DƯƠNG  HOA - THANH PHƯƠNG  (TTXVN)

Ngày 23-10, bà Giorgia Meloni đã chính thức tiếp quản cương vị người đứng đầu chính phủ từ người tiền nhiệm Mario Draghi, trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Ý.  Chính phủ thiên hữu nhất tại Ý kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai và nữ thủ tướng vốn được xem là ít có kinh nghiệm quản lý lên nắm quyền vào thời điểm đất nước đang phải đối mặt với một loạt các cuộc khủng hoảng chồng chéo khi tình trạng thiếu hụt năng lượng gây ra lạm phát cao và làm suy giảm tăng trưởng.

Nữ thủ tướng đầu tiên  và các nhà lãnh đạo trong liên minh cầm quyền của Ý. Ảnh: AFP

Tân thủ tướng nhậm chức chỉ chưa đầy một tháng sau khi liên minh cánh hữu do đảng Anh em Italy (FdI) đứng đầu thắng lớn trong cuộc tổng tuyển cử sớm ngày 25-9, giành được đa số ghế tại cả Hạ viện và Thượng viện.

Chính phủ của Thủ tướng Meloni nhậm chức trong thời gian ngắn bất thường đối với Ý, chưa đến 30 ngày so với mức trung bình 46 ngày của các chính phủ trước đây. Ðiều đó cũng phản ánh nhiều vấn đề cấp bách mà nước này phải giải quyết, bao gồm việc phải ban hành luật ngân sách vào cuối năm nay.

 Thủ tướng Meloni hiện đứng trước vấn đề tương tự như những người tiền nhiệm đã gặp phải: sự trì trệ suốt 30 năm của Ý. Nợ công ở mức trên 150% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), xã hội già hóa với khoản chi cho lương hưu lớn, nhiều người đang sống bằng hoặc gần mức nghèo khổ. Thuế suất hiện ở mức cao, nhưng việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, trường học và trường đại học có chất lượng không đồng đều. Về đối ngoại, quan hệ với Liên minh châu Âu (EU) đang căng thẳng. Hai đối tác của bà Meloni là nhà lãnh đạo đảng Liên đoàn Matteo Salvini và cựu Thủ tướng Silvio Berlusconi, đứng đầu đảng Forza Italy, được đánh giá là “quá thân thiết với Nga”. Ðây là những thách thức chính sách không dễ vượt qua đối với bất kỳ chính phủ nào.

Bà Meloni sẽ gặp khó khăn hơn trong việc giải quyết những trở ngại này so với người tiền nhiệm Mario Draghi vốn được EU tin tưởng. Nhưng nếu không nhanh chóng tạo ra thành tích, uy tín của thủ tướng mới có thể giảm sút. Các cử tri Ý được xem là nổi tiếng thực dụng. Họ muốn biết chính phủ sẽ làm gì cho họ. Nhưng chính phủ của bà Meloni có rất ít dư địa chính trị hoặc kinh tế để hành động.

Ngay trong phiên họp nội các đầu tiên ngày 23-10, Thủ tướng Meloni đã tuyên bố chính phủ sẽ tập trung vào chính sách trong nước, phù hợp với đường lối chính trị của bà là “nước Ý trên hết”, dựa trên chủ quyền và ý thức dân tộc mạnh mẽ, cũng bao gồm các bước tiềm năng để nâng tầm quan trọng của nước này trong EU.

Về cuộc khủng hoảng năng lượng, khó khăn mà ngành công nghiệp và các hộ gia đình Ý đang đối mặt đòi hỏi phải được quan tâm khẩn cấp. Liên đoàn giới chủ công nghiệp (Confindustria) của Ý đã cảnh báo rằng hàng chục ngàn doanh nghiệp đang có nguy cơ đóng cửa khi chi phí năng lượng công nghiệp đã tăng từ 8 tỉ euro (7,87 tỉ USD) trong năm 2019 lên 100 tỉ euro trong năm nay.

Trong khi đó, giá năng lượng tăng vọt cộng với lạm phát cao đang khiến Ý đối mặt với “bóng ma” suy thoái. Mặc dù chưa có số liệu chính thức về tỷ lệ tăng trưởng kinh tế quý III/2022, nhưng các tính toán của Ủy ban ngân sách Quốc hội Ý cho thấy nền kinh tế nước này đã giảm 0,2% và dự báo sẽ tiếp tục giảm trong
quý IV.

Phụ nữ và các nhóm thiểu số tại Ý, từ cộng đồng LGBTQ (gồm những người đồng tính, song tính, chuyển giới) cho đến những người nhập cư, lo sợ quyền của họ sẽ bị hạn chế. Bà Meloni đã phản đối việc cấp quyền công dân tự động cho con cái của những người nhập cư sinh ra ở Ý và chỉ trích gay gắt những người di cư kinh tế, kêu gọi hải quân “khóa” tuyến đường vượt biển của dòng người di cư bất hợp pháp từ Bắc Phi.

Một nhiệm vụ cấp bách nữa của chính phủ mới là phải tiếp tục những cải cách đã cam kết để được EU tiếp tục giải ngân khoản quỹ phục hồi sau đại dịch COVID-19, lên tới hơn 200 tỉ euro. Cựu Thủ tướng Mario Draghi đã đảm bảo việc giải ngân khoảng 70 tỉ euro trong nhiệm kỳ của mình và bà Meloni chịu trách nhiệm về phần còn lại. Tuy nhiên, việc Thủ tướng Meloni để ngỏ rằng có thể chuyển hướng các khoản hỗ trợ cho phù hợp với các ưu tiên của chính phủ, mà không chỉ rõ những khoản này có thể khác nhau như thế nào, đang khiến dư luận lo ngại.