Bs TRẦN VĂN DỄ
Trưởng khoa Ngoại - Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ

Một bệnh nhi bị nang thừng tinh được bác sĩ kiểm tra sức khỏe sau phẫu thuật. Ảnh: K.L

Phần lớn những bất thường vùng bẹn ở bé trai là các dị tật bẩm sinh. Các dị tật có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của trẻ sau này. Các dị tật này không có cách phòng bệnh mà chủ yếu là phát hiện sớm, điều trị đúng.

Bệnh lý vùng bẹn chiếm tỷ lệ 5% - 10% trẻ mới sinh ra. Bình quân một tháng, Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ tiếp nhận, phẫu thuật khoảng 50 trường hợp mắc các bệnh lý vùng bẹn. Dịp hè, mỗi tháng, bệnh viện phẫu thuật khoảng 100 trường hợp tương tự. Các bệnh lý vùng bẹn thường gặp ở bé trai, gồm: thoát vị bẹn, nang thừng tinh, tràn dịch màng tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh, tinh hoàn ẩn, teo, xoắn tinh hoàn. Hầu hết các bệnh lý này đều ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nếu không được điều trị.Thoát vị bẹn: Là tình trạng ống phúc tinh mạc không được đóng kín nên ruột từ trên ổ bụng có thể đổ xuống bìu. Trẻ có biểu hiện bìu to bất thường. Lúc trẻ nằm nghỉ thì bìu co nhỏ lại bình thường. Trẻ di chuyển càng nhiều thì bìu càng to. Một số trường hợp xảy ra tình trạng nghẹt ruột, gây đau nhiều. Trẻ rơi vào tình trạng này cần phải được phẫu thuật trước 6 giờ để tránh tình trạng hoại tử. (thoát vị bẹn nghẹt). Nang thừng tinh: Biểu hiện là bìu xưng to, không đau, không co nhỏ lúc bé nằm nghỉ. Một số trẻ tự lành (không cần điều trị) trước 12 tháng tuổi. Bệnh lý được chỉ định phẫu thuật khi trẻ được 12 tháng tuổi trở lên. Phẫu thuật tương đối dễ, nhanh, bệnh nhi ít bị mất sức.Giản tĩnh mạch thừng tinh: Là bệnh lý phức tạp. Tĩnh mạch bị giãn làm ứ đọng máu vùng tinh hoàn. Tình trạng này gây cản trở việc tưới máu cho tinh hoàn, ảnh hưởng đến sản xuất tinh khi bé trai trưởng thành. Bệnh lý được chỉ định phẫu thuật sớm. Việc phẫu thuật phức tạp nhưng trẻ ít mất sức, hồi phục nhanh. Tinh hoàn ẩn: Là tình trạng tinh hoàn không nằm đúng vị trí mà có thể nằm trong ổ bụng hoặc lổ bẹn sâu. Một số trường hợp tinh hoàn có thể di chuyển tự nhiên xuống bìu nhưng sau 2 tuổi khả năng tự di chuyển gần như không còn. Vì vậy, bệnh lý được chỉ định điều trị trước 2 tuổi. Tinh hoàn ẩn không được điều trị có thể dẫn đến tình trạng bị teo nhỏ, ung thư hóa, phải cắt bỏ. Một số ít bệnh nhi mắc tinh hoàn ẩn có thừng tinh và mạch máu ngắn phải trải qua 2 cuộc phẫu thuật.Xoắn tinh hoàn: Là bệnh lý cấp cứu khẩn. Biểu hiện là vùng bìu trẻ bị đau nhiều, lăn lộn. Bệnh xảy ra do tinh hoàn không cố định tốt. Bệnh nhi phải được phẫu thuật cấp cứu trước 6 giờ kể từ lúc tinh hoàn bị xoắn. Sau 6 giờ, tinh hoàn có nguy cơ bị hoại tử, phải cắt bỏ. Bác sĩ phẫu thuật sẽ tháo xoắn, cố định tinh hoàn. Thực tế, có nhiều bệnh nhi bị xoắn tinh hoàn được đưa đến Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ khá muộn. Tinh hoàn của trẻ bị hoại tử nên phải phẫu thuật cắt bỏ. Nhiều phụ huynh chưa hiểu về tình trạng xoắn tinh hoàn nên khi trẻ kêu đau lại nghĩ con bị va chạm, viêm... nên không khẩn trương đưa con đến bệnh viện. Vì vậy, phụ huynh cần chú ý khi con trai đột ngột kêu đau vùng bìu, lăn lộn thì nhanh chóng đưa đến bệnh viện chuyên khoa để được chẩn đoán, xử trí kịp thời.

Các bệnh lý vùng bẹn ở bé trai thường là bệnh lý bẩm sinh, không có biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Khi phát hiện trẻ có bất thường ở bộ phận sinh dục cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa để được khám, điều trị. Riêng bà mẹ mới sinh bé trai nên kiểm tra bằng cách sờ, nắn vùng bìu để sớm phát hiện những bất thường của con và báo với bác sĩ. Trong thời kỳ mang thai, thai phụ cần ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tránh để suy dinh dưỡng bào thai.

S. KIM (ghi)