Nhà xuất bản Tri Thức vừa cho ra mắt quyển sách “5 đường mòn Hồ Chí Minh” của tác giả Đặng Phong. Quyển sách dày hơn 350 trang giúp cho những người đọc hiểu rõ hơn về sức mạnh, ý chí, bản lĩnh của dân tộc Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ qua việc xây dựng hệ thống đường mòn Hồ Chí Minh.

“5 đường mòn Hồ Chí Minh”, giới thiệu toàn diện công việc chi viện cho chiến trường miền Nam từ vũ khí, tiền bạc, xăng dầu cho đến nhân lực cũng như vai trò quan trọng của những đồng chí đóng vai trò chủ chốt. Nhưng có lẽ điều cuối cùng mà quyển sách này khẳng định là: những tuyến đường Hồ Chí Minh ấy được hình thành và phát triển ngày càng lớn mạnh chính là nhờ phát huy được sức mạnh của lòng dân, phát huy sức mạnh chính nghĩa của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ngoài phần nhập đề nêu những bối cảnh lịch sử, sách được chia thành 5 chương- tương ứng với 5 tuyến đường mòn Hồ Chí Minh. Đó là Tuyến đường Hồ Chí Minh trên bộ (chương 1: Đường Trường Sơn); Tuyến đường xăng dầu (chương 2: Đường ống xăng dầu); Tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển (chương 3); Tuyến đường hàng không (chương 4: Vận chuyển quá cảnh) và Tuyến đường chuyển ngân (chương 5: Binh chủng tiền và những con đường chuyển ngân).

Kỳ công sưu tầm, tổng hợp tư liệu trong và ngoài nước và trình bày có hệ thống, lô- gic các sự kiện, tác giả Đặng Phong đã giúp cho người đọc khám phá và hiểu rõ một mạng lưới chi viện chiến trường với quy mô chưa từng có trên thế giới. Với tuyến đường Hồ Chí Minh trên bộ, người đọc kinh ngạc khi biết rằng trong bối cảnh kẻ địch biết con đường chi viện ấy, tăng cường ném bom, đánh phá ác liệt mấy chục năm trời, nhưng các chiến sĩ, thanh niên xung phong của ta vẫn kiên trì bám đường, sáng tạo ra nhiều phương thức làm đường, thông đường nhanh chóng để vận chuyển hàng hóa, khí tài; bảo vệ và phát triển các kho, trạm vũ khí, quân y, các dịch vụ hậu cần... ngày càng lớn mạnh, đủ sức chi viện cho chiến trường miền Nam trong những trận chiến có tính quyết định. Tuyến đường xăng dầu dài đến 5.000km, tạo nên một “mạch máu nhiên liệu” kéo từ biên giới Việt Trung, từ các cảng ở miền Bắc đi qua biết bao ghềnh thác, núi non (có nơi độ cao lên đến cả ngàn mét), vượt qua biết bao bom đạn của kẻ thù tiếp máu cho lực lượng ta ở miền Nam, phục vụ cho chiến trường. Theo tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển, những con tàu không số đã đưa vào chiến trường miền Nam hàng chục ngàn tấn vũ khí trong nhiều năm liền. Chính những con tàu ấy đã từng đưa ra Bắc vào Nam an toàn những cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng như các đồng chí Lê Đức Anh, Võ Văn Kiệt... Nhưng có lẽ điều bất ngờ lớn nhất với kẻ thù chính là tuyến đường hàng không và tuyến đường chuyển ngân. Nếu như tuyến đường hàng không, qua các chặng Phnom Penh (Campuchia)- miền Nam Việt Nam- Hồng Công- Quảng Châu (Trung Quốc)- Hà Nội, đã đưa hàng ngàn lượt cán bộ, sĩ quan từ Bắc vào Nam và ngược lại, đưa người nhà của cán bộ miền Nam; đưa thương binh ra Bắc học tập, điều dưỡng; chuyển tiền bạc thuốc men máy móc, thiết bị vào Nam như “con thoi” trước mũi kẻ thù, thì tuyến đường chuyển ngân đã góp phần chuyển tiền từ Bắc, từ các nguồn tài trợ nước ngoài vào Sài Gòn thông qua hệ thống ngân hàng của chế độ ngụy quyền, để rồi từ đó được rút ra để chuyển cho quân giải phóng, xây dựng cơ sở kháng chiến, hoạt động của lực lượng nội thành... suốt 20 năm mà hầu như không bị lộ.

Trong “5 đường mòn Hồ Chí Minh”, tác giả Đặng Phong còn làm nổi rõ sự mưu trí, quả cảm, sáng tạo của người Việt Nam. Từ cách dùng các loại mồi lừa kẻ địch để bảo vệ đường Hồ Chí Minh trên bộ: “Có khi là một xe cảm tử bật đèn pha và phóng nhanh một đoạn để thu hút máy bay Mỹ lao vào săn đuổi. Trong khi đó cả đoàn xe lẳng lặng lăn bánh an toàn, còn chiếc xe cảm tử thì đột ngột lao vào nơi ẩn nấp đã chuẩn bị sẵn. Có khi là những máy phát tín hiệu giả của xe tải tung tín hiệu vào không trung, chẳng mấy chốc máy bay Mỹ lao tới đánh phá. Tại đó không có chiếc xe tải nào, mà chỉ có các đơn vị phòng không nghênh tiếp và các đội thanh niên xung phong chuẩn bị dây thừng đi trói phi công Mỹ nhảy dù” (trang 99). Hay phương pháp hàng hải thiên văn để dụ địch đối với đường Hồ Chí Minh trên biển: “... có tàu phải đi sang tận Trung Quốc để đánh lạc hướng đối phương. Nhiều khi còn phải vòng ra hải phận quốc tế, có tàu phải vòng ra phía Ma Cao, sang sát Philippines, xuống Indonesia, có khi còn sang tới đảo Palawan, qua Singapore, Malacca, sang vịnh Thái Lan... đợi ban đêm đối phương mất cảnh giác đột ngột lao nhanh vào bờ...” (trang 208). Còn trong tuyến đường chuyển ngân, những chiến sĩ cách mạng đã sáng tạo ra “Quỹ ngoại tệ đặc biệt” – B29 với cách tổ chức độc đáo theo nguyên tắc: “Lấy cái công khai làm bình phong cho cái bí mật, mọi hoạt động của cái bí mật đều lấy danh nghĩa của cái công khai” (trang 280- 283); phương thức AM (trang 284-294), phương thức FM (trang 294-310)...

Những tuyến đường mòn Hồ Chí Minh từng được cả thế giới biết đến như một kỳ tích của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Đó là những con đường của lòng yêu nước, của nỗ lực chi viện toàn bộ sức người, sức của từ hậu phương lớn miền Bắc, sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế để quyết chiến và quyết thắng giặc Mỹ. Đọc sách, chúng ta càng khẳng định rõ hơn: ấy là những con đường mang sức mạnh của lòng dân. Những con đường do chính những người dân Việt Nam khoác áo lính, khoác áo thanh niên xung phong, khoác áo thương nhân... làm nên. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, họ thấu hiểu rằng họ xây dựng nên những con đường ấy là vì chính nghĩa, vì mục tiêu lý tưởng “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, góp phần cùng quân và dân cả nước giành thắng lợi hoàn toàn ngày 30-4-1975.

Đọc “5 đường mòn Hồ Chí Minh” sau hơn 3 thập kỷ hòa bình, đất nước đang tiến lên theo con đường đổi mới cũng là dịp để chúng ta cùng suy ngẫm về việc tập hợp, phát huy sức mạnh, sức sáng tạo vô bờ của nhân dân ta; tận dụng sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế để xây dựng nên những con đường đi tới “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”.

HIỀN DUNG