HẠNH NGUYÊN (Theo USA Today, AFP)

Mỗi khi thảm họa ập xuống Syria, người ta thường thấy một nhóm dân thường lao đến hiện trường để cứu hộ. Trong trận động đất tại Syria và Thổ Nhĩ Kỳ làm chết hàng chục ngàn người mới đây, nhóm này cũng xuất hiện. Họ là lực lượng Phòng vệ Dân sự Syria nhưng nổi tiếng với tên gọi Mũ nồi trắng.

Các thành viên Mũ nồi trắng đưa nạn nhân trận động đất ra khỏi đống đổ nát ở Tây Bắc Syria hôm 7-2. Ảnh: AFP

Sau trận động đất mạnh 7,8 độ Richter tàn phá vùng Tây Bắc Syria hôm 6-2, Mũ nồi trắng đã triển khai 3.000 tình nguyện viên đào bới các lớp đất đá để tìm kiếm những người sống sót. Lực lượng này cũng kêu gọi quốc tế đóng góp tài chính cho hoạt động cứu hộ của họ. Những khoản đóng góp này sẽ được dùng để mua sắm thêm trang thiết bị cho nhân viên cứu hộ và nhiên liệu để vận chuyển người bị thương đến các cơ sở y tế.

Người bình thường làm việc phi thường

Được thành lập năm 2013 và hoạt động tại vùng Tây Bắc Syria vốn do phe nổi dậy chiếm đóng, Mũ nồi trắng cung cấp viện trợ nhân đạo cho người dân tại đây, với mục đích thay thế vai trò mà các dịch vụ công để lại. Thành viên của nhóm xuất thân từ nhiều thành phần trong xã hội, gồm thợ may, người làm bánh, kỹ sư, dược sĩ, thợ sơn, thợ mộc, sinh viên... Họ đã từ bỏ công việc để tham gia nhóm cứu trợ nơi chiến tuyến. Nhiều phụ nữ cũng gia nhập tổ chức này.

Ban đầu, những tình nguyện viên có ít kinh nghiệm và thiết bị, nên chủ yếu đào bới bằng tay. Trong năm 2013, một số thành viên được đưa sang quốc gia láng giềng Thổ Nhĩ Kỳ để tham gia khóa tập huấn chuyên nghiệp đầu tiên về tìm kiếm và cứu hộ trong đô thị. Lực lượng Mũ nồi trắng sau đó trải qua thêm nhiều lớp tập huấn nâng cao, nhờ vậy có các kỹ năng sử dụng công cụ hạng nặng, thành lập các nhóm chuyên trách và mở nhiều cơ sở.

Theo trang web của Mũ nồi trắng, tất cả thành viên không được trả lương và không được vũ trang, nhưng sẵn sàng mạo hiểm tính mạng để cứu người tại “mọi khu vực” ở Syria mà họ “có thể tiếp cận”. Mũ nồi trắng tuyên bố giá trị của họ bao gồm cam kết cứu người, bất kể thuộc phe nổi dậy hay Chính phủ Syria, trong cuộc nội chiến nổ ra từ năm 2011. Khẩu hiệu của Mũ nồi trắng là “cứu một mạng người là cứu toàn bộ nhân loại”, được trích trong kinh Qoran. Tại những khu vực bị ném bom làm sập các tòa nhà, Mũ nồi trắng phản ứng bằng cách đưa người ra khỏi đống đổ nát và giúp xây lại nhà cửa. Lực lượng này cho biết họ đã cứu sống hơn 125.000 người “thuộc tất cả các phe tham chiến”.

Ngoài nhiệm vụ tìm kiếm và cứu hộ, Mũ nồi trắng còn cung cấp nhiều dịch vụ thiết yếu cho hơn 4 triệu dân trên khắp vùng Tây Bắc Syria. Đó là sửa chữa lưới điện, duy trì hệ thống thoát nước, dọn đất đá trên đường, tháo gỡ vũ khí chưa nổ và hướng dẫn cho người dân về sự chuẩn bị cho những tình huống thảm họa.

Ghi nhận công lao

Nhờ những hoạt động nhân đạo trên, Mũ nồi trắng đã nhận được nhiều lời khen ngợi ở trong và ngoài nước. Một số nhân vật nổi tiếng nhất tại Hollywood (Mỹ) đã cùng 130.000 người trên khắp thế giới ký đơn ủng hộ đề cử nhóm cho giải thưởng danh giá thế giới. Lực lượng này đã giành giải Right Livelihood năm 2016, thường được ví như “bản sao của giải Nobel”, và được đề cử cho giải thưởng Nobel Hòa bình cùng năm.

Hãng truyền hình Netflix của Mỹ cũng đã thực hiện một bộ phim tài liệu về Mũ nồi trắng và bộ phim đã đoạt Giải thưởng Viện Hàn lâm năm 2017. Trong khi đó, bộ phim thứ hai nói về lực lượng này mang tên “Những người đàn ông cuối cùng tại Aleppo” lọt vào danh sách đề cử Oscar 2018.

Tuy nhiên, Mũ nồi trắng cũng chịu mất mát lớn khi có ít nhất 293 thành viên đã thiệt mạng trong các nhiệm vụ cứu người. James Le Mesurier, cựu sĩ quan quân đội Anh và là người đồng sáng lập Mũ nồi trắng, chết do té ngã ở Thổ Nhĩ Kỳ năm 2019.