Theo yêu cầu của đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC) cầm quyền của Nam Phi, Ban chấp hành trung ương (NEC) tiến hành cuộc họp khẩn vào hôm nay 7-2 giữa lúc sức ép đòi Tổng thống Jacob Zuma từ chức ngày càng lớn.

Tổng thống Zuma (trái) và cấp phó Ramaphosa tại Đại hội toàn quốc lần thứ 54 của ANC hồi tháng 12-2017. 
Ảnh: Cetusnews

Trong tuyên bố được đưa ra sau cuộc họp ở Johannesburg hôm 5-2, ANC cho biết cuộc họp khẩn của NEC sẽ bàn về “việc giải quyết quá trình chuyển tiếp” giữa hai chính quyền của Tổng thống Zuma và (Phó Tổng thống Cyril) Ramaphosa. Tại cuộc họp hôm trước đó, 6 quan chức hàng đầu của ANC đã không thể thuyết phục được ông Zuma từ bỏ ghế tổng thống, trong khi có thông tin cho rằng nhà lãnh đạo này yêu cầu miễn truy tố ông và gia đình. Được biết, Tổng thống Zuma đã cự tuyệt trước những lời kêu gọi từ chức vì cáo buộc tham nhũng.

Hồi tháng 12 năm ngoái, ANC đã bầu ông Ramaphosa làm chủ tịch đảng, thay thế nhà lãnh đạo 75 tuổi lên nắm quyền từ năm 2009. Do vậy, nếu ANC giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử vào năm tới, phó tổng thống 65 tuổi sẽ mặc nhiên trở thành nhà lãnh đạo mới của Nam Phi. 

Ngoài mặt, ông Ramaphosa không muốn làm “bẽ mặt” Tổng thống Zuma bằng cách buộc ông này từ chức. Tuy nhiên, trong thâm tâm “các đối thủ” trong ANC đều muốn phế truất Tổng thống Zuma trước khi ông đọc Thông điệp quốc gia trước Quốc hội dự kiến vào ngày 8-2.

Nhiệm kỳ tổng thống của ông Zuma bị phủ bóng bởi những cáo buộc tham nhũng. Trong những năm gần đây, quan hệ giữa Tổng thống Zuma với gia tộc Gupta (gốc Ấn Độ) là nguyên nhân kéo giảm mức tín nhiệm của ông. Gia tộc Gupta bị cho đã tạo ảnh hưởng quá lớn lên Chính phủ Nam Phi  thông qua mối quan hệ với Tổng thống Zuma. Tuy nhiên, gia tộc Gupta và ông Zuma đều phủ nhận các cáo buộc trên. Ngoài ra, kinh tế Nam Phi đang lao đao, với tỷ lệ thất nghiệp hiện lên đến khoảng 28%. Do vậy, nhiều nhân vật trong ANC lo sợ nếu không sớm phế truất ông Zuma, sự ủng hộ dành cho đảng này trong cuộc tổng tuyển cử vào năm tới sẽ sụt giảm, theo báo Los Angeles Times.

Tuy nhiên, ANC cũng đang chia rẽ sâu sắc và động thái lật đổ ông Zuma có thể đào sâu thêm bất đồng. Tổng thống Zuma vẫn còn những nhân vật ủng hộ bên trong ANC, bao gồm 3/6 quan chức hàng đầu.

THANH BÌNH