Ông Nawaz Sharif từng ở tù cách đây chỉ hơn 5 năm khi đối thủ nổi tiếng của ông là Imran Khan được bầu làm Thủ tướng Pakistan. Giờ đây đến lượt ông Khan ngồi tù và ông Sharif lại được coi là ứng viên hàng đầu để trở thành thủ tướng trong cuộc tổng tuyển cử vào ngày 8-2 tới.

Cựu Thủ tướng Pakistan Nawaz Sharif và con gái tại một buổi vận động tranh cử. Ảnh: Getty Images

Ngày 31-1, cựu Thủ tướng Khan bị kết án 14 năm tù về tội tham nhũng. Trước đó một ngày, tòa án Pakistan đã kết án ông 10 năm tù giam với tội danh “làm lộ bí mật nhà nước” và cấm cựu ngôi sao cricket này tham gia tranh cử trong cuộc bầu cử sắp tới. Ông Khan bị bắt tháng 5-2023 và đảng Tehreek-e-Insaf Pakistan (PTI) của ông đối mặt với hành động trấn áp sau khi những người ủng hộ phản đối việc bắt giữ ông.

Ông Khan đối diện với án tù do xung đột với quân đội. Sau cuộc bầu cử năm 2018, bất đồng nổ ra khi ông Khan tìm cách thực thi các chính sách của mình. Vào năm 2019, ông quyết định thay thế người đứng đầu cơ quan tình báo Pakistan, Trung tướng Asim Munir, bằng sự lựa chọn riêng của ông và giữ đồng minh ở vị trí đó lâu hơn so với quân đội mong muốn.

Vấn đề trở nên căng thẳng vào cuối năm 2021 khi quân đội lúc đó, do Tướng Qamar Bajwa chỉ huy, nhận thấy động thái của ông Khan là can thiệp vào hoạt động nội bộ của ông Bajwa. Năm 2022, ông Khan bị lật đổ trong cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm tại Quốc hội.

Gió đổi chiều

Ông Sharif đề xuất khôi phục tăng trưởng kinh tế và các dự án cơ sở hạ tầng lớn. Nhân vật ủng hộ doanh nghiệp này còn kéo Pakistan tới gần Trung Quốc hơn trong nhiệm kỳ thủ tướng thứ ba của ông (bắt đầu từ năm 2013), với chương trình xây dựng trị giá 30 tỉ USD đã làm tăng thêm nợ cho Islamabad.

Nhiệm kỳ của ông Sharif bất ngờ kết thúc vào năm 2017 khi Tòa án Tối cao phế truất ông. Vị này cáo buộc giới lãnh đạo quân sự âm mưu chống lại ông. Hai nhiệm kỳ trước của ông cũng kết thúc sớm do sự can thiệp từ quân đội, bao gồm cuộc đảo chính không đổ máu năm 1999. Việc ông tiếp cận với quốc gia không đội trời chung là Ấn Độ là một trong những vấn đề khiến quân đội chú ý.

Ở thời điểm diễn ra bầu cử năm 2018, ông Sharif bị kết tội tham nhũng liên quan đến việc mua một căn hộ sang trọng ở Luân Đôn, Anh. Ông phủ nhận việc làm sai trái. Năm 2019, ông Sharif được tại ngoại để điều trị bệnh và sang Anh sống lưu vong.

Sau khi cựu Thủ tướng Sharif trở về Pakistan hồi năm ngoái, một loạt động thái đã mở đường cho ông trở thành người dẫn đầu. Tòa án Pakistan đã lật ngược bản án tham nhũng của ông và hủy bỏ điều khoản vốn loại ông khỏi cuộc bầu cử. Tờ Wall Street Journal dẫn lời các nhà phân tích chính trị cho biết quân đội đang tìm cách nối lại quan hệ với ông Sharif và khơi thông con đường trở lại quyền lực của vị chính khách này sau cuộc đối đầu với ông Khan.

Sự đảo ngược vị trí trên phản ánh chuyển biến phức tạp của nền chính trị Pakistan và ảnh hưởng của quân đội tại quốc gia Nam Á. Đất nước có vũ khí hạt nhân với 240 triệu dân này đã chứng kiến ​​4 nhà lãnh đạo xuất thân từ quân sự, nhưng trong vài năm gần đây các lực lượng vũ trang muốn thực hiện quyền lực từ hậu trường. Kể từ năm 1947, Pakistan có 29 thủ tướng nhưng chưa người nào hoàn thành nhiệm kỳ 5 năm.

HẠNH NGUYÊN