BBC hôm 19-2 cho biết, Ủy ban Giám sát và Cải cách của Hạ viện Mỹ đã mở cuộc điều tra xung quanh nghi vấn Nhà Trắng đang qua mặt Quốc hội để giúp Saudi Arabia xây dựng các lò phản ứng hạt nhân trên toàn vương quốc.
Trong báo cáo, ủy ban của Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát nhấn mạnh điều tra vấn đề này là “hết sức quan trọng” khi chính quyền Tổng thống Donald Trump dường như đang gấp rút chuyển giao công nghệ điện hạt nhân nhạy cảm cho đồng minh Trung Đông. Kế hoạch ban đầu do cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Michael Flynn đề xuất. Ông này từng là cố vấn một công ty năng lượng hạt nhân cũng nằm trong danh sách liên quan kế hoạch nói trên. Sau khi bị sa thải vào đầu năm 2017, người được ông Flynn tiến cử vào Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC) Derek Harvey tiếp tục thực hiện kế hoạch vốn đang được chính quyền Trump xem xét.
Dựa vào các đơn tố giác, email và những tài liệu khác, báo cáo của ủy ban Hạ viện nêu rõ quan chức đạo đức và NSC đã liên tiếp cảnh báo hành động của ông Flynn và cố vấn có thể vi phạm đạo luật hình sự về xung đột lợi ích và luật điều chỉnh chuyển giao công nghệ hạt nhân cho các cường quốc nước ngoài. Những người “tuýt còi” cũng cảnh báo hành động “bất thường” và môi trường “hỗn loạn” bên trong Nhà Trắng với một số cá nhân cố tình phớt lờ thủ tục an ninh thông thường để thúc đẩy chuyển giao công nghệ hạt nhân cho Saudi Arabia.
Saudi Arabia từ lâu bày tỏ mong muốn phát triển hạt nhân nhằm đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giải quyết nhu cầu ngày càng tăng cao. Song, nhiều người hoài nghi sau lý do này còn gồm động cơ chính trị khi Riyadh luôn tỏ ra quan ngại trước công nghệ hạt nhân mà đối thủ Iran đang phát triển. Các chuyên gia an ninh nhiều lần cảnh báo việc Saudi Arabia tiếp cận công nghệ hạt nhân của Mỹ sẽ châm ngòi cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm tại khu vực vốn đầy bất ổn. Trước đó, các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Saudi Arabia đã đổ vỡ khi đồng minh Trung Đông từ chối cam kết không theo đuổi phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai. Nhưng việc chính quyền Trump có thể đối thoại với Riyadh cho thấy Washington nhiều khả năng không còn ưu tiên theo đuổi điều kiện phi quân sự hóa hạt nhân.
Trong báo cáo, ủy ban Hạ viện Mỹ cho biết tiến trình điều tra sẽ xác định liệu chính quyền Trump hành động vì lợi ích an ninh quốc gia hay những người sẽ hưởng lợi từ việc bán công nghệ cho Saudi Arabia. Theo BBC, các thực thể thương mại liên quan có thể thu về hàng tỉ USD thông qua các hợp đồng xây dựng và vận hành các cơ sở hạt nhân tại quốc gia Trung Đông. Hiện tại, ủy ban của Quốc hội Mỹ đang tìm cách thẩm vấn các tổ chức “chủ chốt” thúc đẩy kế hoạch nói trên tới Nhà Trắng cùng các bộ gồm Bộ Thương mại, Năng lượng, Quốc phòng, Ngoại giao, Ngân khố và Cục Tình báo Trung ương (CIA). Ngoài cựu cố vấn Flynn, quan chức chính quyền Trump được xác định liên hệ với các công ty này còn có Bộ trưởng Năng lượng Rick Perry, Chủ tịch ủy ban nhậm chức của ông Trump - Tom Barrack và cố vấn cấp cao đồng thời là con rể tổng thống, Jared Kushner. Chính ông Trump cũng “trực tiếp tham gia” vào những nỗ lực trên khi tổ chức buổi gặp với đại diện các tập đoàn năng lượng hạt nhân hôm12-2 tại Nhà Trắng nhằm thảo luận việc xây dựng nhà máy ở các nước Trung Đông, bao gồm Saudi Arabia.
MAI QUYÊN (Tổng hợp)
