Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp đang đến gần, đây là sự kiện chính trị trọng đại của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Đi bầu cử không chỉ là quyền lợi, nghĩa vụ của công dân mà còn là cơ hội để cử tri trực tiếp lựa chọn những đại diện ưu tú, có tâm, có tầm để gửi gắm khát vọng phát triển địa phương, quốc gia ngày càng hiện đại và văn minh.

Hiểu đúng để thực hiện đúng, đủ quyền dân chủ

Theo quy định tại Điều 1 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND (Luật Bầu cử), mọi hoạt động bỏ phiếu đều phải tuân thủ nghiêm ngặt 4 nguyên tắc vàng: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Đây chính là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để đảm bảo tính khách quan và sự công bằng cho mọi ứng cử viên cũng như cử tri.

Băng rôn, khẩu hiệu tuyên truyền về bầu cử được treo trên các tuyến đường TP Cần Thơ.

Trong đó, nguyên tắc phổ thông là mọi công dân không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, thời hạn cư trú, đến ngày bầu cử đủ 18 tuổi trở lên, đều có quyền bầu cử và đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử (Điều 2 Luật Bầu cử).

Việc bầu cử thực hiện theo nguyên tắc bình đẳng, mỗi cử tri chỉ được ghi tên vào 1 danh sách cử tri ở nơi mình cư trú; mỗi người chỉ có 1 phiếu bầu với giá trị ngang nhau, không có sự ưu tiên hay phân biệt đối xử.

Bên cạnh đó, mỗi cử tri phải phải tuân thủ nguyên tắc trực tiếp, tự mình đi bầu, không được nhờ người khác bầu thay, bầu hộ, trừ trường hợp đặc biệt do khuyết tật hoặc già yếu theo quy định.

Luật quy định nguyên tắc bỏ phiếu kín là để đảm bảo sự tự do ý chí, cử tri viết phiếu trong buồng kín và đích thân bỏ vào hòm phiếu, không ai được biết nội dung ghi trên phiếu của người khác.

Đối với các địa phương đặc thù có số lượng lớn sinh viên và công nhân tạm trú, Điều 29 Luật Bầu cử quy định rõ: cử tri là người tạm trú và có thời gian tạm trú tại địa phương dưới 12 tháng, nếu có nguyện vọng tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp xã nơi mình đang tạm trú thì được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu các cấp này. Quy định này nhằm giúp mọi công dân đang sinh sống và làm việc ở bất kỳ đâu đều được thực hiện quyền làm chủ của mình.

Lá phiếu trách nhiệm

Luật Bầu cử không chỉ trao quyền mà còn đòi hỏi trách nhiệm của cử tri trong việc nâng cao chất lượng đại biểu.

Theo Điều 32 Luật Bầu cử, niêm yết danh sách cử tri trước ngày bầu cử, cơ quan lập danh sách cử tri niêm yết danh sách cử tri tại trụ sở UBND cấp xã và tại những địa điểm công cộng của khu vực bỏ phiếu, đồng thời thông báo rộng rãi danh sách cử tri và việc niêm yết để nhân dân kiểm tra.

Để góp phần vào thành công chung của cuộc bầu cử, mỗi cử tri cần tích cực tìm hiểu các thông tin về bầu cử, nghiên cứu tiêu chuẩn đại biểu Quốc hội và HĐND; xem xét kỹ lý lịch, chương trình hành động của các ứng cử viên tại địa phương; phát huy tinh thần trách nhiệm, lựa chọn đúng người đủ đức, đủ tài, có uy tín, có năng lực lãnh đạo, quản lý và gần gũi với nhân dân; nghiêm túc thực hiện quyền bầu cử theo quy định; tham gia đầy đủ, đúng thời gian; tuân thủ quy trình bỏ phiếu; góp phần để cuộc bầu cử diễn ra an toàn, trật tự, đoàn kết và đúng pháp luật; tích cực tham gia giám sát bầu cử để bảo đảm công bằng, minh bạch, góp phần xây dựng niềm tin và sự đồng thuận trong xã hội.

Theo quy định, quy trình bỏ phiếu diễn ra theo các bước nghiêm ngặt nhưng dễ hiểu. Cử tri xuất trình Thẻ cử tri để được nhận phiếu bầu. Tại đây, bà con cần kiểm tra kỹ số lượng phiếu bầu. Sau đó, cử tri tiến hành gạch tên những người mình không tín nhiệm.

Lưu ý, không được để số đại biểu được bầu nhiều hơn số lượng đại biểu được bầu đã ấn định cho đơn vị bầu cử hoặc gạch hết tên người ứng cử, vì như vậy phiếu sẽ bị coi là không hợp lệ. Sau khi hoàn thành, cử tri tự mình bỏ phiếu vào hòm phiếu. Đối với người không thể tự viết phiếu do khuyết tật, có thể nhờ người khác viết hộ nhưng phải tự mình bỏ phiếu; người viết hộ phải giữ bí mật phiếu bầu. Nếu cử tri vì khuyết tật không thể bỏ phiếu vào hòm phiếu được thì nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu. Tổ bầu cử sẽ đóng dấu “Đã bỏ phiếu” vào Thẻ cử tri. Đây là bằng chứng xác nhận công dân đã hoàn thành nghĩa vụ chính trị.

Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ là lực lượng quan trọng trong việc hoạch định đường lối phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, tham gia xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững. Việc tham gia bầu cử đầy đủ, đúng luật không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là hành động yêu nước, góp phần giữ vững ổn định chính trị và thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm lớn lao, thể hiện niềm tin, sự kỳ vọng vào đội ngũ đại biểu được nhân dân lựa chọn.

PHI YẾN (tổng hợp)