Sau khi Nga quyết định trao quy chế tị nạn tạm thời trong một năm cho cựu nhân viên kỹ thuật Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Edward Snowden, giới lãnh đạo Nhà Trắng và Đồi Capitol cảnh báo Washington sẽ xem xét lại kế hoạch "tái khởi động" quan hệ với Mát-xcơ-va.

Hai ông Obama (trái) và Putin tại hội nghị Nhóm 8 nước công nghiệp phát triển (G8) hồi tháng 6-2013. Ảnh: Reuters

Nhà Trắng hôm 1-8 cho biết Tổng thống Mỹ Barack Obama đang cân nhắc khả năng hủy bỏ cuộc gặp thượng đỉnh với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại thành phố St Petersburg vào tháng 9 tới. Hãng tin Reuters trích nguồn tin từ một quan chức Mỹ (giấu tên) cho biết thêm cuộc gặp giữa Ngoại trưởng John Kerry, Bộ trưởng Quốc phòng Chuck Hagel và các đối tác Nga dự kiến diễn ra tuần tới hiện cũng "chưa chắc chắn".

Theo phát ngôn viên Nhà Trắng Jay Carney, ông Obama cùng các quan chức Mỹ "cực kỳ thất vọng" trước động thái trên của Nga, bởi Washington trước đó đã nhiều lần yêu cầu Mát–xcơ-va trục xuất và dẫn độ nhân vật này về Mỹ với cáo buộc đánh cắp tài sản quốc gia và hoạt động gián điệp. Ông Carney nhấn mạnh việc Nga cho phép Snowden tị nạn là một "bước lùi đáng tiếc" trong mối quan hệ hợp tác thực thi pháp luật vốn đang tiến triển giữa hai nước.

Về phía các nhà lập pháp, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chuck Schumer vốn là đồng minh của Tổng thống Obama chỉ trích rằng Mát–xcơ-va "đã đâm sau lưng Mỹ và mỗi ngày Snowden được tự do là một nhát dao xoáy vào nước Mỹ". Do đó, ông kêu gọi ông Obama nên đáp trả bằng cách đề nghị dời địa điểm tổ chức hội nghị G20 ra khỏi nước Nga. Hai Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John McCain và Lindsey Graham gọi hành động của Nga là "một cái tát vào mặt tất cả người Mỹ" và cố ý gây khó khăn cho Washington. Hai ông nghị này cho rằng đã đến lúc xem xét lại mối quan hệ giữa hai nước, đồng thời đưa ra đề xuất "trả đũa" bao gồm việc mở rộng danh sách Đạo luật Magnitsky - trong đó cấm một số quan chức Nga tới Mỹ, thúc đẩy việc hoàn thành các chương trình phòng thủ tên lửa của Mỹ ở châu Âu cũng như một mở rộng khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Trên thực tế, Mát–xcơ-va và Washington đang vẫn mâu thuẫn trên một số vấn đề, đặc biệt là cuộc xung đột ở Syrie và chính sách đối phó với Iran. Do đó, quyết định của Nga có thể khiến nỗ lực để xóa bỏ các trở ngại địa chính trị càng thêm phức tạp. "Bầu không khí chính trị giữa hai nước đang bị đầu độc. Nga và Mỹ vốn tồn tại nhiều quan điểm khác biệt và vụ Snowden chỉ là một chất xúc tác" - chuyên gia về Nga trong Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời cựu Tổng thống Bill Clinton - Andrew Weiss nhận xét.

Mặc dù vậy, ông Weiss nghĩ rằng chính quyền Obama sẽ không đưa ra quyết định về chuyến đi theo kế hoạch của ông chủ Nhà Trắng ít nhất cho đến tuần tới, sau chuyến thăm Washington của các chuyên gia đối ngoại và Bộ trưởng Quốc phòng Nga. "Nếu trong các cuộc đàm phán, Mát–xcơ-va cho thấy sự thay đổi đáng kể về quan điểm thì có lẽ kế hoạch của Nhà Trắng vẫn diễn ra như đã định. Tôi nghĩ điều này hoàn toàn bình thường sau tất cả sự kiện diễn ra trong vài tháng qua, trong đó Nga cho thấy là đối tác tích cực trong quan hệ hợp tác với Mỹ trên một số lĩnh vực"- ông Weiss nói.

Phát ngôn viên Nhà Trắng từ chối nói rõ hậu quả chính trị mà Mát-xcơ-va sẽ đối mặt, đồng thời nhấn mạnh Washington không muốn "Người thổi còi" trở thành "vấn đề" trong quan hệ song phương Nga – Mỹ. Trong khi đó, Paul Suanders, giám đốc điều hành Trung tâm Lợi ích Quốc gia Mỹ, cho rằng chính Mỹ mới là bên có lỗi khi gây áp lực quốc tế ngăn chặn Snowden tìm "bến đỗ" mới, khiến Nga bị "dồn vào chân tường" và buộc phải đưa ra quyết định khó khăn như vậy.

VI VI (Tổng hợp)

Tình báo Anh nhận “viện trợ ngầm” từ NSA Hãng tin Anh Guardian hôm 1-8 dẫn các tài liệu của Edward Snowden cho biết Chính phủ Mỹ đã chi trả ít nhất 100 triệu bảng cho Cơ quan Tình báo Anh (GCHQ) trong 3 năm qua nhằm đảm bảo quyền tiếp cận và gây ảnh hưởng lên các chương trình thu thập thông tin tình báo tại xứ sở sương mù. Các khoản chi trả “tối mật” được hé lộ trong tài liệu, mà có đoạn nói rõ rằng người Mỹ kỳ vọng “thu hoạch” từ những gì họ đã đầu tư cũng như gây sức ép buộc GCHQ phải “nỗ lực hết mình” để đáp ứng các yêu cầu của phía Mỹ, cụ thể là Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA). Điều đó cho thấy sự mật thiết trong mối quan hệ giữa NSA và GCHQ. Từ đây, cũng đặt ra những lo ngại về việc Washington chi phối cơ quan tình báo lớn nhất và quan trọng nhất của Anh, cũng như hoạt động tình báo của nước này phải phụ thuộc rất lớn vào NSA. Dù chính quyền Luân Đôn đã lên tiếng phủ nhận việc GCHQ hợp tác ngầm với NSA, nhưng trong các tài liệu, tình báo Anh từng mô tả luật giám sát và hệ thống quản lý của nước này là “điểm hấp dẫn” đối với bộ máy do thám đồ sộ của Mỹ. THANH BÌNH (Theo Guardian)