Đối với người Nam Bộ, cúng đình không chỉ là sinh hoạt tâm linh mà còn là sinh hoạt văn hóa truyền thống ở địa phương. Lễ cúng đình Kỳ Yên Hạ điền ở Đình Thần Bến Bạ, phường Tân Phú, quận Cái Răng ngày 17-12-2008 (nhằm ngày 21-12 âm lịch) vừa qua là một lễ hội thật ý nghĩa đối với nhân dân địa phương. Đó là ngày khánh thành ngôi đình mới.

Đình Bến Bạ.

Sáng sớm, bà con ở phường Tân Phú và các khu vực lân cận đã tập trung về Đình Bến Bạ, phường Tân Phú. Trong đình, không khí chộn rộn phụ nữ thì lao vào bếp, nam giới thì chuẩn bị nước nôi, bàn ghế đón khách, những người lớn tuổi cùng ban lễ tế chuẩn bị bàn thờ thần... Chính quyền địa phương khoe, trong niềm vui ngày lễ Kỳ Yên Hạ điền năm nay, bà con nơi đây còn vui hơn vì là dịp khánh thành ngôi đình mới.

Chị Nguyễn Thị Thắm, nhà ở khu vực Phú Lễ, phường Tân Phú nói: “Hai vợ chồng tôi làm thợ hồ nhưng cả hai đều xin nghỉ làm ngày hôm nay để dự lễ cúng đình. Tôi thì vào bếp còn ảnh thì lo nước nôi ngoài kia. Ai cũng vui vì ngôi đình mới. Mình làm việc cả năm, ngày này là ngày mình tạ ơn thần thánh trời đất đã ban cho mình làm ăn thuận lợi”. Tiến sĩ Trần Thị Ngọc Sơn, Cán bộ Viện Lúa ĐBSCL, cũng xin nghỉ phép 1 ngày để về dự lễ khánh thành đình mới tại quê chồng chị...

Cúng thần.

Ngay trước lễ chính, tại khu vực đình không khí náo nhiệt nhưng trật tự bởi ai cũng cảm thấy thiêng liêng, trách nhiệm của mình đối với một sự kiện quan trọng của địa phương.

***

Mấy vị bô lão ở phường Tân Phú kể lại: Đình Bến Bạ được xây dựng trên 140 năm tại vàm Bến Bạ, xã Đông Phú, huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ (cũ) thờ vị anh hùng Nguyễn Trung Trực. Trước đây, đó là ngôi đình lớn ba gian rộng được xây bằng đá mật. Trong thời kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ đình bị tàn phá nặng nề. Sau nhiều lần sửa chữa, đình mới được xây dựng lại nhỏ hơn. Ông Lê Văn Triều, Chánh bái của đình, nhớ lại: “Các bậc cha chú trong làng Đông Phú (cũ) thường nói với con cháu bằng mọi cách phải gìn giữ đền. Và chúng tôi đã làm được điều đó dù trải qua rất nhiều khó khăn”.

Đến năm 2001, có nhiều dự án được triển khai tại xã Đông Phú (giờ là phường Tân Phú), Đình thần Bến Bạ nằm trong khu quy hoạch giải tỏa, Ban trị sự quyết định “thỉnh” thần về một căn nhà nhỏ gần khu vực đình cũ. Ở địa điểm tạm rất chật chội. Mỗi lần dịp lễ Kỳ yên Thượng điền, Hạ điền bà con không đủ chỗ làm lễ. Trăn trở của bà con và Ban trị sự đình cũng là trăn trở của Đảng ủy, UBND phường cùng các doanh nghiệp, nhà hảo tâm. Anh Lê Thanh Hồng, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Phú nói: “Đảng ủy, UBND phường xác định phải tìm được vị trí đất thuộc khu vực Bến Bạ để xây dựng ngôi đình mới để thỉnh thần về . Đầu năm 2008, đất thì có nhưng tiền bồi hoàn không đủ xây dựng lại đình mới. Thế là bà con và các doanh nghiệp lại góp sức người, sức của. Đình được xây dựng mới với tổng kinh phí khoảng 400 triệu đồng”. Hiện nay, ngôi đình mới có ba gian rộng, nền cao ráo và bề thế. Trước đình là cổng tam quan sơn vàng rực rỡ, khoảng sân rộng được tráng xi măng đủ để tổ chức các hoạt động lễ hội. Sau gian thờ chính là nhà bếp được xây bằng gạch.

Chúng tôi rất xúc động khi xem danh sách góp tiền cúng thần bằng nét chữ nguệch ngoạc: anh Năm ở Phú Thuận cúng 200.000 đồng, chị Hồng ở Phú Thuận A cúng 100.000 đồng hay có người cúng chỉ 10.000 đồng, 20.000 đồng do là nông dân nghèo. Còn nhiều lắm những người đóng góp vài chục bao xi măng, đóng góp ngày công để xây cổng đình, sân đình... Anh Từ Quới Minh, Chủ cơ sở Nhôm Tân Đức Thành, nói: “Khi vận động đóng góp tôi không hay. Để góp sức, sắp tới tôi sẽ trang bị cho nhà bếp của đình toàn bộ vật dụng phục vụ việc lễ lạc cúng bái”. Các cán bộ phường Tân Phú nói với chúng tôi rằng còn nhiều người dân nơi đây vẫn đang đóng góp để hoàn thiện hơn các hạng mục của đình.

Lễ hội cúng đình đã diễn ra trong niềm vui chung. Mọi người không phân biệt giàu- nghèo, hèn- sang hòa đồng với nhau trong mục đích hướng về cội nguồn. Và ngôi đình là nơi để cho con cháu ngày sau có điểm tựa về văn hóa- tinh thần.

Bài, ảnh: HÀ THANH