Bộ Chỉ số đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (PCTNLPTC) ban hành theo Quyết định số 47/2026/QĐ-TTg ngày 30-9-2026 của Thủ tướng Chính phủ mở ra bước tiến mới trong việc chuẩn hóa, định lượng hóa kết quả thực hiện nhiệm vụ của các địa phương. Không chỉ là công cụ theo dõi, nhận diện nguy cơ, Bộ Chỉ số còn là căn cứ bắt buộc phục vụ công tác đánh giá, xếp loại thi đua, khen thưởng hằng năm đối với chính quyền cấp tỉnh.

Cải cách hành chính là một trong những tiêu chí đánh giá trong Bộ Chỉ số đánh giá công tác PCTNLPTC. Trong ảnh: Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Phong Điền giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. 

Cơ sở đánh giá khách quan

Theo Quyết định số 47/2026/QĐ-TTg, Bộ Chỉ số được ban hành nhằm đánh giá khách quan, toàn diện kết quả thực hiện các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Kết quả đánh giá là cơ sở quan trọng phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, quản trị, theo dõi xu hướng, nhận diện nguy cơ và cảnh báo sớm; đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật và được sử dụng trong đánh giá, xếp loại, thi đua, khen thưởng hằng năm theo quy định.

Theo đó, việc đánh giá phải bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Toàn bộ các nội dung trong Bộ Chỉ số phải được áp dụng đầy đủ, đồng bộ, bảo đảm tính độc lập, khách quan, chính xác, trung thực, công khai, minh bạch, khoa học và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, tổ chức.

Quyết định quy định Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm tổ chức đánh giá hằng năm và phải gửi kết quả về Thanh tra Chính phủ trước ngày 31-1 của năm liền kề. Mọi số liệu đánh giá được tính từ ngày 15-12 năm trước đến ngày 14-12 của năm đánh giá và báo cáo phải thực hiện trên môi trường điện tử khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về PCTNLPTC đi vào vận hành.

Cơ chế tính điểm chặt chẽ ở cấp tỉnh

Phạm vi và đối tượng điều chỉnh của Quyết định này là các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Đối với cấp tỉnh, Bộ Chỉ số được thiết lập theo thang điểm 100 với 4 nhóm tiêu chí tính điểm cơ bản.

Nhóm tiêu chí xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật về PCTNLPTC (18 điểm), đánh giá công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai văn bản Trung ương, ban hành kế hoạch hằng năm, chương trình tiết kiệm, chống lãng phí; công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật và phổ biến, giáo dục pháp luật.

Việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa (55 điểm), là nhóm tiêu chí chiếm số điểm lớn nhất, tập trung vào kết quả công khai, minh bạch (thủ tục hành chính; tuyển dụng, bổ nhiệm; tài sản công; ngân sách nhà nước; quy hoạch sử dụng đất, xây dựng…), kiểm soát xung đột lợi ích, thực hiện định mức - tiêu chuẩn - chế độ, chuyển đổi vị trí công tác, cải cách hành chính; chuyển đổi số trong quản lý, điều hành; thanh toán không dùng tiền mặt, kiểm soát tài sản - thu nhập, trách nhiệm tiếp công dân của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, cấp xã và 5 điểm tiêu chí đặc thù về hướng dẫn khu vực ngoài nhà nước.

Nhóm tiêu chí phát hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (17 điểm) nhằm đánh giá kết quả phát hiện qua công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra; qua tiếp nhận, xử lý tin phản ánh, tố cáo, báo cáo và qua hoạt động điều tra.

Nhóm tiêu chí xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và thu hồi tài sản (10 điểm) thể hiện việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu, cấp phó khi để xảy ra vi phạm; xử lý kỷ luật, hành chính, hình sự và kết quả thu hồi tài sản qua biện pháp hành chính, tư pháp.

Bên cạnh tổng điểm cơ bản, Bộ Chỉ số tích hợp cơ chế điểm cộng và điểm trừ để bảo đảm tính phản ánh thực chất. Cấp tỉnh được cộng tối đa đến 4 điểm khi tỷ lệ thu hồi tài sản qua thi hành án vượt chỉ tiêu Bộ Tư pháp giao hoặc chủ động có văn bản kiến nghị xử lý hành vi vi phạm. Nợ báo cáo, chậm nộp báo cáo, cung cấp tài liệu minh chứng không chính xác, báo cáo không có vi phạm nhưng cơ quan khác phát hiện hoặc người đứng đầu, cấp phó của UBND cấp tỉnh, cấp trực thuộc, cấp xã bị xử lý kỷ luật, hình sự sẽ bị trừ điểm tương ứng. Kết quả đánh giá được xếp thứ tự từ cao xuống thấp và phân chia thành 2 khối riêng biệt: khối bộ và khối địa phương.

Bộ Chỉ số đánh giá công tác PCTNLPTC không chỉ đơn thuần là bộ công cụ chấm điểm, mà là thước đo phản ánh hiệu lực, hiệu quả quản trị toàn diện của chính quyền địa phương. Việc triển khai nghiêm túc, khách quan Bộ Chỉ số sẽ tạo động lực quan trọng thúc đẩy công khai, minh bạch, siết chặt kỷ cương và nâng cao trách nhiệm giải trình trong khu vực công.

Bài, ảnh: SƠN HÀ