tấn, dài 240m và rộng 27m. Tàu được trang bị các công nghệ tiên tiến, gồm radar mảng pha 3 chiều, tên lửa biển đối biển và biển đối không, cùng hệ thống liên lạc hiện đại dành cho tác chiến điện tử.

Tàu sân bay này được thiết kế để chở trực thăng và UAV có cánh cố định phóng từ đường băng, trong đó có cả UAV tự sát “Shahed-136”. Các UAV này đang được sử dụng trong nhiều cuộc tấn công và đã cho thấy tác động chiến lược của chúng.

Tàu mới sẽ là một phần của đơn vị tàu sân bay UAV của Iran và thể hiện một bước tiến quan trọng về năng lực hải quân của Tehran, đặc biệt là đối với chiến tranh bất đối xứng và triển khai sức mạnh khu vực. Hiện có đồn đoán rằng một tàu sân bay UAV khác, Shahid Bagheri, sẽ sớm xuất hiện cùng Shahid Mahdavi.

Ðược biết, Hải quân Mỹ và Anh dường như không mặn mà với chương trình phát triển tàu sân bay UAV.