Việc Hà Lan ngăn cản các bộ trưởng Thổ Nhĩ Kỳ đến thành phố Rotterdam nhằm vận động cho cuộc trưng cầu dân ý của Ankara về mở rộng quyền lực của tổng thống đã khiến căng thẳng quan hệ song phương leo thang.

Vụ việc khởi phát từ việc Amsterdam từ chối cho máy bay của Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu hạ cánh để dự cuộc mít-tinh ở Rotterdam vào sáng 11-3. Điều đó đã khiến hàng ngàn người Thổ Nhĩ Kỳ với quốc kỳ trên tay tụ tập bên ngoài lãnh sự quán nước này ở Rotterdam vào tối cùng ngày để phản đối, buộc giới chức thành phố phải nhờ sự can thiệp của lực lượng chống bạo động. Tiếp đó, do nhận thấy khó đi đường hàng không, Bộ trưởng Chính sách Gia đình và Xã hội Thổ Nhĩ Kỳ Fatma Betul Sayan Kaya đã quyết định đi đường bộ từ Dusseldorf (Đức) sang Rotterdam nhưng đoàn xe của bà cũng bị cảnh sát Hà Lan chặn lại trên đường vào lãnh sự quán Thổ Nhĩ Kỳ tại đây.

Sáng 12-3, cảnh sát Hà Lan đã phải huy động xe bọc thép, chó nghiệp vụ và vòi rồng để giải tán đám đông quá khích bên ngoài lãnh sự quán Thổ Nhĩ Kỳ ở Rotterdam. Cùng ngày trên trang Twitter cá nhân, Bộ trưởng Kaya cho biết bà bị cảnh sát Hà Lan "áp giải" đến thị trấn Nijmegen để trở về Đức và gọi đây là hành động "không thể chấp nhận được".

Đáp lại, giới chức Thổ Nhĩ Kỳ phong tỏa lối vào Đại sứ quán Hà Lan tại Ankara và lãnh sự quán nước này tại Istanbul vì "những lý do an ninh". Khoảng 200 người dân Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã tập trung bên ngoài Đại sứ quán Hà Lan tại Ankara, hô vang những khẩu hiệu ủng hộ Tổng thống Tayyip Erdogan và phản đối lệnh cấm của Amsterdam. Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ còn tuyên bố họ không muốn Đại sứ Hà Lan tại Ankara trở lại làm việc "trong một thời gian". Ngoại trưởng Cavusoglu cho biết Thổ Nhĩ Kỳ không muốn căng thẳng leo thang, nhưng Ankara "sẽ đưa ra tất cả các biện pháp cần thiết" đối với Amsterdam, ám chỉ lệnh cấm vận kinh tế và chính trị.

Trong phản ứng của mình, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Binali Yildirim tuyên bố Ankara sẽ đáp trả bằng "những biện pháp mạnh tay nhất" đối với Hà Lan vì đã ngăn cấm các bộ trưởng nước này, trong khi Tổng thống Erdogan gọi chính quyền Hà Lan là "tàn dư của Quốc xã và những kẻ phát xít".

Về phần mình, Chính phủ Hà Lan cho biết họ xem chuyến thăm của các bộ trưởng Thổ Nhĩ Kỳ là điều "khó chịu" và "Hà Lan không thể hợp tác với chiến dịch vận động chính trị của các bộ trưởng Thổ Nhĩ Kỳ trên đất Hà Lan". Chính quyền Amsterdam nói rằng họ đã thấy khả năng "nhập khẩu" những chia rẽ vào cộng đồng người Thổ Nhĩ Kỳ ở Hà Lan (khoảng 400.000 người), với hai chiến dịch ủng hộ và phản đối Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan. Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte cũng lên án những tuyên bố của Tổng thống Erdogan khi gắn Hà Lan với chủ nghĩa phát xít, cho rằng việc này là "vượt quá giới hạn".

Được biết, Tổng thống Erdogan đang tìm kiếm sự ủng hộ của những người Thổ Nhĩ Kỳ trong và ngoài nước để đảm bảo chiến thắng trong cuộc trưng cầu dân ý về sửa đổi Hiến pháp (chuyển từ chế độ cộng hòa nghị viện sang cộng hòa tổng thống) dự kiến diễn ra vào ngày 16-4 tới. Nếu chiến thắng, ông Erdogan sẽ có thêm quyền hạn mới như bổ nhiệm các bộ trưởng và thẩm phán cao cấp, ban bố tình trạng khẩn cấp, giải tán quốc hội...Ông Erdogan lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 2003 và nếu trưng cầu dân ý thành công, ông có thể nắm quyền tới năm 2029.

THANH BÌNH (Theo Reuters, Guardian)