Mỹ vừa công bố số lượng đầu đạn hạt nhân mà nước này sở hữu, lần đầu tiên trong 4 năm sau khi cựu Tổng thống Donald Trump quyết định không tiết lộ nó.

Tên lửa mang đầu đạn hạt nhân Sarmat của Nga.

Hiện trạng vũ khí hạt nhân thế giới

Tính đến ngày 30-9-2020, quân đội Mỹ duy trì 3.750 đầu đạn hạt nhân kích hoạt và chưa kích hoạt, giảm 55 đầu đạn so với trước đó 1 năm và 72 đầu đạn so với năm 2017. Ðây là số lượng đầu đạn hạt nhân thấp nhất trong kho hạt nhân Mỹ so với giai đoạn cao điểm Chiến tranh Lạnh với Liên Xô, với tổng cộng 31.255 đầu đạn vào năm 1965.

Mặc dù đã giảm đáng kể vũ khí hạt nhân trong kho kể từ khi kết thúc Chiến tranh Lạnh, nhưng hiện Nga và Mỹ vẫn còn nắm giữ khoảng 90% tổng số đầu đạn hạt nhân trên thế giới. Theo số liệu do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (Thụy Ðiển) công bố hồi tháng 1 năm nay, Nga có 6.257 đầu đạn hạt nhân, Mỹ có 5.550 đầu đạn, Trung Quốc có 350, Pháp 290 và Anh 225. Trong khi đó, Ấn Ðộ, Pakistan, Israel và CHDCND Triều Tiên sở hữu tổng cộng khoảng 460 đầu đạn hạt nhân. Thống kê trên bao gồm cả số đầu đạn đã “về hưu”, vốn không được tính trong số liệu mà Bộ Ngoại giao Mỹ công bố hôm 5-10.

Việc chính quyền Tổng thống Joe Biden hé lộ số lượng đầu đạn hạt nhân sở hữu nằm trong nỗ lực tái khởi động đàm phán kiểm soát vũ khí với Nga, vốn bị đình trệ dưới thời người tiền nhiệm. Trong thông báo, Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định “tăng cường minh bạch kho vũ khí hạt nhân có ý nghĩa quan trọng trong nỗ lực chống phổ biến và giải giáp vũ khí hạt nhân”.

Nỗ lực giải trừ

Không chỉ rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran và Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung với Nga, cựu Tổng thống Trump năm ngoái còn đưa Washington ra khỏi Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) với Mát-xcơ-va, trước khi văn kiện này hết hạn vào đầu tháng 2 năm nay. Cựu Tổng thống Trump từng nêu rõ ông muốn một hiệp ước mới có cả Trung Quốc tham gia.

Ngay sau khi nhậm chức hồi đầu năm nay, Tổng thống Biden đã đề xuất gia hạn New START thêm 5 năm và đã dược phía Nga nhanh chóng chấp thuận. New START giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân mà Washington, Mát-xcơ-va sở hữu và có thể triển khai ở mức 1.550 đầu đạn.

Tuần trước, các nhà ngoại giao Mỹ và Nga cũng đã nhóm họp kín ở Geneva (Thụy Sĩ) để thảo luận về một hiệp ước thay thế New START và kiểm soát cả vũ khí quy ước. Phía Mỹ mô tả cuộc đàm phán này là “hữu ích”. Thế nhưng sau cuộc gặp với người đồng cấp Mỹ Wendy Sherman, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho biết Tổng thống Vladimir Putin không còn muốn cùng Mỹ đóng băng hoạt động sản xuất vũ khí hạt nhân, theo như đề xuất của Mát-xcơ-va trước đây. “Ðó là đề xuất một lần. Mỹ đã bỏ lỡ cơ hội. Họ không muốn đóng băng tất cả các đầu đạn, mà muốn tiến hành một cuộc thanh sát khó chịu và kiểm soát toàn bộ các cơ sở liên quan đến hạt nhân của chúng tôi”, ông Ryabkov nói hôm 1-10.

Một phần trong tầm nhìn mới về kiểm soát vũ khí, các nhà đàm phán xứ cờ hoa đang tìm kiếm một thỏa thuận liên quan đến tất cả đầu đạn hạt nhân của Mỹ và Nga. Nhóm đàm phán muốn giới hạn tổng số lượng đầu đạn hạt nhân ở mức dưới 2.500 đơn vị đối với mỗi nước, trong đó không quá 1.000 đầu đạn chiến lược trang bị trên tên lửa đạn đạo liên lục địa, tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm và bất cứ hệ thống chiến lược nào được lắp đầu đạn.

Nếu đạt được thỏa thuận mới, mỗi siêu cường hạt nhân này sẽ có số lượng vũ khí hạt nhân nhiều gấp 8 lần bất kỳ nước thứ ba nào. Văn kiện cũng cho phép Nga, Mỹ bắt đầu làm việc với các quốc gia hạt nhân khác. Mát-xcơ-va và Washington có thể yêu cầu Trung Quốc, Anh và Pháp đơn phương cam kết không tăng số lượng vũ khí hạt nhân chừng nào hai “ông lớn” còn cắt giảm vũ khí của mình.

Một số nước như Trung Quốc, Ấn Độ và Paskistan dự kiến sẽ nâng cấp kho vũ khí hạt nhân. Tình báo Mỹ phỏng đoán Trung Quốc sẽ tăng gấp đôi vũ khí hạt nhân trước năm 2030.

HẠNH NGUYÊN (Theo AFP, Washington Examiner)